Кіріспе

Мүгедектерге арналған қызметтер мен қолдау – мүгедектердің қоғамдық және қоғамдық өмірге қатысуына мүмкіндік беру үшін мемлекеттік немесе басқа да институционалдық түрде ұсынылатын қызметтер мен қолдаулар. Осы қызметтер мен қолдаулардың кейбіреулері заңмен міндеттелген, ал кейбіреулеріне қызмет көрсетуді немесе қолдауды жеңілдететін технологиялар көмектеседі, ал тағы басқалары коммерциялық түрде мүгедектерге ғана емес, оларды пайдаланатын барлық адамдарға қолжетімді.

Соқырлар мен нашар көретіндер үшін қызмет көрсету

Соқырларға көмек көрсету үшін бірнеше қызметтер бар. Жолсеріктес иттер – соқыр және көру қабілеті нашар адамдарға ұсынылатын қызметтердің бірі. Бұл үйретілген жануарлар түрлі орындарда адамдарды бағыттап жүруге қабілетті. Сонымен қатар, бұл иттер кедергілерден сақтауға және алдында қадам немесе тостық бар екенін қызмет алатын адамға хабарлауға шамасы жетеді, осылайша жарақат алудың алдын алады. Жолсеріктес иттердің құны жоғары болады және әркімнің осы қызметке қолжеткізуге жеткілікті қаражаты болмайды. Дегенмен, коммерциялық емес ұйымдардың кейбіреуі жолсеріктес иттерді өсіру, тәрбиелеу және оқытуға қажетті шығындарды жабуға көмектеседі. "Бір көмекші итті өсіру, тәрбиелеу, оқыту және орналастыруға 50 000 доллардан астам қаржы жұмсалады; алайда, Қордың барлық қызметтері жеке тұлғаға тегін ұсынылады". Guide Dog Foundation – АҚШ-тағы соқыр және көру қабілеті нашар адамдарға қызмет көрсететін көптеген қорлардың бірі. Үкімет сонымен қатар, жолсеріктес иттермен жүрген адамдарға жануарларға рұқсат етілмейтін жерлерге кіруге мүмкіндік беретін заңдарға қол қойды. Көру қабілеті нашар адамдар күнделікті өмірінде көптеген түрлі көмектер мен қызметтер алады. Брайль әліпбиі – соқыр немесе көру қабілеті нашар адамдарға әрқайсысы әріпті білдіретін нүктелердің белгілі бір үлгісі бойынша оқуға мүмкіндік беретін ақпарат. "Стандартты басылымды оқи алмайтын адам Брайльмен жазылған материалды тегін алып алады. Бұл қызмет АҚШ-тағы кітапханалар желісі арқылы ұсынылады".

Сонымен қатар, қолжетімді мобильді қосымшалар – көру қабілеті нашар адамдарға көмектесудің жаңа тәсілі. Осы қосымшалардың көптегені жазбаларды аудиоға аударады, осылайша адам жазбаларды тыңдай алады. "Смартфондар мен басқа да мобильді құрылғыларға арналған қолжетімді бағдарламалық қолданбалар көру қабілеті нашар адамдарға кітаптарды, газеттерді, журналдарды және басқа да басылымдарды оқуға мүмкіндік береді. Бұл қосымшалар мәтінді дауысқа айналдырады немесе Брайль құрылғысына сәйкес Брайльмен жазуды ұсынады".

Қозғалысы нашар адамдарға арналған қызметтер

1990 жылғы «Мүгедектерге қолдау көрсету туралы» АҚШ заңы – бүкіл ел бойынша мүгедектерге қызметтерді біркелкі түрде ұсынуға қарай АҚШ федералды үкіметі жасаған маңызды қадам болды. Бұл заң көптеген елдерде үлгі ретінде алынып, қолданысқа енгізілді.

Мүгедектерге қызмет көрсету

Американдық мүгедектер туралы заңға сәйкес, мүгедектерге қоғамдық орындарда қызмет көрсету, жұмыс, көлік, мемлекеттік қызметтер және телекоммуникация салаларында тең мүмкіндіктер кепілдігі беріледі. Бұл, мүгедек американдықтардың мүмкіндігі шектеулі екеніне қарамастан, мүмкіндігінше қалыпты өмір сүруіне мүмкіндік береді. АҚШ-та мүгедектерге арналған қызметтер штаттар бойынша және кейде штат ішіндегі орналасқан жеріне байланысты әртүрлі болады. Medicaid және Әлеуметтік қамсыздандыру кірісі, соның ішінде SSI және SSDI, федералдық деңгейде міндетті болғамен, әр штат бұл бағдарламаларды өз штатында мүгедектерге арналған қызметтер мен қолдаудың бір бөлігі ретінде басқаруға жауапты. Әр штат қызмет көрсету жүйесін өзгеше жолмен құрастырады, нәтижесінде әр штат үшін кіру жолдары да әртүрлі болады. Кейбір штаттар қызметтерді штаттық басқару органы арқылы, штат бойынша бөлімшелер желісі арқылы ұсынады. Ал кейбір штаттар қызметтерді сырттан тарту (жекешелендіру) арқылы жүзеге асырып, мемлекеттік қызметкерлердің минималды құрамын сақтайды. Қызметтер мен қолдауды барынша пайдалану үшін жақсы адвокат болу немесе өзін-өзі қорғау қажет, бірақ мүгедектерге, әсіресе денсаулық сақтау саласында қолдау көрсету үшін, мысалы, Disability Health Support Australia сияқты бірнеше адвокаттық ұйымдар пайда болды.