Кіріспе

Мексика штаты
Мексиканың Веракрус штаты, ресми атауы Веракрус де Игнасио де ла Ллаве, толық ресми атауы Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave, Мексиканың 32 федералды бірлік құрамына кіретін 31 штаттың бірі. Мексиканың шығысында орналасқан Веракрус жеті штатпен шектеседі: Тамаулипас, Сан-Луис-Потоси, Идальго, Пуэбла, Оахака, Чиапас және Табаско. Веракрус 212 муниципалитетке бөлінген, ал оның астанасы – Халапа Энрикес. Веракрус штатының шығысында Мексика шығанағының жағалауының маңызды бөлігі орналасқан. Штат этникалық және үнді тайпаларының араласуымен ерекшеленеді. Оның асханасы Веракрус портының маңыздылығының арқасында штат арқылы өткен көптеген мәдени ықпалдарды көрсетеді. Астанадан басқа, штаттың ірі қалаларына Веракрус, Коатсакоалькос, Кордова, Минатитлан, Поса Рика, Бока-дель-Рио және Орисаба кіреді.

Этимология

Штаттың толық атауы – Веракрус де Игнасио де ла Ллаве. Веракрус атауы Веракрус қаласынан (латын тілінен Vera Crux – «Нағыз Крест») алынған, ол бастапқыда Вилла Рика де ла Вера Круз деп аталған. Суффикс 1861–1862 жылдары Веракрус губернаторы болған Игнасио де ла Ллаве и Сегура Зеваллосқа (1818–1863) құрмет көрсету үшін қосылған. Штаттың мөрі 1954 жылы штат заң шығарушы органымен бекітілді, ол Веракрус портына арналған және 16 ғасырдың басында испандықтар жасаған мөрді өңдеу арқылы жасалды. Янга – Батыс Африкадан испан отарлаушылары әкелген құлдардан қашқан африкалықтар құрған қала. Олар плантациялардан қашып, тауларға жетіп, сол жердегі жергілікті халықпен бірге өмір сүрді. «La Bamba» әнін бастапқыда осы қашқындар орындаған, олар Мексика қаласына көтерілістер мен поместьелерге шабуылдар жасап мазалады. Бұл аймақта құлдыққа жол беруге бірнеше жыл қалған еді. Веракрус жазығының артындағы алып тау тізбегі – тауларда тұратын жергілікті халықтармен араласып кеткен, марон деп аталатын босқындардың тәуелсіз қауымдастықтарының орны болды. 1500 жылдардың соңында құлдардың саны көбейіп, олар осы тауларға қашып кетті. Габоннан құл болып келген Гаспар Янга бастаған ең есте қаларлық соғыс көтеріліске және жаңадан құрылған тау қаласына әкелді. Янга Веракрус пен Мексика қаласы арасындағы Камино Реал жолында шабуылдар жасады. 1609 жылдың қаңтар айында Испанияның вице-королі Янганың бүлікшілерін басу үшін корольдік әскерлерін жіберді. Келіссөздер мен қатал шайқастардан кейін ақыры бітімге қол жеткізілді. 300 жылдан кейін, 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Янга тұрғындары төмендікке жақын қалаға көшіп, жергілікті билікті қабылдауға келісті. Олар Веракрус аумағында «Сан-Лоренцо-де-лос-Негрос» қаласын құрды. 1956 жылы ол ресми түрде «Янга» деп аталды және бұрынғы құлдар үшін алғашқы бос қала ретінде танылды. Қазіргі Веракрустағы ұрпақтардың сыртқы түрінде африкалық тегінің белгілері көрінеді: «негрито» тері түсі және басқа да физикалық ерекшеліктер. Кейбір мексикалықтар афро-мексикалықтар туралы әңгімелеуден қашады немесе олар туралы білмейді: бірақ «афро-мексикалық», «афро-метисо» немесе Веракруста және одан тыс жерлерде қолданылатын «жарочо» сияқты терминдер осы аралас мәдени мұраға сілтеме жасайды. Бұл көше аттарында, музыкада және тағамдарда көрінеді, олардың барлығы африкалық түбірлерден алынған.

Саяси география

Штат батыста Сиерра-Мадре Ориентал және шығыста Мексика шығанағы арасында орналасқан, жарты ай пішіндес жер суы. Оның жалпы ауданы – , бұл Мексиканың жалпы аумағының шамамен 3,7% құрайды. Штат солтүстіктен оңтүстікке дейін шамамен созылады, ал ені – арасында өзгереді, орташа ені шамамен болады. Веракрус Тамаулипас (солтүстікте), Оахака және Чиапас (оңтүстікте), Табаско (оңтүстік-шығыста) және Пуэбла, Идальго және Сан-Луис-Потоси (батыста) штаттарымен ортақ шекараға ие. Веракрустың Мексика шығанағымен жағалау сызығының ұзындығы – шақырымды құрайды.

Табиғи география

Табиғи географияны тоғыз аймаққа бөлуге болады: Сьерра-де-Зонголика, Теколутла аймағы, Хуаякоколла аймағы, Метлак өзені маңы, Тукстлас аймағы, Орталық аймақ, Лагуна-дель-Кастильо аймағы, Пуэбло-Вьехо-Тамияуа аймағы және Лагуна-де-Альварадо аймағы. Штатта он ірі сарқырама мен он ірі жағалау лагуналары да бар. Тек бір маңызды көл бар – Катемако көлі. Жағалауда Isla de Lobos, Isla de los Burros, Isla de Sacrificios, Isla de Salmendina, Isla del Idolo, Isladel Toro, Isla Frijoles, Isla Juan A Ramirez, Isla Pajaros және Isla Terrón аралдары мен Blanquilla, Medio, Tangüillo, Tuxpan, Gualleguilla, Gallega, Anegada de Adento, Anegada de Afuera және Cabezo мұхиттық рифтері орналасқан. Штаттың солтүстік бөлігі мен биік таулы аймақтары – жазық жерлердегі мәңгі жасыл тропикалық орман мен қоңыржай флора және фауна арасындағы қосылыс аймақтары. Бұл Мексикадағы субхумидтік тропикалық орманның ең солтүстік нүктесі, бірақ оның көп бөлігі, көбінесе тік беткейлерде ғана сақталған. Веракрус ылғалды орманды экорегионның тропикалық орманды жазықтары солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан және Сиерра-Мадре-Ориенталдың шығыс жағындағы Тамаулипас штатының оңтүстігіне дейін созылады. Мұндағы топырақтар вулканизмге байланысты және терең емес, бірақ органикалық заттарға бай. Басым түрлерге майялық нан жаңғағы (Brosimum alicastrum), саподилла (Manilkara zapota), розадилло (Celtis monoica), Bursera simaruba, Dendropanax arboreus және Sideroxylon capiri жатады. Бұл экорегион штаттың орталық бөлігіне дейін созылады, мұнда өсімдіктер арасында махогань (Swietenia macrophylla), саподилла (Manilkara zapota), Bernoullia flammea және Astronium graveolens өседі. Қазіргі штат аумағындағы алғашқы ірі өркениет – ольмектер. Ольмектер Коатзакоалькос өзені маңында өмір сүрді және ол ольмек мәдениетінің орталығы болды. Бұл жердегі басты салтанат орталығы – Сан-Лоренцо-Теночтитлан. Штаттағы басқа да маңызды орталықтар – Веракрус қаласындағы Трес-Запотес және Табаскодағы Ла-Вента. Мәдениет шамамен 2600 жыл бұрын өркендеген, оның ең танымал көркемдік көрінісі – алып тас бас мүсіндері. Тотонактар испандықтардың Америка құрлығында алғашқы кездескен халықтарының бірі болды. Колониялық дәуірде Веракрус Испаниядан келген иммигранттар, африкалық құлдар және импорт-экспорт тауарлары үшін басты порты болды. Францискандықтардың алғашқы тобы 1524 жылы Веракрузға келді және Жаңа Испанияның астанасы – Теночтитлан орнында салынған Мехико қаласына жалаң аяқ жетті. Веракрус пен испандық Мехико қаласы арасындағы жол, колониялық дәуірде басты сауда жолы болды. Штат тарихының көп бөлігі Кортес 1519 жылы құрған порт қаласымен байланысты. Веракрус Жаңа Испания мен Испания арасындағы тауарлардың экспорты мен импорты үшін басты және көбінесе жалғыз портқа айналды. және қаланың жалпы бекітілуі. Бұл провинцияның жергілікті халқының қырылуына себеп болды, нәтижесінде 16 ғасырдан бастап африкалық құлдар импортталды. Испания 1535 және 1767 жылдар аралығында Мексикаға 500 000 мен 1 000 000 аралығында Батыс Африкадан құлдар әкелді (жергілікті және африкалық халықтар арасындағы араласу бірден басталды). Жаңа Испанияда нәсілдер аралық некеге тыйым салатын заңдар болған жоқ, сондықтан дұрыс атауы – афро-метизо, ол барлық үш этносты қамтиды: жергілікті, африкалық және испандық. Қашып кеткен құлдар (цимарон) қоғамдық тәртіпке қауіп төндірді, өйткені олар көбінесе жолдардағы жолаушыларға шабуыл жасайтын қарақшылар тобын құрды. Бұл топтарға қарсы патшалық күш-жігер 16 ғасырдың соңында басталды, бірақ 1606 жылы Вилла-Рика, Нуэва-Веракрус, Антон-Лизардо және Рио-Бланко аймақтарында үлкен көтеріліс болды. Алайда, ең ауыр оқиға Оризаба аймағында болды, онда шамамен 500 құл қашып кетті. 1609 жылы Гаспар Янга испандарға қарсы көтеріліс ұйымдастырды, бірақ шайқаста жеңілді. Жағдайдың уақытша тұрақтанбауы үкіметті амнистиялық келісімге қол қоюға мәжбүр етті, африкалықтарға өздерінің қауымдастығын құруға рұхсат берді, қарақшыларды жою шартын қойды. Бұл Сан-Лоренцо-де-Зеррал деп аталды, бірақ бүгінде Янга муниципалитеті ретінде белгілі. Бұл Америкада құлдықты жоюдың алғашқы оқиғасы болды. Бір айдан кейін француз және британдық күштері де келді. Испандар мен британдықтар Хуареспен келісімге келгеннен кейін кері шегінді, бірақ француздар Мексиканың Максимилиан I билігін орнатуға тырысты. Алайда бұл ұзаққа созылмады және француздар 1866/67 жылдары Веракрус арқылы қуылды. Штат ішінде бірнеше жаппай қабірлер табылды. Бұл Мексиканың есірткі соғысына байланысты 28 мыңнан астам жоғалған адамдардың бір бөлігі деп есептеледі. Штатта Gulf Cartel және Los Zetas картельдері бақылау үшін күресіп жатыр. Бұдан бөлек, штат ішінде журналистерге шабуыл жасалып, өлтірілген жағдайлар да болды.

Экономика

Веракрус Мексиканың ауыл шаруашылығы және мұнай өндірісіне негізделген дамыған экономикаларының бірі.

Ауыл шаруашылығы

Экономиканың негізгі секторы (ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық аулау) испандықтар келгенге дейінгі дәуірден бері маңызды болып келді және табыс көзі ретінде де, мәдени тұрғыдан да маңыздылығын сақтап тұр. Аймаққа мол жауын-шашын жауады, топырағы өте құнарлы, сонымен қатар ұзын жағалау жолағы мен түрлі ағаштар мен өсімдіктерге толы орманға ие. Шамамен 1 миллион гектарға жуық өңделетін жер бар, оның жартысы жеке меншікте, ал 43% - эхидо немесе коммуналдық жерлер. Қалған бөлігі адамдар тұратын жерлермен ғана жабылған. 3620 эхидо бар, олар 270 000 эхидо мүшесіне бөлінген. Ауыл шаруашылығы жерлерінің 52,5% егін өсіруге немесе жайылым ретінде пайдаланылады, ал 43,1% орман немесе тропикалық орманды құрайды. Басты ауыл шаруашылығы өнімдеріне кофе, ваниль, қант қамысы, темекі, банан, кокос және көкөністер жатады, бірақ жергілікті шаруалар негізінен жүгері мен бұршаққа тәуелді. "Алтын жолақ" ("Dos Bocas Alamo құрылымы" немесе "Төбе") - жағалауда доға тәрізді орналасқан және жағалаудан тыс жерде симметриялық түрде сатырлаған мұнай кен орындарының тізбегін білдіреді, бұл 180 шақырымдық кредалық атолдың екі жағын құрайды. Бұл құрылым 1908 жылы Уитман Пирсонның "Mexican Eagle Petroleum Company" компаниясының "San Diego de la Mar No. 1" ұңғымасы арқылы табылды, ол тәулігіне 2500 баррель мұнай өндірді. Аталған ұңғыманың орны мұнайдың көзге көрінетін шығуына байланысты таңдалды, дәл осы себеппен Эдвард Лоренс Доуэнидің "La Paz No. 1" ұңғымасы Тампиконың батысындағы Тамаулипас штатындағы "Ebano Panuco" мұнайлы ауданында 1904 жылы ашылған болатын. 1908 жылы "San Diego de la Mar No. 3" ұңғымасынан мұнай ағып шығуы салдарынан "Dos Bocas" мұнайы өртеніп кетті. Осыдан кейін "Potrero del Llano No. 4" ұңғымасы үш ай бойы бақылаусыз қалған кезде тәулігіне 100 000 баррель мұнай өндірді. 1930 жылы рефракциялық сейсмографиялық зерттеулер басталды, ал 1948 жылы оларға рефлекциялық сейсмография қосылды, нәтижесінде 1952 жылы "Ezequiel Ordonez No. 1" ұңғымасы арқылы атолдың оңтүстік бөлігі табылды және 1968 жылға дейін қосымша жаңа орындар ашылды. 1957 жылдан бастап теңіздегі сейсмикалық және магнитометрлік зерттеулер атолдың жағалаудағы аумағын көрсетті және 1963 жылы алғашқы теңіздегі "Isla de Lobos No. 1 B" ұңғымасын табуға әкелді.

Өнеркәсіп, көлік және сауда

Лагуна-Верде ядролық электр станциясы (LVNPP) Альто-Лусеро қаласында, Веракрус штатында, Мексиканың электр энергиясының шамамен 4,5% өндіреді. Веракрус штатындағы өндіріс өнеркәсібі штаттың жалпы ішкі өнімінің 21%-дан үштен бір бөлігіне дейін құрайды, ал өндіріс өнеркәсібінің ЖІӨ-сінің шамамен 64% химия және мұнай-химия салаларында жасалады.

Қолөнер бұйымдары

Штаттың ауылдық және жергілікті аймақтарында қолөнер бұйымдары әлі де жергілікті сатып алушыларға және туристерге сатылуда. Бұл қолөнердің көп бөлігі бір немесе бірнеше түрге маманданған қауымдар тарапынан жасалады. Уастека халқы көбінесе кедр және пальма ағаштарын пайдалана отырып, ағаштан жиһаз және басқа да бұйымдар жасайды. Ең жақсы жұмыстар Озулама және Кастильо-де-Тейо қалаларынан шығады. Теочело және Монте-Бланко бамбуктан жасалған жиһаз және басқа да бұйымдармен танымал. Лос-Тустлас аймағында, әсіресе Катемакода "жарана" деп аталатын гитара сияқты ағаштан жасалған музыкалық аспаптар жасалады, ал Папантлада сыбызғылар жасалады. Теочелода ағаштан жасалған бетперделер, ал Мисантла, Коатепек, Уастуско және Шикода кофе өсімдігінің ағашынан жасалған бұйымдар жасалады. Наутла және Наранхос-де-Аматлан жерінде жүгері қабығынан әшекейлі, көбінесе діни суреттер жасалады. Жалкомулько, Озулама және Тлаликскоян қалаларында пальма жапырақтарынан желпуіштер, аяқ киімдер және себеттер тоқылады. Олмектерден бері Веракрус штатының барлық аймақтарында керамика жасалып келеді. Оның жұмысымен танымал Папантла аймағында жергілікті бишілердің бейнелерімен қатар, шыныланған және шыныланбаған қыш бұйымдары да бар. Минатитлан керамикалық ыдыс-аяқ өндірісімен танымал, ол көршілес Актопан және Наолинко муниципалитеттерінде де танымал. Сан-Мигель Агуасуэлос және Жалкомулько ақ саз бұйымдарымен танымал, оларға су құмыралары, ойыншықтар, туылған жерлер, қоңыраулар және т.б. кіреді. Испан кезеңінен бұрын штаттың асханасы ерекше болды. Жүгері, бұршақ және қабақтан тұратын үш негізгі азыққа тропикалық жемістер, ваниль және "акуйо" немесе "хоха санта" деп аталатын шөп қосылды. Тағы бір маңызды жергілікті үлес - теңіз өнімдері, ол көптеген тағамдарда, мысалы, "арроз а ла тумбада" және "кальдо де марискос" (теңіз өнімдері сорпасы) кездеседі. Өлгендер күні Мексиканың барлық аймақтарында 31 қазаннан 2 қарашаға дейін тойланады, бірақ штаттың өзінде жергілікті ерекшеліктер бар. Кейбір жерлерде ол тамыз және қыркүйек айларында тойланады. Папантлада шатырларға гүлдермен, өсімдіктермен және басқа да заттармен безендірілген тақталар немесе үстелдер қойылады. Тантукада карнавалға ұқсас костюмдер мен музыкамен тойланады. Алайда, штаттың ең танымал биі де музыкаға орындалған қимыл-қозғалыс сияқты салт-дәстүрлі және батыл әрекет болып табылады. "Данса де лос Воладорес" (Ұшқыштар биі) - бұл испандықтарға дейінгі кезеңде тамырланған және қазіргі уақытта ең танымал болған рәсім. Бұл рәсім Мексиканың орталық бөлігіндегі науа, уастек және отоми халықтарынан бастау алған деп есептеледі, содан кейін бүкіл Мезоамерикаға тарады. Рәсім билеуден және 30 метрлік бағанаға көтерілуден тұрады, одан кейін бес қатысушының төртеуі арқанмен байланған жерге түседі. Бесіншісі тіректің үстінде отырып, би билеп, сыбызғы мен домбыра ойнайды. Аңыз бойынша, бұл рәсім құдайлардан қатты құрғақшылықты тоқтатуды сұрау үшін жасалды. Бұл рәсім тотонактармен басталғанымен, бүгінде олармен, әсіресе Папантла мен оның айналасындағылармен тығыз байланысты, өйткені бұл рәсім басқа жерлерде тоқтатылды. ЮНЕСКО бұл рәсімді материалдық емес мәдени мұра деп жариялап, оның қазіргі әлемде сақталып, дамуына көмектесуді мақсат етті. Штаттың ең танымал музыкалық стилі "сон" деп аталады. "Сон" - бұл өзінің тамырлары Испанияда және 17-18 ғасырларда дамыған музыкалық түрлендіру. Бұл штаттың ең танымал музыкалық стилі, ол жергілікті топтар, португалдар, итальяндықтар, африкалықтар, француздар және басқалар сияқты осында тұрған көптеген халықтардың ықпалына ие. Музыка әдетте арфа, скрипка және гитаралармен, кейде жел аспаптарымен орындалады. "Сон уастеко" (сондай-ақ "сон уапанго" деп аталады) - штаттың солтүстігінде, көбінесе тотонактар арасында ойналатын сонданың бір түрі. "Сон харочо" - штаттың оңтүстігінде ойналатын жақсы танымал және танымал сорт. Гремми сыйлығын жеңіп алған "Лос Лобос" тобының "La Bamba" әнінің тамырлары Веракрус штатындағы дәстүрлі халық әнінен басталады (осыдан осы әндегі "Маринеро" деген сөз). Штат елге танымал музыканттарды өндірді. Олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі - Франсиско Габилондо Солер. Габилондо Солер "Кри Кри" деп аталатын кейіпкерді жасауымен танымал, ол 20 ғасырдың бірінші жартысында радио бағдарламасында ән шырқады. Музыкант ретінде ол "Абуэлито", "Каминито де ла эскуэла", "Эль баиле де лос мунекос", "Эль буррито" және "Ла негрита Кукурумбе" сияқты балалар әндерін жазуға маманданған. Оның көптеген еңбектері басқа тілдерге аударылған. Тағы бір танымал музыкант - Агустин Лара, ол халықаралық деңгейде танымал. "Флако де оро" (алтын жіңішке) деп аталған ол, өзінің туған жерінің Тлакотальпан, Веракрус екенін, тіркелген деректерде көрсетілгендей, Мехико қаласы емес екенін әрқашан айтқан. Лара 1930 жылы "Эль Сон де Марабу" деген алғашқы тобын құрып, өмірі бойы Мексика мен шетелде үздіксіз гастрольдік сапарлар жасады. Оның ең танымал шығармалары "Веракрус", "Ноче де Ронда" және "Соламенте уна вез". Алайда, Веракрустың ең танымал суретшілерінің көпшілігі 19 және 20 ғасырлардан шыққан. 19 ғасырда оларға Мигель Мата Рейес, Сальвадор Феррандо, Хосе Мария Хара, Энрике Герра және Альберто Фустер кірді. Мигель Мата Рейес Беллас-Артес сарайын жобалауға және Антонио Лопес де Санта-Аннаның портретін салуға қосқан үлесімен танымал. Сальвадор Феррандо штаттың солтүстігінен шыққан портретші және пейзаж суретшісі. Жақында ғана оның көптеген жұмыстары Тлакотальпан аймағындағы оның атымен аталған мұражайда жасырылған еді. Олардың көп бөлігі қазір Орисабадағы Веракрус өнер мұражайында қойылған. Хосе Мария Хара Веракрус салтына арналған суреттерімен танымал, оның жұмыстарының бірі - "Эль Велорио", ол Париж әлемдік көрмесінде ұсынылды. Энрике Герра 19 ғасырдың соңындағы маңызды мүсінші. Оның ең танымал жұмыстары - төменгі бейнелер және оларға "Цезардың өлтірілуі", "Кориолан", "Тайс" және "Хризалида" кіреді. Альберто Фустер ғасырдың соңында ең белсенді болды және Мексикаға Еуропада болғаннан кейін символизмдік сурет салуды әкелгенімен танымал. Оның жұмыстарына "Эль прогресо", "Сафо эн эль темпло де Делфос" және "Натива кон лоро" кіреді. 19 ғасырдың соңында туған жазушылар, мысалы, Грегорио Лопес-и-Фуэнтес, Мануэль Маплес Арсе және Хорхе Матео Куэста Порте Петит көбінесе әлеуметтік мәселелерге алаңдады. Осы типтегі жұмыстарға Лопестің "Эль Индио", Маплестің "Метрополис" және Куэстаның "Канто а ун диос минерал" атты өлеңі кіреді. 20 ғасырдың басында туған келесі буын 1950 жылдар буыны деп танылды. Осы кезеңде Веракрустың әдеби дәстүрі консолидацияланып, типтік нәрседен бас тартты. Мысалы, Хуан Эрнандес Рамирес Веракрустың Уастека аймағында сөйленетін науатл тілінде өлеңдер жазды. Осы буынның маңызды өкілдерінің бірі - Эмилио Карбаллидо, ол радио мен телевидениенің сценарийлерімен қатар шамамен 100 пьеса жазды. Оның жұмыстарының кейбіреулері "Росалба и лос льяверос", "Фелисидад" және "Лас визитасьонес дель Диабло" кіреді. 1996 жылы ол "Премио Насьональ де Литература" сыйлығын жеңіп алды, ал 2002 жылы кинодағы еңбегі үшін "Ариэль де Оро" сыйлығын алды.

Көлік

Штаттың жол жүйесі жалпыұлттық жолдардың 5,1%-ын құрайды. Әрбір аумаққа шаққанда жолдар бар. Олардың бір бөлігі федералдық автомобиль жолдары жүйесіне кіреді. Штаттық жолдар құрайды, ал қалғаны жергілікті билік органдарымен күтіледі. Жылдамдық жолдардың үстінен асфальтталған, бірақ ауылдық жолдардың көп бөлігі асфальтталмаған. El Sol del Centro, la Opinión de Minatitlán, Diario de Xalapa, El Diario de Minatitlán, El Mundo de Córdoba, El Mundo de Orizaba, El Sol de Córdoba, El Sol de Orizaba, Esto de Veracruz, Imagen de Veracruz, La Jornada Veracruz, La Opinión de Poza Rica, Liberal del Sur, Milenio El Portal, Noreste Diario Regional Independiente және Sotavento. 202 радиостанция бар (57 AM, 35 FM). Көпшілігі коммерциялық немесе жекеменшік, бірақ кейбіреулері коммерциялық емес ұйымдар мен мемлекеттік мекемелермен басқарылады. 22 телеарна бар; екі арна жергілікті, ал қалғаны ұлттық телеарналардың қайталағыштары. Бес компания кабельдік және спутниктік теледидар қызметтерін ұсынады. Telmex компаниясы штаттағы телефон қызметінің 75%-дан астамын бақылайды.