Кіріспе

Автомобиль жолының қалқаны – АҚШ маршрутының қалқаны, АҚШ нөмірленген автожолдарында қолданылатын автожол белгісі. 1926 жылы алғашқы АҚШ жол белгілері орнатылғаннан бері негізгі идея өзгермеген, бірақ көптеген егжей-тегжейлі өзгерістер енгізілді. Бастапқыда қалқанда белгі орнатылған штаттың аты және қалқан тәрізді белгідегі "U.S." әріптері болған. Уақыт өте келе, қалқан қара түсті төртбұрыш фонда ақ контурдан тұратын қарапайым түріне келді, ішінде тек қара маршрут нөмірі көрсетілген. Дегенмен, әр штат АҚШ маршрутының қалқандарын өндіруге және күтіп ұстауға жауапты болғандықтан, жылдар бойы қалқанның әртүрлі нұсқалары пайда болды.

Даму

АҚШ маршруттық белгісі алғашқы Мемлекетаралық тас жолдар жөніндегі Бірлескен кеңестің отырысында жасалды. Ауыл шаруашылығы министрі Говард М. Гор тағайындаған кеңес бүкіл ел бойынша тас жолдар жүйесін құру мақсатымен шақырылған болатын. 1925 жылғы 20 сәуірде Вашингтон қаласындағы Жол құрылысы бюросының кеңсесинде өткен отырыста Огайо штатынан Лу А. Булей кеңес мүшесі АҚШ Мөрінен шабыттанған белгіні, «U.S.A.» әріптерімен және маршрут нөмірімен маршрут белгісі ретінде пайдалануды ұсынды. Кеңес белгіні пайдалану туралы ұсынысты қабылдады. Бірлескен кеңес маршруттық белгіні келесі күні, 21 сәуірге дейін талқыламады. Осы күні BPR Дизайн бөлімінің бастығы және Бірлескен кеңестің хатшысы Э. В. Джеймс пен Мичиганнан Франк Ф. Роджерс белгінің мүмкін болатын нұсқасын жасады. Роджерс сондай-ақ: «Әр штат белгінің жоғарғы бөлігіне мемлекеттің атын қоюға құқылы болуы керек» деген пікірін білдірді. Джеймс пен Роджерс жасаған белгі эскизін кеңеске ұсынды және ол алдын ала жоба ретінде бекітілді. Барлық 48 штатқа пікір білдіру үшін үлгілер жіберілді. Белгінің биіктігі мен ені белгіленді. Белгінің өзі қалқан пішіндес болды, яғни металл қалқан пішінде кесілді. Белгінің контурын құрайтын шекара және белгінің негізгі бөлігін бөлетін бірдей ендегі көлденең сызық болды. Белгіні орнатқан штатының аты көлденең сызықтың үстінде, белгінің тажында көрсетілді. Көлденең сызықтың төменде «U S» әріптері де сол биіктікте орналастырылды. Одан төмен маршрут нөмірі көрсетілді. Қалалық жерлерде пайдалануға арналған белгінің нұсқасы сәл кішірек болды. Бұл нұсқада «U S» әріптері белгінің тажына жылжытылды және штаттың аты алынып тасталды. Сондай-ақ, қолжазбада белгінің қалалық нұсқасын су өткізбейтін құбырлар мен көпір тіректеріне бояумен салуға рұқсат етілгені айтылған. 1948 жылғы Жол қозғалысы ережелері (MUTCD) сонымен қатар ауылдық жерлердегі маңызды тас жолдардың қиылыстары мен қалалық жерлерде ерекше назар аудару үшін «үлкен» маршрут белгісінің сипаттамасын қамтыды. Бұл белгі кесілген белгіден екі есе үлкен квадраттық бос бетке басылды. Бұл нұсқада көлденең сызық, штаттың аты және «U S» әріптері алынып тасталды. Белгі контурының сыртындағы бос жер ақ түсті болды. 1961 жылы жарық көрген AASHO басылымында жаңа құрылып келе жатқан Мемлекетаралық тас жолдар жүйесіндегі белгілер мен жол маркалары туралы ақпарат келтірілді. Бұл басылымда тас жолдарда пайдалануға арналған белгінің нұсқасы да ұсынылды (мысалы, U.S. маршруттары Мемлекетаралық тас жолдармен бірге жүрген жағдайда). Бұл белгі үлкен өлшемді белгімен бірдей өлшемде болды және тек сыртқы шекарасы, «U S» әріптері және маршрут белгісін қамтыды. Бұл нұсқада бұрынғы федералды белгіленген белгілерден айырмашылығы, үш таңбалы маршруттар үшін кең нұсқасы да болды. Бұл белгінің нұсқасы әлі күнге дейін Калифорния штатында қолданылады, ол кесілген белгіні пайдаланатын жалғыз штат.

Қазіргі жоба

АҚШ жол табельдерінің қазіргі дизайны 1971 жылғы MUTCD-де енгізілді. Табельдің контуры 1961 жылғы нұсқадан сәл өзгешелендірілді, бұл табельдің ішінде көбірек ақ кеңістікке мүмкіндік берді. Алғаш рет федералдық талаптарға үш таңбалы маршруттар үшін табельдің кең нұсқасы енгізілді, көптеген маршрут нөмірлері үшін жиынтық шрифттерді қолдану қажеттілігін жойды. 1971 жылғы MUTCD сондай-ақ сенімділік мақсатында кесілген табельді қолдануды тоқтатты, барлық мақсаттар үшін тек және маркерлерді қалдырды. 2009 жылғы MUTCD-де АҚШ жол табеліне M1 4 каталог нөмірі берілді және ол 2D.11 бөлімінде талқыланды. Өлшемдер ең төменгі шекті өлшемдер ретінде көрсетілген. MUTCD ұсынады, басқару белгілерінің құрамдас бөлігі ретінде қолданылған кезде табельдің қара фоны алынып тасталып, тек ақ табельдің пішіні қалдырылуы керек. Дегенмен, ауытқулар жиі кездеседі, әсіресе Нью-Джерси штатында, ол басқару белгілеріндегі АҚШ жол табельдері мен штаттық маршрут белгілерінде қара фонды үнемі қолданады. Бірақ, Нью-Джерсидегі көптеген жаңа белгілерді орнату кезінде фонды қосу және жұқару тоқтатылуда (2000 жылдардың соңынан бастап).

Вариациялар

Бірнеше штаттар навигацияға көмектесу үшін АҚШ маршрутының қалқанының түрлерін сынап көрді. Кейбір штаттар жол класы мен нөмірінен өзге қосымша ақпаратты көрсету үшін түрлі түстерді пайдаланды. Аризона автожолдың бағытын көрсететін түстерді сынады (солтүстікке – қызғылт сары, оңтүстікке – жасыл, шығысқа – қоңыр, батысқа – көк). Флорида да 1956 жылдан бастап АҚШ автожолдары үшін түрлі-түсті белгілерді қолданды, әр автожол штатының барлық ұзындығында бір түсті сақтады. Бір түсті пайдаланатын екі маршрут кесіспеді, бірақ US 192 жолының ұзартылуы оны US 27-ге дейін жеткізді (екі жол да жасыл болды). 1980 жылдары MUTCD қайта қаралып, осы белгілер федералдық қаржыландыруға жарамсыз деп танылды. 1993 жылдың 27 тамызында түрлі-түсті белгілерді шығаруды тоқтату туралы шешім қабылданды. Калифорниядағы дизайн 1961 жылғы нұсқаға ұқсас. Олардың АҚШ автожолының қалқанында қара фон жоқ, оның орнына қара шегі бар ақ қалқан қолданылады. Жоғарғы жағында «US» әріптері орналасқан. Аппалачи даму автожолы жүйесіне кіретін кейбір штаттарда көк фонда ақ қалқанда көк нөмірлермен АҚШ автожолы белгілері бар. 1948 жылғы қалқан дәуірінде штаттар оның дизайнын жиі өзгертіп отырды. Кейбір штаттар «U S» әріптерін алып тастап, тек штаттың атын және маршрут нөмірін қалдырды. Басқа штаттар «U S» әріптерін қалқанның тажына, көбінесе штат атын қысқартып, орналастырды. Көптеген АҚШ автожолдарында бірдей нөмірді бөлісетін айналма немесе қосымша маршруттар бар, олар арнайы маршруттар деп аталады. Бұл маршруттар әдетте негізгі маршруттың қалқанын пайдаланады, ал қалқанның үстінде маршрут түрін көрсететін «банер» орналасқан. Кейбір штаттар маршрут түрін кейде тікелей қалқанда, көбінесе қалқанның тажында көрсетеді. Мэриленд штаты АҚШ бизнес-маршруттары үшін қалқанның тажында «BUSINESS» сөзі бар жасыл қалқандарды қолданады, бұл бизнес-мемлекеттік автожолдар үшін бүкіл елде қолданылатын ұқсас тәжірибе. Иллинойстағы кейбір бизнес-АҚШ маршруттарында, әсіресе Блумингтон-Нормал аймағындағы US 51 бизнес-маршрутында, стандартты ақ АҚШ маршрутының қалқаны қолданылады, бірақ «BUSN» аббревиатурасы қалқанның жоғарғы жағында кішірек әріптермен жазылған. Бұл жақын жердегі автожолдардағы белгілерге де қатысты.