Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Блэграв (John Blagrave) (1611 жылы қайтыс болған) – ағылшын саяхатшысы, математик, астроном және астрономиялық және математикалық құралдардың жасаушысы. Оның жазған еңбектерінде сипатталған астролябия үлгілері Британия үшін жетілген деңгейде болды. Ол математикалық зерттеулерге өзін толық арнады және Антони Вуд оны "өз заманының ең көрнекті математиктерінің бірі" деп атады.
the English politician
John Blagrave of Reading (d. 1611) was an English Tudor mathematician, astronomer and designer of astronomical and mathematical instruments. His astrolabe designs, which he described in his writings, were advanced for Britain. He devoted himself to mathematical study and was called, by Anthony à Wood, "the flower of mathematicians of his age"
Өмірбаян
Джон Блэграв 1560 жылдардың белгісіз күнінде Беркширде Джон Блэграв пен Энн (Сэр Энтони Хангерфордтың Даун Эмпнидегі қызы) отбасында екінші ұл ретінде дүниеге келді. Блэгревтер Беркширдегі Калкот Парк жер иелері әулетінің бір тармағы болды. Ол Рединг мектебінде білім алып, математика білімін алу үшін Оксфордтың Сент-Джон колледжіне түсті, бірақ ешқашан диплом алмады. Блэграв жесір Дороти Гунтерге (Уилтширдегі Милтон Лилборнның Саймон Гунтердің қызы) үйленді. Блэграв 1611 жылдың 9 тамызында Сауткотт лоджасында қайтыс болды. Ол Редингтегі Сент-Лоуренс шіркеуінде анасының қасына жерленді, өзінің бюсті және бірнеше математикалық аллегориялық фигуралармен қоршалған үлкен ескерткіштің астында жатыр (жоғарыдағы портретті қараңыз). Бұл ескерткіш оның өсиетімен тапсырылып, Жерар Кристалз жасады. Оның бюстінің астына "Johannes Blagravius, totus mathematicus, cum matre sepultus" деген жазу қашалып жазылған. :309
John Blagrave was born as the second son to John Blagrave of Bullmarsh and Anne (daughter of Sir Anthony Hungerford of Down Ampney) in Berkshire at an unknown date sometime in the 1560s. The Blagraves were a branch of that landed gentry family of Calcot Park, Berkshire. He was educated in Reading School and went to St John's College, Oxford for an education in mathematics, though he never received a degree. Blagrave married the widow Dorothy Gunter (daughter of Simon Gunter of Milton Lilbourne in Wiltshire). Blagrave died on 9 August 1611 at Southcot Lodge. He was buried next to his mother at the Church of St. Lawrence in Reading, lying under a large monument to himself with a bust and several mathematically allegorical figures surrounding him (see portrait above). This monument was commissioned in his will and carried out by Gerard Christmas. Engraved under his bust is the inscription "Johannes Blagravius, totus mathematicus, cum matre sepultus". :309
Өсиетінде Блэграв Сауткоттағы жерлерін немере інісі, патша өлтіруші Дэниел Блэгравқа жалға берді. Ол сексеннен астам туысына ақша қалдырды. Сондай-ақ ол қайырымдылыққа көп қаражат бөлді және өзіне ескерткіш жасауды тапсырды.
In his will, Blagrave left his lease on lands at Southcot to his nephew, the regicide Daniel Blagrave. He left money to more than eighty of his relatives. He also left much to charity and commissioned the monument to himself.
Жұмыс
Блэгравтың бес еңбегі сақталған (төменде қараңыз), сондай-ақ солтүстік жарты шардың картасы бар. Блэгравтың ең алғашқы еңбегі – «Математикалық зергерлік» – оның ең танымал туындысы. Бұл еңбек Блэгравтың дизайны бойынша жасалған, бұрынғы астролабистердің элементтерін қамтитын, жетілдірілген әмбебап астролабиді егжей-тегжейлі сипаттайды. «Зергерлік» кітаптың алқағында және гравировкаланған суреттерінде әсем бейнеленген төрт жылжымалы бөліктен – Матери, Рете, Лабель және Сызықтан – тұрады. Үшінші кітапта «зергерліктің» тригонометриядан навигацияға, астрологияға дейін алуан түрлі қолданылуы сипатталған; Блэгравтың сөзімен айтқанда, «зергерлік» арқылы «мен ешқашан жазуға уақыт таба алмайтын» сансыз қорытындылар жасауға болады. Астролабидің кейбір маңызды ерекшеліктері Андлусиялық астролабист Әли ибн Халафтың әмбебап астролабиімен ұқсас. Дэвид А. Кинг Блэгравтың «Зергерлік» дизайнын ибн Халафтан көшіргенін болжайды. Блэгравтың тағы бір еңбегі – «Сағат жасау өнері» – ерекше, себебі ол күн сағатының құрылысын сипаттаған ең алғашқы туындылардың бірін қамтиды. Математикалық еңбегінен бөлек, Блэграв астрологияны терең зерттеген ғалым болған, бұл оның астрономиялық құралдарының астрологиялық мүмкіндіктері туралы кітаптарындағы жарнамаларда көрінеді. Генеалог Леди Расселлдің мәлімдемесінше, Блэграв математикадан сабақ берген Уильям Бекхаузға (танымал герметист) астрологияны зерттеуге ықпал еткен, оған жазған хатында бұл туралы айтқан.
Five works of Blagrave survive (see below) along with a sheet map of the northern hemisphere. The earliest of Blagrave's works, The Mathematical Jewel, is his most famous. Describing, in detail, an advanced universal astrolabe of Blagrave's design incorporating the designs of earlier astrolabists. The 'jewel' consisted of four movable parts Mater, Rete, Label, and Rule which were lavishly illustrated in the book's frontispiece and engraved plates. The 'jewel's' uses were described in the third book as being used for anything from trigonometry, to navigation, to astrology; in Blagrave's words from the 'jewel' one could draw "so infinite a number of conclusions, more than I thinke I shall ever have time to write". The astrolabe contains some significant similarities to the universal astrolabe of Andalusian astrolabist Ali ibn Khalaf and David A. King has suggested that Blagrave copied his design for the 'Jewel' from ibn Khalaf. Another of Blagrave's works, The art of dyalling, is notable as it contains one of the earliest descriptions of the construction of a sundial. Aside from his mathematical work, Blagrave was also a prominent student of astrology as evidenced in his book's advertisements of the astrological capabilities of his astronomical instruments. Genealogist Lady Russell reports that Blagrave influenced the prominent hermeticist William Backhouse (who he taught mathematics) towards the study of astrology in a manuscript he wrote to him
Қайырымдылық
Блэграв өсиетімен қайырымдылыққа көп қаражат бөлді, қызметшілеріне және Рединг қаласының мұқтаж халқына ірі сома ақша қалдырды. Сондай-ақ ол жергілікті шіркеуі, Святого Лаврентия шіркеуіне де көп ақша сыйлады. Блэгравтың ерекше қайырымдылықтарының бірі – жыл сайын Рединг қаласының үйленбеген қызметші қызына ақшалай сыйлық табыс ететін лотерея. Бұл лотерея Блэгравтың өсиетінен бөлінген қаражат есебінен ұйымдастырылды және Блэгравтың бастамасымен 19-ғасырға дейін жалғасты. Редингтің үш қауымы бір қожайынға кемінде бес жыл қызмет еткен, жақсы мінез-құлқы бар үш қызметші қызды іріктеді. Лотерея Ұлы жұма күні қалалық әкімдікте өткізіліп, бір әйел тағдырмен таңдалып алынды, ал қалған екі әйел келесі жылы қатысу мүмкіндігіне ие болды.
Blagrave gave much to charity in his will, leaving a large sum of money to his servants and the local poor of Reading. He also left a large sum to his local church, St. Laurence's. One of Blagrave's more eccentric charitable contributions was his lottery that awarded a sum of money to an unmarried Reading maidservant annually. This lottery was set up with funds from Blagrave's will and it continued up until the 19th century upon Balgrave's contribution. Three maidservants of good character and five year's service to one master were selected by the three parishes of Reading. The lot was held on Good Friday in the town hall, where one of the women would be selected by luck with the two other women being able to participate the next year.