Кіріспе
Бриджмен аралы – Антарктидадағы Оңтүстік Шетланд аралдарының бірі. Бұл шамалы дөңгелек пішіндес, жанартаулық арал, тік беткейлерге ие және ең жоғары нүктесі 670 метрді құрайды, ол Король Джордж аралынан шығысқа қарай орналасқан. Арал тік жартастармен қоршалған және негізінен лава ағындары мен шірінділерден (скуриядан) тұрады, олар екі геологиялық бірлікке бөлінген. Бриджмен аралы – Брансфилд бұғазындағы ірі жанартаудың жер бетіне көтерілген бөлігі, онда Десепшн аралы сияқты көптеген жанартаулар мен су асты таулары бар. Арал плейстоцен дәуірінде қалыптасқан; 1821 жылы болған жарылыс туралы мәліметтер бар, ол Бриджмен аралының батысында туф конусын құрады, бірақ ол қазір жойылған.
Bridgeman Island is one of the South Shetland Islands in Antarctica. It is an almost circular, volcanic island marked by steep sides, measuring with a maximum elevation of high, lying east of King George Island. It is surrounded by steep cliffs and consists mostly of lava flows and scoria, subdivided in two geological units. Bridgeman Island is the emergent portion of a larger volcano in the Bransfield Strait, which contains numerous volcanoes including Deception Island and numerous seamounts. The island formed during the Pleistocene; there is evidence of an eruption in 1821 that generated a probable tuff cone west of Bridgeman Island, which has now disappeared.
Өңірлік
Антарктидада көптеген жанартаулар бар, олардың 12-сі (мысалы, Мельбурн тауы, Эребус тауы, Берлин тауы, Десепшн аралы) белсенді немесе болуы мүмкін белсенді екені белгілі. Юра дәуірінде ежелгі Гондвана құрлығы бөлінген кезде вулкандық белсенділіктің шыңы болды. Бриджмен аралы Король Джордж аралынан алыс, Брансфилд бұғазының шығысында орналасқан. Бұғаз Оңтүстік Шетланд аралдарын (Король Джордж аралын қоса) солтүстік-батыстан Антарктика түбегінен оңтүстік-шығысқа қарай бөліп тұрады. Көптеген жанартаулар негізінен су астында жатыр; солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай: Гиббс көтерілісі, Испан көтерілісі, G Ridge, Бриджмен көтерілісі (Бриджмен аралымен), Hook Ridge, Orca жанартауы, Үш қарындас, Edifice A, Десепшн аралы (осы аттас аралмен) және Sail Rock (осы аттас аралмен) кіреді. Жанартаулар негізінен натрийге бай базальт тау жыныстарын құрайды. Брансфилд бұғазында жеке-жеке жанартаулардан басқа гидротермальдық құбылыстар, жоғары жылу ағыны және жер сілкіністері де болады. Десепшн аралы – Бриджмен аралы арасындағы сызық Брансфилд жарылысының осімен сәйкес келеді. Брансфилд бұғазының пайда болуы соңғы 4 миллион жылдың ішінде болды және Антарктика түбегінің астындағы субдукцияның тоқтауымен байланысты, бірақ бұғаздың қалай ашылғанының нақты механизмі әлі белгісіз.
Жергілікті
Бриджмен аралы солтүстік-шығыс-оңтүстік-батыс бағытта сәл созылыңқан, барлық жағынан биік жартастармен қоршалған, әсіресе батыс жағында тік жартастар басым, ал шығыс жағында тар қиыршықты жағажайдан басқа жағажайлар мен көтерілген жағажайлар жоқ. Аралдың ішкі бөліктері жазық және толқынды; ең биік нүктесі биіктігіне жетеді. Оның солтүстік ұшынан жақын жерде шағын аралша орналасқан. Бұл арал стратовулканның қалдығы деп сипатталған. Бриджмен аралы толығымен жанартаулық тау жыныстарынан тұрады және жанартаулық жер бедері жоқ. Тау жыныстары үш бірлікке бөлінеді: оңтүстік-шығыс төменгі бірлігі жұқа лава ағындары мен шлактан тұрады, орталық жоғарғы бірлігі шлак пен қалың лавалардан құралған, ал батыс бірлігі басқа екі бірліктің фрагменттерінен қалыптасқан. Теңіз деңгейінен төмен Бриджмен аралы тереңдігіне дейін созылып, Бриджмен үстірттігін құрайды. Бұл жанартау Брансфилд бұғазындағы екінші ең көлемді жанартау, шыңынан түбіне дейінгі биіктігі құрайды. Ол Брансфилд бұғазының терең алабын шығыс және орталық сегменттерге бөледі, ал оның орны Брансфилд жарылысының сегменттері арасындағы шекарамен сәйкес келуі мүмкін. Бриджмен аралының айналасында теңіз астындағы үйінділер мен жанартаулық түйреулер бар, олар теңіз деңгейінен төмен тереңдікке дейін көтеріледі; әйтпесе, жергілікті батиметрия жақсы зерттелмеген. Гидротермальдық белсенділік Десепшн аралы мен Бриджмен аралы арасында, сондай-ақ Бриджмен аралының шығысында байқалған. Бриджмен аралының жанартаулық жыныстары базальттық андезит пен субалькальді базальттан тұрады, сондай-ақ дацит кездесуі мүмкін. Бұл жыныстар алюминийге бай топты құрайды және орта мұхиттық қырқадан және аралдық доғадан шыққан магмалармен құрамындағы ерекшеліктерін бөліседі. Аугит, диопсид, оливин және плагиоклаз кристалдарының құрамында кездеседі. Бриджмен аралының магмалары спинель перидотитінің толық емес балқуы нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін, соның салдарынан балқығанның 10–20% магмаға айналады. Пластинадан шыққан балқымалар мен фракциялық кристалдану да рөл атққан болуы мүмкін. Гидротермальдық өзгерістер нәтижесінде кальцит, халцедон, гематит және лимонит сияқты екіншілік минералдар пайда болды, бұл жыныстарға терең қызыл түс береді.
Атауы және зерттеу тарихы
Бриджмен аралы 1820 жылдың 21 қаңтарында Уильям Смит атты теңіз саяхатшысымен ашылған. Бұл арал, болжам бойынша, Чарльз Орландо Бриджменнің құрметіне аталған. Басқа атаулары: Беллингсхаузен берген Елена, Бриджман жане Капитан Ричард Шерраттың Жанушы тау немесе Брианс аралы.
Бұрынғы атылу
Суртсей типтес жарылыстар нәтижесінде арал пайда болды және мұздықтар оны едәуір тозуға ешқашан мүмкіндік бермеген. Ескі вулканизмнің жасы анықталмаған; жаңа вулканикалық оқиға шамамен 63 000 ± 25 000 жыл бұрын болған. Жарылыстар теңіз деңгейі төмен болған кезде немесе арал уақыт өте келе шөгіп, теңіздің күшті тозуына ұшырамауы мүмкін. Бұл жанартау голоцен дәуірінде тефра шығарған болуы мүмкін, ол теңіз шөгінділерінің түйіршіктерінде анықталды.
Тарихи белсенділігі және 1821 жылғы атылу
Бриджман аралы Антарктидадағы алғашқы белсенді жанартау ретінде танылды және тұңғыш рет атылып жатқаны байқалды. 1821 жылы оның атылуын көптеген кемелер көрген. 2021 жылға дейін ол Пингвин аралына қатыстырылды, оның жас көрінетін вулкандық белгілері бар, бірақ жақындағы белсенділіктің нақты дәлелі жоқ. Оның ашылуынан бастап 1835 жылға дейін аралдың пішіні айтарлықтай өзгермеді, бірақ 19 ғасырдағы аралдың суреттемелерімен қазіргі суреттерді салыстыру 19 ғасырдан кейін аралдың бір бөлігі жоғалып кеткенін көрсетеді. Өткен кемелердің бақылауларына сәйкес, атылу 1821 жылдың қаңтарында басталып, 1853-1909 жылдар аралығында аяқталған. Бақылаулардан көрініп тұрғанындай, атылу аралдың оңтүстік-батыс жағындағы, туф сақинасынан бастау алған. Ұшқынның қайта-қайта жарылуы байқалды, ол тетіктер жабылып, қайта ашылғанда ара-арасында қара түтін шығарды. Түтін күкірт иісімен, суда жүзетін өлген пингвиндермен, қайнап жатқан сумен және тигізуге болмайтын қызған таспен бірге сезілді. Аралдың оңтүстік-батыс жағындағы туф сақинасы немесе тетік Bridgeman аралын едәуір кеңейткен болуы мүмкін, бірақ ол атылудан кейін жоғалып кетті, мүмкін теңіз эрозиясының салдарынан, себебі мұндай су астындағы жанартаулар эрозияға өте сезімтал.
Кейінгі қызметі және қазіргі жағдайы
1838 жылы Дюмон Д'Урвилл батыс жағындағы фумарольдерді хабарлаған және аралдың бір бөлігі бұрын құлап кеткен болуы керек деп ойлаған. 1838, 1839 және 1850 жылдары жарылыс болғаны туралы мәліметтер бар, кейде бұл жарылыстар Пингвин аралымен байланыстырылады; 1909 жылғы жарылыс туралы хабарламалар жалған. Брансфилд бұғазындағы сейсмикалық дүмпулер Орка тауы мен Бриджмен аралында орналасқан. 2022 жылы Бриджмен аралының оңтүстік-шығысындағы тау және аралдың сол жағындағы теңіз шұңқырында акустикалық аномалиялар анықталды. Бұл Бриджмен аралында гидротермальдық белсенділік болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, 2013 жылы Бриджмен аралында қызған жерлер туралы ешқандай хабарлама түспеген.
Өмір
Аралда өсімдіктер өспейді, бірақ лишайлар мен мүктер өседі. Жақын теңізде қыбыршақтылар кездеседі, және қарлы үйректер байқалған.