Кіріспе
Шотландияда туған Канадаға миссионер Джеймс Нисбет (8 қыркүйек 1823 – 30 қыркүйек 1874) – Шотландияда туған және Канадаға миссионерлік қызмет атқарған адам.
James Nisbet (September 8, 1823 – September 30, 1874) was a Scottish born missionary to Canada.
Ерте өмір
Ол Шотландиядағы Глазго қаласының жанында, 10 баланың ең кішісі болып дүниеге келді. 1840 жылы ол үлкен ағасы Генримен бірге Лондонға, Лондон Миссиялық Қоғамында миссионер болып қызмет ету мақсатымен сапар шекті. Генри қабылданып, Самоада 36 жыл қызмет етті. Джеймс Глазгоға қайтып оралды, бірақ басқа жерде қызмет етуге деген "шақыруды" әлі де сезінді және 1844 жылы жесір әкесі мен екі әпкесімен бірге Жаңа дүниеге көшіп кетті.
Канада
Канаданың батысында, өсіп келе жатқан Торонто қаласында қоныстанған Нисбет жаңадан құрылған Нокс колледжінде оқыды. Ол 1848 жылы бітірді, ал Канадалық Сенбілік мектеп миссиясында қызметтенгеннен кейін, 1850 жылдың қаңтарында Канада Пресвитериан шіркеуінің (Еркін шіркеу) пасторы болып тағайындалды және Оквиль Пресвитериан шіркеуі мен Нокс шіркеуінің "Он алты" пасторлық міндеттеріне бекітілді, соңғысы Он алты шақырымдық ағыстың Дундас көшесімен қиылысқан жерде орналасқан. Оның әкесі мен туыстары да Оквильде оған қосылды, онда оның төрт баласы (барлығы Батыс Канадада туған) 1874 жылы ата-аналарының қайтысынан кейін тұрды, бірақ екі қызы 1870 жылдан бері әпкесімен бірге тұрды. Ол Оквиль және Нокс 16 қауымдарына (және аймақ бойынша және одан тыс жерлердегі арнайы тапсырмалармен) он екі жылдан астам қызмет етті, одан кейін 1862 жылы жаңа Канада Пресвитериан шіркеуінің Синоды оны Ред-Ривер колониясындағы Нокс колледжінің сыныптасы Джон Блэкке көмектесу үшін "шет елдік миссионер" ретінде тағайындады. Блэкпен бірге ол Литл-Британия, Хедингли және Форт-Гарриде (кейіннен Виннипег) қауымдастырылған шіркеулерді дамытуға көмектесті. Кильдондағы алғашқы Пресвитериан шіркеуінің жанында мектеп салынды, кейіннен ол Нисбет залы деп аталды. Қазіргі Виннипег университетінің тамырлары сол мектепке жетеді, онда Манитоба колледжі 1871 жылы алғашқы сабақтарын өткізді. Батыс Канададағы кри және метистерге қосымша рухани қызмет пен миссионерлік жұмыстың қажеттілігін баса көрсеткеннен кейін, Синод оны Кильдонаннан Солтүстік-Батысқа жылжытуға тағайындады.
Принс Альберт қауымдастығы
1866 жылы ол өзінің әйелі (1864) Мэри Макбетті, Кильдонан шіркеуінің ақсақалдарының бірі және Ассинибоя кеңесінің мүшесі Мэри Макбетті алып, Руперт жерінің Принс Альберт аймағына (кейін Солтүстік-Батыс аумақтары, қазіргі Саскачеван) жетекшілік етті. Джордж Флетт сапардың аудармашысы болды. Олар 1866 жылдың 26 шілдесінде келді және далалық үнді тайпаларына христиан дінін тарату үшін миссия құрды. Нисбет миссияны патшайым Викторияның қайтыс болған күйеуі, Альберт ханзадасының құрметіне атады. Уақыт өте келе, миссияның төңірегіндегі қауым да осы атты қабылдады. Джеймс Нисбет дін қызметкері және шебер ағаш ұстасы болды. Ол алғашқы пресвитериан шіркеуін салды, ол бүгінде Принс Альберт қаласындағы Кинсмен паркінде сақталған ағаштан жасалған құрылыс. Бұл ғимарат 1975 жылға дейін Принс Альберт тарихи мұражайы ретінде пайдаланылды, содан кейін бұрынғы өрт сөндіру станциясы жаңа мұражай болып алынды. Шешек эпидемиясы кезінде ол жүздеген адамның өмірін сақтап қалған қарапайым вакцина жасады. Халықты аштықтан құтқару үшін бірнеше қиын жылдары ол егін екті және бақшалар отырғызды. Оған Ред-Ривердегі тағы екі ер адам көмектесті: Джон Маккей және Джордж Флетт (Мэри Макбет Нисбетпен туыс немесе некелік байланыста болған). Екеуі де кейін дін қызметкері болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін аймақта миссионерлік қызмет атқарды. Нисбет Солтүстік-Батыста миссионерлік сапарларын жалғастырды, Эдмонтонға, Альбертаға дейін жетті, сондай-ақ Оуквиллге және маңызды пресвитериан шіркеуінің жиналыстарына сапар жасады. Принс Альбертте шамамен сегіз жыл тұрғаннан кейін, Нисбет денсаулығының нашарлауына байланысты шығысқа, Кильдонанға, бастапқыда әйелімен бірге қайта оралуға мәжбүр болды. Олар екеуі де 1874 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, ол күйеуі мен әкесінің құшағында, ал ол бірнеше күннен кейін дүние салды. Олардың төрт баласы болды. Нисбеттердің ерте ескерткішін іздегендер Кильдонан зиратына емес, Принс Альбертке баруы керек, себебі ескерткіш – қала және Сент-Полс пресвитериан шіркеуі.
Ескерткіштер
Принс Альберт аталатын жоғары мектеп, Нисбет пастордың құрметіне аталды, ал қызметкерлерінің бірі Люси Маргарет Бейкер болды. Принс Альберт миссиясы 1883 жылдың 1 шілдесінде қауымға айналды. Қазіргі Сент-Полс пресвитериан шіркеуі 1906 жылы сол жерде салынды және Нисбеттің миссионерлік қызметінен пайда болған алғашқы қауымның жалғасы болды. Сент-Полс әлі де Габриэль Дюмонт институтының жанында, Принс Альберт қаласының орталығында, қала әкімдігінен бір блок қашықтықта орналасқан. 2005 жылдың 1 мамырында Канада Пресвитериан шіркеуінің Бас ассамблеясының модераторы, Рев. Доктор Ричард Фи, тұрақты пасторы жоқ қауымды Саскачеван провинциясының жүз жылдығын тойлауға басшылық етті. Мэри Нисбет есімі сонымен қатар Солтүстік Саскачеван өзенінен солтүстікке қарай, 2-ші Саскачеван тас жолының жанында орналасқан Мэри Нисбет лагерінде (Муниципаль) сақталады. Джеймс Нисбеттің ескерткіш тасы қазіргі Принс Альберт тарихи мұражайының жанында, Ривер көшесінде орналасқан. Виннипегтің солтүстік-батысындағы Джеймс Нисбет мектебі де оның құрметіне аталған. Шотландияның Глазго қаласында Джеймс Нисбет көшесі бар.