Кіріспе

Алдын ала басылымдар қоймасы

Әлеуметтік ғылымдар зерттеу желісі (SSRN) – әлеуметтік ғылымдар, гуманитарлық ғылымдар, тіршілік ғылымдары және денсаулық сақтау ғылымдары, соның ішінде басқа да салалардағы ғылыми зерттеулерді жылдам таратуға арналған алдын ала басылымдар қоймасы. Elsevier компаниясы 2016 жылдың мамырында SSRN-ді Social Science Electronic Publishing Inc. компаниясынан сатып алды. Бұл электрондық журнал емес, электрондық кітапхана және іздеу жүйесі.

Тарих

SSRN 1994 жылы Майкл С. Дженсен мен Уэйн Марр, екеуі де қаржы экономисі құрды. 2013 жылдың қаңтар айында SSRN, Ranking Web of Repositories (Испания Ұлттық зерттеу кеңесіне қарасты Cybermetrics Lab зерттеу тобының бастамасы) PDF файлдарының саны, кері сілтемелер және Google Scholar нәтижелері бойынша әлемдегі ең ірі ашық қолжетімділік репозиторийі деп танылды. 2016 жылдың мамыр айында Elsevier компаниясы SSRN-ді Social Science Electronic Publishing Inc. компаниясынан сатып алды, бұл бірігудің нәтижесінде кең ауқымды жаһандық желі және «мақалаларды жүктеу мен көшіру» мүмкіндігі сияқты «жаңа мүмкіндіктер» пайда болды (көптеген деректер, қосымша ресурстар және жаңа басқару құралдарымен). Бұрынғы бәсекелестердің мүдделерін үйлестіруде «кейбір келіспеушіліктер» туындауы мүмкін екенін болжап, оларды «шешілуге жатқан» мәселелер деп атады. 2016 жылдың шілдесінде SSRN-нен ескертусіз мақалалар алынып тасталғаны туралы хабарлар тарады; SSRN-нің түзетулерге жазған түсініктемелерінде бұл авторлық құқыққа байланысты болғаны айтылды. Гордон бұл мәселені шамамен 20 мақалаға қатысты қателік деп сипаттады.

Операциялар

Портативті құжат форматындағы академиялық мақалаларды авторлар тікелей SSRN сайтына жүктей алады, содан кейін оларды бүкіл әлемде жүктеуге болады. Пайдаланушылар зерттеу салалары мен тақырыптық мамандықтардың кең ауқымын қамтитын мазмұндамалық электрондық хабарламаларға жазыла алады. Бұл электрондық хабарламаларда тиісті сала бойынша SSRN-ге жақында ұсынылған мақалалардың мазмұндамалары (қосымша толық мәтінге сілтемелермен) болады. SSRN, басқа препринт қызметтері сияқты, ғылыми қауымдастықта жарияланымдарды ерте кезеңде таратады, бұл авторға журналға жариялау алдында мақаланың соңғы нұсқасына пікірлерді енгізуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жарияланған мақалаға қол жеткізу шектеулі болған жағдайда да, автор мақаланы сақтап қалуды шешкенше SSRN арқылы бастапқы жұмыс құжатына қол жеткізу ашық болып қалады. Көбінесе авторлар баспагерлердің өтініші бойынша, әсіресе егер олар қағаз түрінде немесе онлайн қолжетімділік үшін төлемге тәуелді коммерциялық немесе университеттердің баспаларында жарияланған болса, мақалаларын алып тастайды. 2019 жылдан бастап пайдаланушылар жүктеуі көбінесе тіркелуді және/немесе ReCAPTCHA тестін аяқтауды талап етеді, сондықтан кейбір адамдар SSRN-ді ашық қолжетімділік орны деп санамайды, бұл көптеген институционалдық репозиторийлер сияқты ашық архивтерден өзгеше. Баспагерлер мен мекемелер мақалаларды жүктей алады және оларды жүктеу үшін оқырмандардан ақы алады. SSRN-де авторлар мен мақалалар жүктеу саны бойынша реттеледі, бұл препринттер мен ашық қолжетімділік сайттарында танымалдылықтың бейресми көрсеткішіне айналды.