Кіріспе
Жапон самурайы Мацудайра Катамори (松平 容保) – Бакуматсу дәуірінде және Мейдзи дәуірінің басы мен ортасында өмір сүрген самурай. Ол Айдзу доменінің 9-шы даймосы және Киото Шугошоку (Киотоның әскери комиссары) болды. 1863 жылы Шиньсенгумиді (алғашқыда Мибу Рошигуми деп аталды) құруды бастап, негізін қалады. Бошин соғысы кезінде ол Айдзу доменін жаңадан құрылып келе жатқан Мейдзи үкіметіне қарсы жетектеді, бірақ Айдзу шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. Катаморидің өмірі сақталды, кейін ол Никко Тошо Гуй киіз үйінің бас каннушиі болды. Ол өзінің үш бауыры – Мацудайра Садаки, Токугава Ёсикацу және Токугава Мочихарумен бірге Мейдзи қайта жаңғыруы кезінде зор ықпалға ие болды және олар "төрт Такасу бауырлары" (Такасу йон кёдай) деп аталды.
Matsudaira Katamori (松平 容保) was a samurai who lived in Bakumatsu period and the early to mid Meiji period Japan. He was the 9th daimyō of the Aizu Domain and the Kyoto Shugoshoku (Military Commissioner of Kyoto). He initiated and established the Shinsengumi in 1863 (initially named Mibu Roshigumi). During the Boshin War, he led Aizu Domain against the incipient Meiji government, but was severely defeated at the Battle of Aizu. Katamori's life was spared, and he later became the head kannushi of the Nikkō Tōshō gū shrine. He, along with his three brothers Matsudaira Sadaaki, Tokugawa Yoshikatsu, and Tokugawa Mochiharu, had highly influential roles during the Meiji restoration and were called the "four Takasu brothers" (Takasu yon kyōdai ).
Ерте өмір
Мацудайра Катамори 1836 жылдың 15 ақпанында Эдоның Йоцуя ауданында, Такасу доменінің резиденциясында дүниеге келді. Ол Такасу даймёсы Мацудайра Йошитацудың жетінші ұлы болды, Йошитацудың Комoри әулетінен шыққан бір әйелінен туған, кейбір ғалымдардың пікірінше, аты Комoри Чiyo болған (сонымен қатар ол буддалық атымен, Зенкё деп те белгілі болды). Катамори, немесе алғашқы аты Кеиносуке, өте оқиғаларға толы балалық шақты өткізді. Такасу домені кішкентай болғанымен, Токугава кланының (Оваридің госанке үйі арқылы) тармақ отбасы мәртебесіне ие болғандықтан, жоғары беделге ие болды. Бұдан өзге, Такасу Мацудайра әулетінің тарихында Мито сияқты Токугава кланының аға тармақтарынан асырап алынған даймёлар болды. Осының салдарынан Катамори Токугава әулетінің аға мүшесіне асырап алуға өте қолайлы жағдайға ие болды. Бұл мүмкіндік Айдзу доменінің 8-ші буын даймёсы Мацудайра Кататака түрінде пайда болды. Йошитацу асырап алуға тез келісім берді, себебі Кататака жоғары дәрежелі, ерекше тарихы мен тегі бар үйдің иесі болды, сонымен қатар Кататаканың оның туған ағасы болғаны да ескерілген болуы керек. Осылайша, жас Кеиносуке Кататакамен асырап алынды және 1856 жылы Кататаканың қызы Тошихимеге үйленді. Катаморидің білімін одан әрі арттыруға қызығушылық танытқан Кататака, оның мұрагерін Айдзуға жіберді, онда ол домендік академия Ниссинканда білім алды.
Мұрагерлік және мұрагерлік
1852 жылдың басында Кататака қайтыс болғаннан кейін, Катамори 18 жасында отбасы басшылығына ие болды. 9-шы даймио ретінде, оған Айдзу даймиолары дәстүрлі түрде иеленген Хиго но ками атағы берілді. Ол сондай-ақ Император сарайынан Саконноэ гон шушо (; Сол жақ гвардияның кіші генералы) қосымша шені алды және сол жылдың соңында Императорға ресми түрде алғысын жеткізді. Бұған қоса, Катамори Едо сарайындағы тамари но ма палатасындағы отбасының дәстүрлі орнын мұраға алды, онда Жоғары Кеңеспен бірлесіп маңызды мемлекеттік мәселелер талқыланды.
Катамори мен Перри миссиясы
Тағайындалғаннан кейінгі алғашқы жылдары оның доменді басқаруында қиын кезеңдер басталды. Бір жыл өткен соң, коммодор Мэтью К. Перри Эдо шығанағына Перри экспедициясын жетектеп келді және Жапониядан ғасырлар бойғы ұлттық оқшаулану саясатын тоқтатып, елді американдық саудаға ашуды талап етті. Шогунат кең феодалдық домендердің коалициясынан көптеген адамдар мен кемелерді жұмылдырды, ал Айзу, Шогун үйінің маңызды тармағы және белгілі әскери күш болғандықтан, бұл процестен тыс қалмады. Айзу Перри миссиясына дейінгі айларда Казуса және Ава провинцияларының жағалау аймақтарында қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бұйрық алды. Коммодор жапон шенеуніктерімен кездесу үшін жағаға түскенде, Айзу оқиға үшін күзет қайықтары мен жағалау қауіпсіздігін қамтамасыз еткен домендердің бірі болды. Бұл белгі, "ай" деп оқылады, Айзудың сол кездегі ресми белгісі болды және дәуірдің көркем бейнелеулерінде көрсетілгендей, доменнің туларында қолданылды.
Өмірбаян
1862 жылы Токугава сёгунатының жоғары саяси тұлғалары қаладағы қоғамдық тәртіпті қалпына келтіру мақсатында Киото Шугошоку (Киото әскери комиссары) лауазымын құрды, ол соно джой жақтастарының ықпалында болған еді. Киото Шугошоку лауазымы қаладағы бұрынғы динамиканы өзгертіп, жаңа жағдай жасады. Бұрын Киото шошдай лауазымының иесі Киото-Осака айманындағы істерді шогунның өкілі ретінде қадағалап, ең жоғары билікке ие болған. Алайда, Шошидайлардың бірінен соң бірі тағайындалуы және олардың басқаруындағы қалалық судьялар қоғамдық тәртіпті сақтап ұстауға шама келтірмей, Шугошоку лауазымы қолданыстағы жүйеге қосымша тағайындалды. Шошдай мен судьялар азаматтық заң арқылы қол жеткізе алмаған нәрсені Шугошоку әскери күшпен іске асыруға тиіс болды. Көп ойланғаннан кейін Шугошоку лауазымына екі доменді қарастырды: Эчизен және Айзу. Екеуінің ішінде Эчизеннің Мацудайра Йошинагасы бұдан бұрын Саяси істер жөніндегі президент (; Сейджи Сосай шоку) ретінде жоғары шогундық лауазымда болғандықтан, назар Мацудайра Катамориге аударылды. Бірақ, шогунат оның бас тартуын қабылдамады. Мацудайра Йошинага жеке Айзу резиденциясына барып, Катамориге Айзудың шогунаттағы ұзақ тарихын еске түсіріп, қатал сөздермен айтты: «Егер [негізін қалаушы] Масайуки мырза тірі болса, ол екі ойланбастан қабылдаған болар еді!» Екеуі де Айзудан үздіксіз жол тартты, өздерінің феодалының бұл қадамынан бас тартуға көндіруге тырысты. Сайго, қытайлық «Хуаи наньцзы» мәтінінен цитата келтіріп, радикалдарды бақылау ниетін «ағаш жинап, отты сөндіруге тырысумен» салыстырды. Алайда, Айзудың беделін сақтау және Токугава Йосинобу, Мацудайра Йошинага және басқа да билікті тұлғалардың тікелей шогундық бұйрығының қысымына тап болған Катаморидің бұл мәселеде сөзі болмады, ол осыны өзінің қызметшілеріне тікелей жеткізді. 1862 жылдың 23 қыркүйегінде Катамори ресми түрде Эдо сарайына шақырылып, міндеттемелермен таныстырылды. Бұл лауазымның жекелеген артықшылықтары да болды: оған жылына 50,000 коку кеңсе жалақысы, Киотоға сапар шығындарын жабу үшін 30,000 рё несие, сондай-ақ жоғары төртінші дәрежеге (төменгі санат) (; shō shi'i ge) көтерілу ұсынылды. Тағайындалғаннан кейін Токугава үкіметінің Киотодағы басқару құрылымында кең ауқымды қайта құру жүргізілді. Катаморимен бірге сенімді, ықпалды даймёлар мен хатамотолар тағайындалды: Нагай Наоюки Киото қаласының судьясы, Нагаока доменінің иесі Макино Тадайуки Киото Шошидай, ал Чужо Нобунори Катаморидің протокол жөніндегі ассистенты болды. Содан кейін Катамори бұрын аталған Танака Тоса басшылығындағы жеті адамнан тұратын топты Киотоға жіберді, олар Киотодағы домендермен және императорлық сараймен қажетті байланыстарды орнатуға кірісті. Бірнеше айлық саяси қиындықтардан кейін ол 1863 жылдың 27 қаңтарында Мың сарбаздық Айзу әскерінің басында Эдодан аттанды. 11 ақпанда Киотоға кірген ол алдымен Хонзендзи ғибадатханасына барып, сарай киімдерін киіп, содан кейін император регенті Коноэ Тадахироның резиденциясына барып, құрмет көрсетті. Оның жылы қабылдануы және сарайдағы көптеген адамдардың құрметі оның лауазымындағы барлық кезеңде жалғасатын жиі сапарлардың үлгісін қалыптастырды.
Қызмет мерзімі
Қатамори билікке келгеннен кейін кездескен алғашқы қиындық – жергілікті тұрғындардың Айзумен таныс болмауы және оның жұмысты аяқтауға қабілетіне сенімсіздікпен қарауы болды. 1863 жылдың басында көптеген адамдар Айзуды жақсы білмегендіктен, оның атын "кайзу" немесе "квайз" деп дұрыс айта алмады, себебі "Айзу" атауындағы бірінші таңбаны "ай" және "кай" деп оқу қалыпты жағдай еді. Осы таныс еместік пен алаңдаушылық мәселесі 1863 жылдың басында Қатаморидің Император сарайында ресми түрде қабылдануымен шешіле бастады. Сарай ақсүйектері оның келуіне өте қуанды және Кобу-гаттай қозғалысының өкілі ретінде оған үлкен үміт артып, Император мен Сёгунат арасындағы жаңадан ынтымақтастықты жаңартуға көмектеседі деп сенді. Шугосоку лауазымының мақсаттарына жету үшін Қатамори қалалық патрульдік бөлімдерді пайдаланды, олардың бір бөлігі оның жеке күзетшілерінен, ал екінші бөлігі бұрын баулы болмаған, жалданып алынған адамдардан – мысалы, Шинсенгумиден құралды. Кейінгі жылдары Мимаваригуми сияқты басқа да топтар пайда болды, ол Шошидайдың (1864 жылдан бастап Қатаморидің інісі Кувананың Мацудайра Садаки) бақылауында болды. Қатамори Киотоны (және сарайды) қорғаушы рөлін өте қастерледі, сондықтан 30 қыркүйектегі (немесе 18 тамыздағы) төңкеріс пен Кинмон оқиғасында маңызды рөл атқарды, олардың екеуі де Сёгунаттың басшылығымен (Айзуді қоса) біріккен күштер мен Чошю доменінің әскерлері арасындағы қақтығыстарды қамтыды. Бірінші және Екінші Чошю жорықтары кезінде ол да доменге қатысты қатал саясатты қолдады. Осы оқиғалар Чошю доменінде Қатамори мен Айзу доменіне деген ашу-ызаны күшейтті. Қатамори 1862 жылдан 1864 жылға дейін Шугошоку қызметін атқарды; және ол 1864 жылдан 1868 жылға дейін қайтадан осы лауазымға тағайындалды.
Калифорнияның жібек колониясы
Катамори Токугаваның оқшаулау саясатына да келіспеді және «Шығыс этикасы мен Батыс ғылымы» саяси тұжырымын қабылдады. Катамори пруссиялық дипломат Джон Генри Шнеллді кеңесші және саудагер ретінде тарта отырып, оның әскерлерін батыс үлгісіндегі қару-жараққа оқытты. Бакуфуның ықпалы төмендеген кезде, Катамори Шнеллге Калифорнияға самурайлар тобымен және олардың отбасыларымен бірге 1869 жылы Америкадағы алғашқы жапон колониясын құруға, яғни Вакамацу шай және жібек шаруашылығы колониясын құруға қажетті қаржыны ұсынды. Алайда, Айдзу иелігінен айырылғаннан кейін Катамори колонияны қолдау мүмкіндігінен айырылды және ол екі жылдан соң күйреп қалды. Мейдзи реформасының алғашқы кезеңінде Айзу Вакамацу құлағаннан кейін, Катамори қазіргі Калифорния штатындағы Пласервилл қаласына адал вассалдары мен қызметшілерін Вакамацу шай және жібек колониясын құру үшін жіберді. Барлығы жиырма екі жапон (самурайлар, шаруалар, фермерлер және саудагерлер) 640 акрлық колонияны игеруге тырысты, бірақ нәтиже көңіл көншітпеді; тутақ ағаштары мен шай бұталары жаңа топыраққа жақсы сіңбеді. Колония екі жылдан да аз уақытқа созылды. Катамори 1870 жылы жаңа иммигранттардың келуіне қарамастан, 1871 жылы бұл жобадан бас тартты, ал оның жақтастары Жапонияға оралды немесе тарап кетті. Бұл себебі, жаңа үкімет басымен түйіндемелі түрде Чошу және Сацума домендерінен шыққан адамдардан құралды, олар Катаморидің әскери комиссар ретіндегі әрекеттеріне наразылық білдірді. Солтүстік Жапонияның көптеген домендерін біріктірген Оуэцу Реппан Домей Айзу доменін және Катамориді қолдады, бірақ олар Айдзу соғысында жеңіліске ұшырады. Токиода бірнеше жыл үй қамауында болғаннан кейін Катаморидің өмірі сақталды және ол Никко Тошо Гуй киіз үйінің бас каннушиі болды. Ол 1893 жылдың 5 желтоқсанында қайтыс болды және синто дәстүрі бойынша жерленді, өлімнен кейін «Масане рейшин» синто есімін алды. Оның мұрагері Мацудайра Нобунори Мито Токугава әулетінен асырап алынды. Алайда, Нобунори Мейдзи қалпына келтірілгеннен кейін көп ұзамай Айзу Мацудайра кланынан бас тарды, Мацудайра Катахаруға кланның мұрагері болуға мүмкіндік берді. Мацудайра Катахару Катаморидің ең үлкен заңды ұлы болды, ол Нобунори асырап алынғаннан кейін Катаморидің екі кәнизағынан (Саку мен Кио) туған. Содан кейін клан басшылығы Катахарудың інісі Мориоға, одан кейін Морионың ұлы Мацудайра Морисадаға көшті, ол 2011 жылы қайтыс болғанға дейін Айзу Мацудайраның басшысы болды.