Кіріспе

Дамыған оптикалық элементтерді жасау әдісі

Алмазды бұру – алмаз ұшы бар кескіш құралды қолдана отырып бұру. Бұл табиғи немесе синтетикалық алмаз ұшы бар құрал-саймандармен жабдықталған токарлық немесе одан туындаған машиналық құралдарды (мысалы, бұрауыш-диірмендер, айналмалы ауыстырғыштар) пайдалана отырып, дәлдік элементтерін механикалық өңдеу процесі. Кейде бір нүктелі алмазды бұру (SPDT) термині қолданылады, бірақ басқа токарлық жұмыстар сияқты, "бір нүктелі" атауы кейде тек номиналды болады (доңғалақты құрал ұштары және контурлы құралдар қолданылуы мүмкін). Алмазды бұру процесі кристалдардан, металдардан, акрилден және басқа материалдардан жоғары сапалы асфералық оптикалық элементтерді өндіру үшін кеңінен қолданылады. Пластикалық оптика көбінесе алмазды бұрылған қалыптарды пайдалану арқылы қалыпталады. Алмазды бұру арқылы жасалған оптикалық элементтер телескоптарда, бейнепроекторларда, зымырандарды бағыттау жүйелерінде, лазерлерде, ғылыми зерттеу аспаптарында және көптеген басқа жүйелер мен құрылғылардағы оптикалық жиналымдарда қолданылады. Бүгінде SPDT-ның көп бөлігі компьютерлік сандық басқару (CNC) станоктарында жүзеге асырылады. Алмаз ұнтақтау, тегістеу және жылтырату сияқты басқа да өңдеу процестерінде де қолданылады. Алмазды бұрылған беттердің айқын жарқырауы жоғары және басқа дәстүрлі өңделген беттерден айырмашылығы, қосымша жылтырату немесе полировкалау қажеттілігі туындамайды.

Процесс

Алмаздық токарлық – көп сатылы процесс. Өндірістің бастапқы кезеңдері жоғары дәлдіктің бірнеше CNC токарлық станогы арқылы жүзеге асырылады. Соңғы өндіріс кезеңдерінде субнанометрлік деңгейдегі беттік өңдеу және субмикрометрлік формалық дәлдікті алу үшін алмаз ұшты токарлық құрал қолданылады. Беттік өңдеу сапасы токарлық станок қалдырған ойыстардың ең жоғарғы нүктесі мен ең төменгі нүктесі арасындағы қашықтық арқылы өлшенеді. Форманың дәлдігі – идеалды мақсатты формадан орташа ауытқу ретінде өлшенеді. Өңдеу сапасы мен форманың дәлдігі өндіріс процесі бойына контактілік және лазерлік профилометрлер, лазерлік интерферометрлер, оптикалық және электрондық микроскоптар сияқты құралдармен бақыланады. Алмаздық токарлық көбінесе инфрақызыл оптика жасау үшін қолданылады, себебі ұзын толқын ұзындықтарында оптикалық өнімділік беттік өңдеу сапасына онша сезімтал болмайды, сондай-ақ қолданылатын көптеген материалдарды дәстүрлі әдістермен жылтырату қиын. Температураны бақылау өте маңызды, өйткені беттік қабат жарық толқынының ұзындығынан қысқа қашықтық өлшемдерінде дәл болуы керек. Өңдеу кезінде температураның бірнеше градусқа өзгеруі бет пішінін өзгертіп, әсер етуі мүмкін. Басты шпиндель температураның ауытқуын болдырмау үшін сұйық салқындатқышпен салқындатылуы мүмкін. Бұл процесте қолданылатын алмаздар төмен бағытта берік, бірақ құралдың тозуы кристалл анизотропиясы мен өңделетін материалға өте тәуелді.

Құрал машинасы

Ең жақсы сапаны қамтамасыз ету үшін табиғи алмастар өңдеу процесінің соңғы кезеңдерінде бір нүктелі кесу элементтері ретінде қолданылады. CNC SPDT токарлық станогы микрометрлік деңгейдегі тегіс беті бар жоғары сапалы гранит негізінің үстінде орналасқан. Гранит негізі қатты негізде ауа серігінде орналасқан, бұл жұмыс бетінің қатаң түрде көлденең болуын қамтамасыз етеді. Станоктың құрамдас бөліктері гранит негізінің үстіне орналастырылып, жоғары қысымды ауа жастығы немесе гидравликалық серігі арқылы жоғары дәлдікпен қозғалуы мүмкін. Өңделетін деталь ауалық ұстағышқа арнайы теріс қысыммен бекітіледі және әдетте микрометрді қолдана отырып қолмен центрленеді. Ұстағыш өзі оны айналдыратын электрмотордан жеке ауа серігімен бөлінген. Кесу құралы электрмоторлар мен пьезоэлектрлік актuatorлардың үйлесімі арқылы субмикрондық дәлдікпен қозғалады. Басқа CNC станоктары сияқты, құралдың қозғалысы компьютерде жасалған координаттар тізімімен басқарылады. Әдетте, жасалатын деталь алдымен компьютерлік дизайн (CAD) моделі арқылы сипатталады, содан кейін компьютерлік өндіріс (CAM) бағдарламасын пайдалана отырып G-кодына түрлендіріледі, ал G-коды машинаның басқару компьютерімен кесу құралын жылжыту үшін орындалады. Соңғы бет резеңке кесу режимін сақтау үшін кесу өткелдерінің сериясы арқылы қол жеткізіледі. Алмаздық өңдеудің баламалы әдістеріне алмаздық ұшқыш кесу және алмаздық фрезерлеу жатады. Алмаздық ұшқыш кесу дифракциялық торларды және тиісті контурлы алмаз пішіндерімен басқа сызықтық үлгілерді жасау үшін қолданылуы мүмкін. Алмаздық фрезерлеу шар тәрізді алмаз құралын қолдана отырып, жылтыр кесу әдістері арқылы асфералық линзалар тізбектерін жасау үшін пайдаланылуы мүмкін.

Сапаны бақылау

Алмаздық бұру процесіндегі барлық автоматтандыруға қарамастан, соңғы нәтижеге қол жеткізуде адам операторы әлі де маңызды рөл атқарады. Сапаны бақылау алмаздық бұру процесінің маңызды бөлігі болып табылады және әрбір өңдеу кезеңінен кейін, кейде кескіш құралдың әрбір өтуінен кейін қажетті. Егер қате бірден анықталмаса, кесу кезеңдерінің кез келгенінде тіпті ең кішкентай қате де жарамсыз бұйымға әкеледі. Алмаздық бұру арқылы жасалған оптикалық элементтердің сапасына қойылатын қатаң талаптар қателіктерге мүлдем жол бермейді. SPDT өндіріс процесінде жарамсыз бөлшектердің салыстырмалы түрде жоғары үлесі пайда болады, оларды кездіру қажет. Осының салдарынан, өндіріс құны дәстүрлі жылтырату әдістерімен салыстырғанда жоғары. SPDT процесімен өндірілетін оптикалық компоненттердің көлемі салыстырмалы түрде көп болғанымен, бұл процесті, әсіресе жылтыратылған оптикалық бұйымдар өндірісімен салыстырғанда, жаппай өндіріс деп санауға болмайды. Әрбір алмаздық бұру арқылы жасалған оптикалық элемент жеке-жеке, көптеген қол еңбегімен өндіріледі.