Кіріспе

Джон Дайсон Хейдон (1 наурыз 1943 жылы туған) – Австралияның бұрынғы судьясы және адвокаты, 2003 жылдан 2013 жылға дейін Австралия Жоғарғы Сотында, ал 2000 жылдан 2003 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс апелляциялық сотында қызмет еткен. Сонымен қатар, ол бұрын Сидней заң мектебінің деканы болған. Конституциялық талап бойынша 70 жасқа толған соң соттан зейнетке шықты және 2014-2015 жылдар аралығында кәсіподақтар басқару және сыбайлас жемқорлық мәселелері бойынша патшалық комиссияны басқарды. Оның консервативті көзқарастары мен үкіметтегі консервативті партиямен байланыстары осы тағайындаманы саяси жағдай тұрғысынан даулы етті. 2020 жылы Жоғарғы Сот үшін жүргізілген тәуелсіз тергеу оның алты әйел серіктесіне қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық көрсеткенін анықтады. "Сидней Морнинг Геральд" газетінде осы оқиғаға қатысты тағы да айыптаулар жарияланды.

Жеке өмірі мен заңгерлік мансабы

Хейдон Канаданың Оттава қаласында Мюриэл Наоми (құрмет аты Слейтер) мен Питер Ричард Хейдонның (кейін Сэр Питер) отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Сиднейден келген дипломат және мемлекеттік қызметкер, анасымен (канадтық) екеуі де Австралияның АҚШ-тағы елшісі Ричард Кейсидің штабында жұмыс істеген кезде танысқан. Хейдон Сиднейде өсті, Сидней университетінде тарих мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін (Университет медалімен) алды, алдында Shore School-де оқыған. Содан кейін ол Оксфорд университетінің колледжінде оқуға Родос стипендиясын жеңіп алды, онда ол магистр және BCL дәрежелерін алды және Винерия стипендиясымен марапатталды. 1967 жылы Хейдон Оксфордтың Кебл колледжінің мүшесі болды және 1968 жылы бітіргеннен кейін 1969 жылы Гана университетінде оқытушылық қызметін бастады. 1973 жылы Австралияға оралып, 1973 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокаттар алқасына қабылданды. 30 жасында Сидней университетінің заң профессоры болды, бұл лауазымға қол жеткізген ең жас адам. 1978 жылы Хейдон Сидней университетінің заң мектебінің деканы болып сайланды, бір жылдық мерзімге қызмет етті. Ол Selborne Chambers-те адвокаттықпен айналысты, оның әріптестері болашақ Жоғары Сот судьясы Уильям Гаммоу және Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы Сотының судьясы Родди Мейгер болды. 1987 жылы Корольдік кеңесшісі (QC) болып тағайындалды. 1999 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Жоғарғы соты Хейдонды 1994 жылы NRMA-ға берген кеңесіндегі немқұрайлылыққа кінәлі деп тапты, бұл кеңес компанияның жекешелендіруіне қатысты болған. Апелляциялық соттың шешімімен бұл үкім күшін жойды. Апелляциялық соттың шешімі кәсіби немқұрайлылыққа қатысты прецедент орнатты. 1977 жылы Хейдон Памела Элизабет Смиткке үйленді, Гаммоу куәгер болды.

Заңдық басылымдар

Хейдон сонымен қатар заң ғылымының маманы. Оның 1971 жылғы "Сауданы шектеу доктринасы" кітабы төртінші басылымда шығып тұрады. 1975 жылы ол "Актуальды сот материалдары" кітабын жариялады, оның тоғызыншы басылымы 2019 жылы жарық көрді. Сэр Джеймс Гоббо мен Дэвид Бёрнмен бірлесіп 1980 жылы "Cross on Evidence" екінші австралиялық басылымын жазды және кейінгі басылымдардың жалғыз авторы атанды. Ол сондай-ақ, Сидней университетінде және Жоғарғы Соттағы бұрынғы әріптесі Уильям Гаммоудан Мейгер, Гаммоу және Лехеннің "Теңдік: Доктриналар мен шаралар" кітабының редакторлығын қабылдады. Ол сонымен қатар Австралиядағы Джейкобс траст заңының авторларының бірі. 2019 жылы ол "Контракт бойынша Хейдон" кітабын жариялады. Бұл кітаптар негізінен доктриналық еңбектер болып табылады және практикалық қызметпен айналысатын мамандарға кеңес беру және сотқа қарыз арыз дайындауда көмектесу үшін ақпарат ретінде құрастырылған.

Сот мансабы

2000 жылы Хейдон Нью-Саут-Уэльс Жоғарғы Сотының апелляциялық сотының судьясы болып тағайындалды, ал 2003 жылдың ақпанында Австралияның Жоғарғы сотының судьясы болып тағайындалды. Соттағы толық бірінші жылында Хейдон конституциялық құқық мәселелерінде Бас судья Мюррей Глисонмен, сондай-ақ судьялар Гаммоу мен Кеннет Хейнмен пікір білдіргендігімен көзге түсті. Ол бір жағдайдан басқа барлық жағдайларда Бас судьямен бірдей нәтижеге келді және көбінесе соңғы екеумен бірлескен шешімдер жазды. Конституциялық талап бойынша 70 жасқа зейнетке шығу жасы жеткенде, Хейдонның наразылық білдіру көрсеткіші күрт өсті, 2010 жылдан 2011 жылға дейін үш есеге артып, 47,6 пайызға жетті. Осыған байланысты, сондай-ақ әр мәселе бойынша жеке пікір жазуға бейімділігі (оның басқа судьялармен келіскен жағдайларында да) оны кейбіреулер соттың "Ұлы жалғызсырағы" деп атады.

Сот философиясы

Хейдон консервативті судья ретінде танымал болды және ол "сот белсенділігі" деп атаған нәрсеге қарсы пікір білдірді. Нью-Уэльс штатының жоғары судьясы қызметін атқарып жүргенде, ол екі тікелей алдыңғы бас судья – сэр Энтони Мейсон мен сэр Джерард Бреннанның кезіндегі Жоғарғы Соттың эволюциясын сынады. Сол кездегі сарапшылар оның бұл пікірлерін Либерал партиясының премьер-министрі Джон Ховардтың үкіметі тарапынан Жоғарғы Сотқа тағайындалуға жасалған "өтініш" деп сипаттады. Хейдон Жоғарғы Соттағы соңғы жылында ешқандай көпшілік шешімге қосылмады, ал 2013 жылы жарияланған мақаласында "заң бойынша әділдік жасау процесіне компромисс жат" деген пікірді айтты. Заң ғалымдары да бірнеше істі атап өтті, онда Хейдон жалғыз қарсы дауыс берді және өзінің шешімдерін "Мен қарсымын" деген сөздермен бастады. Габриэль Эпплби оны "кереғар және таласқа келмейтін қысқа" деп сипаттады. Хейдонның Жоғарғы Соттағы қызметі оның "қара әріпті заңгер" ретіндегі беделін бекітті, яғни ол заңның дәстүрлі түсіндіруін қатаң сақтады. 2013 жылы Жоғарғы Соттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол бұл беделді "қадір-қасиет белгісі" ретінде қабылдағанын айтты.

Кәсіподақтарды басқару және сыбайлас жемқорлық жөніндегі Корольдік комиссия

2014 жылдың 13 наурызында Хейдон Эбботт үкіметінің ұсынысымен кәсіподақтарды басқару және сыбайлас жемқорлық жөніндегі Корольдік комиссияны жүргізуге тағайындалды. Хейдон 2014 жылдың желтоқсанында Комиссияның аралық есебін ұсынды және Құрылыс, орман шаруашылығы, тау-кен және энергетика одағы (CFMEU) «заңға әдейі қарсылық көрсеткені»н анықтады. Дайсон CFMEU Виктория штатының хатшысы Джон Сеткаға, сондай-ақ Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльстегі CFMEU-дың басқа да жоғары лауазымды шенеуніктерге қарсы өлім туралы шарттық айыптаулар, қорқыту, өрескел немқұрайлылық және басқа да «ауыр қылмыстық істер» үшін қылмыстық айыптаулар қарастырылуын ұсынды. "The Age" газеті «Хейдон соткер одақ сайлауының жасырын қорларын пайдалану және жұмыс істеуіне қатысты негізгі мәселелерді анықтады» деп хабарлады. Ол сондай-ақ 1990 жылдары құпия қорды пайдаланғаны үшін бұрынғы Австралиялық жұмысшылар одағының шенеуніктерге қарсы алаяқтық айыптауларын қарастыруды ұсынды. Кінәлілердің арасында бұрынғы лейборист премьер-министрі Джулия Гиллардтың бұрынғы жігіті де болды. Гиллард заңгер ретінде одаққа құпия қорды құру үшін заң кеңесі беру арқылы көмектескен. Гиллардқа қарсы ешқандай айып тағылмады, бірақ Хейдон Джереми Столжардың көмекші адвокатының ұсынысына келісті, оның адвокаттық мінез-құлқы «күмәнді» болды. Есепте денсаулық сақтау қызметі одағының жеті бұрынғы және қазіргі шенеунігіне қарсы айыптау шараларын қарастыру ұсынылды. Өзінің түсіндірмесінің бір бөлігінде Хейдон компьютерді пайдаланбайтынын және электрондық пошта жіберуге немесе алуға қабілетсіз екенін айтты. 21 тамызда ACTU, AWU және CFMEU Хейдонның «алдын ала пікірге ие болуы» негізінде отставкаға кетуіне өтініш білдірді. 31 тамызда Хейдон өтініштерді толығымен қабылдамады, «Кімде-кім белгілі бір форумда сөйлеуге келіседі, ол осы форумның ұйымдастырушысына көңіл бөледі немесе оның көзқарастарын қолдайды деп логикалық тұрғыдан дәлелдеуге болмайды» деді. Хейдон 2015 жылдың 28 желтоқсанында генерал-губернаторға соңғы есебін ұсынды, онда Австралиядағы одақ шенеуніктерінің «кең таралған және терең тамырланған» бұзушылықтары анықталды. Ол 40 адам мен ұйымды полиция, прокуратура, Австралияның бағалы қағаздар және инвестициялар комиссиясы және Әділ еңбек комиссиясы сияқты органдарға жіберді, сондай-ақ одақтың құжаттары мен қаржысын тексеру үшін тәуелсіз орган құруды ұсынды.

Жыныстық асырау туралы мәліметтер мен мәлімдемелер

2020 жылдың маусым айында Жоғары сот атынан жүргізілген тергеу барысында Хейдон сот мүшесі болған кезінде алты әйел серіктесін сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыратқаны анықталды. Австралияның бас судьясы Сьюзан Кифел сот атынан әйелдерден кешірім сұрады және судьялардың жеке қызметкерлерін қорғау және шағымдарды қарау тәртібін жақсарту үшін жаңа шаралар жариялады. Сол айда "Сидней Морнинг Геральд" газеті өз тергеу нәтижелерін жариялады, онда бірнеше әйел Хейдонның сексуалдық зорлық-зомбылық жасағанын мәлімдеді. Газет сондай-ақ "Хейдон мырзаның жыртқыш мінез-құлқы заңгерлік және сот салаларында "жасырын емес" еді" деп хабарлады. Хейдон бұл айыптауларды жоққа шығарды және кез келген "көңілсіз және бей-қасақана" реніш үшін кешірім сұрады. Ол 2020 жылдың 30 маусымында мерзімі біткеннен кейін Жаңа Оңтүстік Уэльс адвокаттар алқасының куәлігін жаңартпады. Үш серіктес мемлекеттен және Хейдоннан өтемақы талап етті. 2022 жылдың ақпан айында Ұлт Достастығының Бас прокуроры және серіктестердің адвокаттары үш серіктес мемлекетпен келісімге келгенін хабарлады, келісім шарттары жарияланбады (бірақ кейбір хабарламаларда "алты таңбалы" сома туралы айтылған). Ешбір хабарламада келісім үш серіктестің Хейдонға қарсы жеке талаптарын қарастырды ма деген мәлімет жоқ. 2022 жылдың 14 қазанында Хейдон Австралия орденінен (бұрын серіктес ретінде тағайындалған) кетті.