Кіріспе

Гуаймас (ˈwajmas) – Мексиканың солтүстік-батысындағы Сонора штатының оңтүстік-батыс бөлігіндегі Гуаймас муниципалитетіне қарасты қала. Қала штат астанасы Гермосильодан оңтүстікке қарай және АҚШ шекарасынан шалқары орналасқан. Муниципалитеттің ресми атауы – Гуамас де Сарагоса, ал қаланың ресми атауы – Героика Сиудад де Гуамас. Қалада 1888 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан, көп адам қатысатын карнавал бар. Жақын жердегі Сан-Карлос және оның жағажайлары – маңызды туристік орталықтар.

Байланыс және көлік

Гуаймас муниципалитеті 986,8 шақырымдық жол желісінен тұратын көлік инфрақұрылымына ие, оның негізгі байланыс арнасы – 15 федералды тас жолы. Оның 118,2 шақырымы негізгі желіге, 184,6 шақырымы – екінші деңгейдегі желіге, ал 684 шақырымы ауылдық және махаллалық жолдарға тиесілі. Сонымен қатар, 4,5 шақырымдық теміржол тармағы, халықаралық әуежай, 8 ұшу-қону жолағы және жалпы тіреу ұзындығы 17 234 метр болатын порт бар, ол биік су айлағы мен балық аулауға арналған тіреу участалары арасында бөлінген. Қоғамдық жүк тасымалы үшін Гуаймас порты жүк қызметтерінің орталығы болып табылады және билет сату мүмкіндіктерін кеңейту үшін автобус бағыттарының жетіспеушілігі мәселесін шешті. Коммуникацияларға қатысты, Гуаймас сала ұсынатын барлық мемлекеттік қызметтерге ие, соның ішінде теңіздік навигацияға арналған қызметтерге де. Атап айтқанда, пошта және телеграф қызметтері 5 кеңседен тұрады, олар негізінен 500-ден астам тұрғыны бар елді мекендерге қызмет көрсетеді. Гуаймас халықаралық әуежайы екі коммерциялық жолаушылар тасымалдаушысының рейстерімен қалаға қызмет көрсетеді.

Этностық топтар

Муниципалитетте жергілікті халықтың болуы өте маңызды, себебі 11 394 тұрғыны жергілікті тілде сөйлейді, бұл муниципалитеттегі жалпы халықтың 8% құрайды. Ең көп таралған жергілікті тіл – яки тілі, ол барлығының 10 779-ын (94,6%) құрайды.

Демографиялық даму

2010 жылғы халық санағы мен тұрғын үй тізімі бойынша Гуаймас қаласының халқы 113 082 адамды құрады. Жалпы муниципалитет халқы шамамен 42 елді мекенде және шамамен 310 эхидо мен ранчерияда 149 299 адамды құрайды. Муниципалитет аясында ерекше көзге көрінетін елді мекендер: муниципалитет орталығы (Гуаймас) – 113 082 адам, Викам – 9 364 адам, Потам – 6 417 адам және Сан-Карлос – 2 264 адам.

Экономика

Мексиканың негізгі бал өндірушісі және экспорттаушысы, сапалы әрі халықаралық деңгейде танылған.

Балық аулау

Бұл ең маңызды қызмет және табыстың басты көзі; балық аулау, өңдеу және сату үшін үлкен мүмкіндіктер бар. Гуаймас балық аулау саласында 11 800 адам жұмыс істейді, ал тағы 325 адам аквамәдениетпен айналысады. Бұл Сонора штатының барлық балық шаруашылығы өнімдерінің 70% құрайды, ең көп ауланатындары – сардина, креветка және кальмар. 175 шақырымдық жағалау жолы бар, оның ішінде Гуаймас, Лобос, Сан-Карлос (Мексика) және Эррадура сияқты маңызды шығанақтар орналасқан. Муниципалитет штаттағы порттардың 83% астамын пайдаланады. Флот құрамында 359 креветка аулайтын кеме, 32 сардина кемесі, 3 эскамера және 910 кішкентай кеме бар, жалпы саны 1304. Ауланған балықтың 55 пайызы штабта сатылады, ал қалған 45 пайызы Мексиканың басқа аймақтарына және шетел нарығына экспортталады. Шетелге экспортталатынының басым бөлігі – креветка, ол халықаралық нарықта жоғары бағаланады, сондықтан Гуаймас балық шаруашылығы осы нарықтың жағдайына өте тәуелді. Жағалаудағы балықшылардың 80 пайызы балық аулайтын аймақтың өзінен, 15 пайызы штаттың басқа елді мекендерінен, ал шамамен 5 пайызы басқа штаттардан, әсіресе Синалоа және Найариттен келген. Бүгінде балық аулау жұмыс орындарын құрудың және Гуаймас халқының көпшілігіне жақсы табыс әкелудің басты саласы болып саналады. Бұл балық шаруашылығына мемлекеттік инвестиция мен қызығушылықтың жетіспеуіне, сондай-ақ балық шаруашылығымен бәсекелесетін макиладора (өндіріс) зауыттарының келуіне байланысты.

Мал шаруашылығы

Мал шаруашылығында ең маңыздысы – 72 875 бас ірі қара мал, одан кейін – 20 088 бас ешкі, содан кейін құстар мен басқа да сирек кездесетін түрлер. 1990 және 1995 жылдар аралығында сиыр еті, сүт және жұмыртқа өндірісі азайды, ірі қара мал басы 81 830-дан 72 875-ке дейін төмендеді, ал шошқа және құс еті өндірісі артты. Ауыл шаруашылық жерлерінде мал азығын өндіру арқылы шаруашылықтарды интеграциялауға мүмкіндік беретін, пайдаланылмаған ресурстар бар, осы арқылы етті және сүтті мал жайылып, айтарлықтай табыс табуға болады. Ет және сүт өндірісін механикаландыруға инвестиция жасау, пастеризаторларды жаңғыртуға және жөндеуге көмек көрсету де өндірісті жақсарта түседі. Сонымен қатар, жер бедері мен өсімдік жамылғысы ірі қара малға қолайсыз келетін аймақтарда ешкі шаруашылығын дамыту перспективалы бағыт болып табылады.

Өнеркәсіп

Балық шаруашылығы өнімдерін өндіретін өнеркәсіп, адамдар мен жануарлардың тамақтануы үшін арналған тағамдарды шығарумен айналысады және бұл негізгі қызмет саласы болып табылады. Өнеркәсіптік балық шаруашылығы зауытында 5 консервілеу, 8 ұн және 12 мұздатылған азық-түлік зауыты бар, олардың барлығы Гуамас портында орналасқан. Соңғы үш жылда жергілікті балық шаруашылығындағы жұмыспен қамтылғандардың саны 4 153-тен 2 153-ке дейін азайды, яғни жылдық орташа есеп бойынша 28 пайызға төмендеді. Сондай-ақ, Гуамас порты аэроғарыш саласының макиладинг секторында маңызды өсімді қамтиды, бұл Сонораны осы саланың үшінші ірі жеткізушісі етіп белгіледі. Аэроғарыш өнеркәсібінің өсуімен қатар, автомобиль және медициналық инвестициялар да айтарлықтай өсті, себебі Гуамас шекарасына жақын орналасқандықтан, соңғы жылдары шетелдік инвестициялар үшін өте тартымды аймаққа айналды. Құрылыс саласында жалпы тұрғын үйлер мен жылжымайтын мүліктерді салумен айналысатын 32 компания, ал кемелерді салу және жөндеумен айналысатын тағы 10 компания жұмыс істейді; алғашқылары барлығы 300 жұмыс орнын, екіншілері 559 жұмыс орнын құрайды, оның ішінде штатты және уақытша жұмыспен қамтылғандар бар.

Туризм

Гуаймас көптеген туристік мүмкіндіктер ұсынады: гольф, шнорхелинг, спорттық балық аулау, атпен саяхаттау, экотұризм турлары, велосипедпен жүру, суға түсу және каякинг. Елдегі бірегей «Тек Сонора» бағдарламасының арқасында көлік құралдарын АҚШ-тан Ногалес қаласынан Эмпальмеге дейін кедендік төлемдер мен рұқсаттарсыз әкелуге болады. Жағажай аймағы портың солтүстік-батысында орналасқан, Сан-Карлос шығанағы (Мексика) және оның төңірегі, сондай-ақ Бакочибампо немесе Мирамар шығанағы осы аймақтардың ішінде маңыздырақ. Гуаймаста Киелі Жүрек шіркеуі, Сан-Фернандо шіркеуі (XIX ғасыр), Үш президент алаңы, Қару-жарақ алаңы, Сонораның ескі банкі, балықшыға қойылған ескерткіш, Бенито Хуарес ескерткіші, қалалық әкімдік сияқты архитектуралық тартымдылықтар да бар. Экотұризмнің қызықты орындары – Солдат Эстеро дель Солдадо табиғат қорығы, Сан-Педро Ноласко аралы, Devil's Cajon және эндемикалық түрлері бар Накапуленің қаруы. Порттың ең танымал фестивалі – карнавал, ол 1888 жылдан бері әр жылдың ақпан айында өткізіледі. Сондай-ақ шілде айында Гуаймас шайқасын еске алу мақсатында Бермехо теңізі мерекесі ұйымдастырылады. Гуаймастың тағы бір туристік орталығы – Сонора дельфинариумы, онда дельфинмен емдеу қызметтері ұсынылады. Туризм саласы 8000-нан астам жұмыс орнын құрайды, оның 2700-і тікелей жұмыс орындары. Гуаймастағы тұру орындары 24 мекемеден тұрады, олардың ішінде қонақүйлер, мотельдер және пансионаттар бар; жалпы саны 1801 бөлме. Бұдан басқа, 4 туристік кондоминиум, 798 қайықты қабылдауға арналған 2 марина және 729 орындық 5 трейлерлік алаң бар. Мектептерде азаматтарды қоғамдық туризм саласында жұмыс істеуге дайындау үшін техникалық сабақтар беріледі. Гуаймас-Сан-Карлос аймағындағы жергілікті қонақүйлердің жылдық орташа толтырылу деңгейі 41,8% құрайды, маусымдық кезеңде 100%-ға жетеді, бұл Гуаймасты Соноренсе туризмінің ірі орталығы ретінде сақтайды.