Кіріспе

Англияның Дарем графтығындағы ауыл

Хорден – Англияның Дарем графтығындағы ауыл және сайлау округі. Ол Солтүстік теңіз жағалауында, Питерлидің шығысында, Сандерлендтен шамамен 12 миль оңтүстікке қарай орналасқан. 1987 жылы Хорден кенінің жабылуына дейін Хорден кеншілер ауылы болған. Басты ерекшеліктері – әл-ауқат және естелік саябақтары, сондай-ақ Сент-Мария шіркеуі. Хорден оңтүстікке қарай Блэкхолл кені мен Блэкхолл Рокс ауылдарымен Дэнмут жанындағы Касл Эден Денін басып өтетін әсем теміржол виадугы арқылы байланысқан. Хорден Дененің солтүстік шекарасы Эссингтон кенімен шектеседі.

Тарих

Жергілікті сарай, Хорден Холл, 17 ғасырдың басында 1-ші баронет сэр Джон Кониерс (ө.1664) салған. Алайда, Хорден ауылы 1900 жылы Хорден кенішінің құрылысы басталғанға дейін бірнеше шаруа үйлерінен асып, дамымай келді. 1920 жылға қарай шахтерлердің үйлері салынды, бастапқыда Біріншіден Оныншы үшінші көшелер деп аталған үйлер қатарында. Хорденнің аңглосаксондық атауы бар, ол «horu» деген ежегі сөзден шыққан, мағынасы «ласты», ал атаудың «den» бөлігі – «дене» немесе аңғарға сілтеме жасайды. Хорден алғаш рет 11 ғасырда «Хорден» деп аталады, сонымен қатар «Хорэтун» (ласты шаруашылық) туралы да айтылады. Ауылдағы алғашқы шіркеу, St Hilda’s (қазіргі шіркеу залы) 1904 жылы ашылды, ал 1913 жылы жергілікті жер иесі полковник Бердон салған St Mary’s шіркеуі қасиеттендірілді. Ауыл қарқынды өсіп, 1951 жылы 15 000 халқына жетті. 1964 жылға қарай 3 кинотеатр, крикет, регби және футбол алаңдары, сондай-ақ боулинг алаңы болды. 1970 жылы кеніш «таждың гауһары» деп есептелді және оның 30 жыл қызмет етуі күтілді. 1987 жылы кеніш жабылғаннан бері Хорден халқы шамамен 8 500-ге дейін азайды (2001 жылғы халық санауы бойынша), қазір жоғары жұмыссыздық, орташа деңгейден жоғары денсаулық мәселелері және нашар тұрғын үй қорымен күресіп жатыр. Бұған қоса, Хорден полиция және өрт сөндіру станциялары, орта мектеп, көптеген жергілікті дүкендер мен кинотеатрлар сияқты көптеген қызметтер мен мүмкіндіктерін біртіндеп жоғалтты. Оның теміржол станциясы 2020 жылдың маусым айында қайта ашылды. Бастауыш және балабақша мектептері, соның ішінде Хорден балабақшасы, Котсфорд бастауыш мектебі, Йоден бастауыш мектебі және Теңіз жұлдызы атындағы бастауыш мектептері сақталып қалды. Саяси тұрғыдан алғанда, Хорден Дерхам округі кеңесінің Хорден Солтүстік және Хорден Оңтүстік округтері арасында бөлінеді, екеуі де 2010 жылдан бері Лейборист партиясынан Грэм Моррис өкілдік ететін Эссингтон сайлау округінің құрамына кіреді.

Тау-кен өндірісі

Хорден кеніші елдегі ең ірі кендердің бірі болды. 1900 жылы құрылысын бастағаннан 1947 жылы мемлекеттік меншікке берілгенге дейін ол Horden Collieries Ltd компаниясына тиесілі болып, осы компания Blackhall, Castle Eden және Shotton кеніштерінде де жұмыс істеді. Мемлекеттік басқаруға өткеннен кейін кенішті Ұлттық Көмір Борды басқарды. Кеніш негізінен теңіз асты көмірін өндіру үшін жұмыс істеді және үш шахтасы болды. 1930 жылдарығы ең жақсы кезеңінде 4000-нан астам адамды жұмысқа алып, жылына 1,5 миллион тоннадан астам көмір өндірді. Судың көп мөлшері және басқа геологиялық мәселелер 1970 жылдардың соңынан бастап Хорден кенішінің пайда табуына кедерілді, нәтижесінде 1987 жылы жабылды. Қазіргі таңда қалған бастапқы нысандар – медициналық орталық (қазір спортзал орналасқан), жуыну бөлімдері (қазір кеңселерге айналдырылған), асхана (қазір гараж), және желдету кеңсесі (қазір жергілікті кеңес пайдаланады). Кеніштің жабылуынан кейін жер асты суының көтерілуі ішу суының ластануына қаулы тудырды. 2004 жылы Көмір Борды судың pH деңгейін көтеру және темірдің көп бөлігін жою үшін шахта суын тазарту орнатымын орнатты. Бұл тұрақты пассивті шахта суын тазарту жүйесі орнатылар алдындағы уақытша шара болды.

Қайта жаңғыру

Соңғы жылдары Хорден кеншілік қоқыстарын жоюдан және оның әл-ауқат паркін қайта жаңартудан үлкен пайда көрді (онда Хорденнің регби, крикет және футбол командалары орналасқан). Әл-ауқат және Естелік парктер қазіргі таңда Жасыл Ту парктері мәртебесіне ие, ал Әл-ауқат паркі Англияның Солтүстік-Шығысындағы төрт парктердің бірі ғана болатын Жасыл Мұра жүлдесімен де танылған. Колиер әл-ауқат паркі алғашқыда 1920 жылдары кеншілердің өздері қаржыландырып салды, олар өз жалақыларынан белгілі бір соманы бөлді. Бір кезде шахтадан сорғыланған сумен толтырылған бассейн болған, оны жүзуге рұқсат алғандар белгілі бір қашықтықты жүзе білуі керек еді. Қазір онда баскетбол және теннис корты, екі балалар ойын алаңы, музыкалық сахна және серуендеуге арналған бақтар бар. Марра – 2015 жылы Рей Лонсдейл жасаған, жүрегі жыртылған кеншінің мүсіні, ол кеншілер қауымдастықтарының құлдырауын бейнелейді. Durham Heritage Coast Partnership (бұрын лотерея қаржылаған Turning the Tide бағдарламасы) жағалауды сақтауға, қорғауға және жақсартуға міндеттенді, ол флора мен фаунаның алуан түрлілігіне толы. Шағын ауыл болғанына қарамастан, Хорденде түнгі өмір әлі де өркендеп жатыр, әсіресе демалыс күндері жақын ауылдардан адамдар келіп демалады. Хордендегі пабтар мен клубтардың қатарында Хорден серіктестері, The Bell, Хорден крикет клубы және демалыс күндері аса танымал Хорден католик клубы бар.

Көлік

A1086 жолы – ауылды Есингтонмен байланыстырып, солтүстікте Сандерлендке A19 және оңтүстікте Блэкхолл мен Хартлпулге A179 арқылы жалғасатын басты жол; B1320 жолы ауылды батыста Питерли және Шоттонмен байланыстырады. Ауылға Дурхам жағалау жолындағы Хорден теміржол станциясы қызмет көрсетеді. 2020 жылдың 29 маусымында ашылған бұл станция 1964 жылдың мамыр айында жабылған Хорденнің бұрынғы станциясының орнын басты. 1987 жылы Питерли мен Хорден/Хорден Холл арасында "Юнайтед Питерли Пантер" автобус бағыты ашылды. Бұл автобус жолаушылар қалаған жерде тоқтайтын, бірақ Косфорд-лейннен басқа. Бүгінде бұл бағыттың қызметін "Go North East" компаниясының 209 және 210 бағыттары жалғастыруда. Хорденнің басты көшелері арқылы бірнеше тұрақты Arriva және Go North East автобустары жүріп тұрады.