Кіріспе

Grob G 115 – негізінен ұшуға дайындық үшін қолданылатын, жалпы авиацияға жататын тұрақты қанатты ұшақ. Ол Германияда Grob Aircraft (2009 жылдың қаңтарына дейін Grob Aerospace) компаниясымен құрастырылған. 3 қанатты өзгермелі қадамды бұрандасы бар E нұсқасы Финляндия әуе күштерінде, Корольдік теңіз күштерінде және Армиялық әуе корпусында ұшу деңгейін анықтау (EFT ұшу курсына дейінгі дайындық) үшін, сондай-ақ Корольдік әуе күштерінің №6 Ұшу оқу мектебінде (6 FTS) қолданылады. Бұл мектеп университеттердегі әуе эскадрильяларына және Корольдік әуе күштерінің кадеттеріне әуе тәжірибесін ұсынады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Tutor әлі де RAF-тағы кейбір бастауыш ұшу оқуларында (3FTS) пайдаланылуда, бірақ оны одан да жетілдірілген Prefect T1 ұшағымен алмастыру жоспарлануда.

Дизайн

Ұшақ көміртекті композиттік материалдардан жасалған. Негізгі фюзеляж және әрбір қанат тірегі бір бөліктен тұрады. Оның серіппелі болаттан жасалған үш дөңгелекті тұрақтандырылған шанағы, дөңгелектеріне кигізілген қаптамалары, қысқа мұрындық бөлімінде поршеньді қозғалтқышы және үш қанатты өзгермелі қадамды винті бар. Ұшақ 2013 жылы бұрынғы конструкциямен туындаған мәселелерге байланысты жаңа MT Propeller орнатылып қайта сертификатталды. Аэробатикалық қимылдар кезінде майлауды жақсарту үшін кері май жүйесі де қайта жасалды. Кабинасы кең көліктік бөлігі мен омыртқасымен жабдықталған. Алдыңғы көріну өте жақсы. Жанында орналасқан орындықтар бекітілген, ал ұшқыштың отыру орны жастықтармен және рульдік таяқшаны реттеу құрылғысымен реттеледі. Қанаттарының ұштары тік бұрышты, ал құйрық бөлігі үлкен қанат пен рульден тұрады, сондай-ақ фюзеляжға ортадан бекітілген тік бұрышты ұштары бар сопақша құйрық бөлігінен тұрады. Grob G 115 және G 115A модельдерінің бастапқы нұсқалары тік қанат пен рульге ие болды және олар негізінен Германия, Ұлыбритания және басқа да бірнеше елдердегі азаматтық ұшақ клубтарына сатылды. Ұшақ қарапайым аэробатикалық маневрлерді орындай алады (+6G және -3G шегінде).

Grob 115D2 (герон)

"Гроб Херон" алғаш рет Корольдік теңіз күштері сатып алған. Одан кейін Tayside Aviation бес ұшақты сатып алды. Қазіргі таңдағы деректер бойынша барлығы алты "Херон" бар: екеуі (сатылымда) Tayside Aviation компаниясында, үшеуі жеке меншікте, ал біреуі Германияда. Бір ұшақ апаттан кейін жарамсыз деп есептелген.

Grob 115E (Тютор)

Шотландияның авиациялық бульдогы T1 ұшағының Корольдік әуе күштері университетінің әуе эскадрильяларынан (UAS) және әуе тәжірибесінің ұшуларынан (AEF) зейнеткерлікке шығуымен, UAS және AEF ұшу тапсырмаларын қамтамасыз ету үшін жаңа жүйе енгізілді. Ұшақтар жекеменшік компанияларға тиесілі болып, Қорғаныс министрлігімен (MoD) келісімшарт бойынша жұмыс істейтін болды. Бұл міндетті орындау үшін Grob 115E ұшағы таңдалды, ол MoD тарапынан Tutor T1 деп аталды. Tutor паркі азаматтық компания Babcock-қа тиесілі және олардың күтімінде. Бұл ұшақтар жеке қаржыландыру схемасы (PFI) арқылы британдық азаматтық тіркеуден өтеді, ақ түске боялып, көгілдір жолақтарымен және Ұлыбритания әскери авиациясының белгілерімен безендірілген. Корольдік теңіз күштері, Британ армиясы және Корольдік әуе күштерінің бастауыш ұшу дайындығы (EFT), студенттердің қабілетіне қарай – жылдам реактивтік, айналмалы қанатты, көп қозғалтқышты немесе ұшқыш емес мамандықтарға бағытталды. Бұрын RAF Cranwell және RAF Barkston Heath әуе базаларындағы 3 ұшу оқу мектебінде Grob Tutor ұшағында оқытылған, 703 теңіз авиациялық эскадрильясы, 674 армиялық авиация корпусы эскадрильясы және 57 RAF резервтік эскадрильясы осы оқудан өтті. 2018 жылы олар одан да жетілдірілген Grob G120TP Prefect турбовинтті жаттықтырушы ұшағымен алмастырылды. 3FTS EFT оқуының кейбір бағыттары әлі де RAF Wittering әуе базасындағы 16-шы эскадрильяда Tutor ұшағында жалғасуда. 2005 жылға дейін Tutor ұшағы UAS эскадрильяларында университет студенттеріне EFT оқуын жүргізу үшін пайдаланылды, көптеген студенттер RAF-тың қолдауымен оқыды. 2006 жылдан бастап UAS студенттеріне EFT оқытылмайды, олар EFT-ге ұқсас, бірақ бағаланбаған 36 сағаттық ұшу бағдарламасын орындайды және нәтижелеріне қарай жоғары деңгейдегі оқуға өту мүмкіндігіне ие. Tutor сонымен қатар AEF эскадрильяларында Әуе оқу корпусының (ATC) және Біріккен кадет күштерінің (CCF) кадеттеріне ұшу тәжірибесін беру үшін қолданылады, ғасыр басында осы мақсатта Булдог ұшағын алмастырды. Tutor ұшағын алған соңғы AEF эскадрильясы – 2001 жылы Мерсисайдтегі RAF Woodvale әуе базасында орналасқан 10 AEF болды. Айтқанда, 10 AEF 1996 жылы Bulldog ұшағын алған соңғы AEF эскадрильясы да болды, ол Chipmunk T10 ұшағын алмастырды. Корольдік теңіз күштерінің 727 теңіз авиациялық эскадрильясы (FAA) RNAS Yeovilton әуе базасында стажер-ұшқыштарды бағалау үшін бес Tutor T1 ұшағын пайдаланады. 2009 жылы кейбір Tutor эскадрильялары жаңа жетілдірілген авиациялық (EA) Tutor ұшақтарын ала бастады, олар жаңартылған және жетілдірілген аспаптар панелімен, Garmin GNS 430W GPS жүйесімен, цифрлық HSI және цифрлық қозғалтқыш аспаптарымен жабдықталған. Бұл ұшақтар стандартты Tutor ұшақтарымен бірдей, жаңа GPS жүйесі үшін қосымша VHF антеннасы және кабинаға енгізілген өзгерістерден басқа.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

2004 жылғы 29 маусымда RAF Tutor (G BYXJ) ұшағынан ұшу кезінде пропеллердің бір жапырағы мен кабинасы түсіп қалды. Ұшақ қозғалтқышы істенбей, ешқандай қуатсыз далаға қонды, соның салдарынан шасси де зақымданды. Соңғы тергеулер ұшақ паркіндегі пропеллер жапырақтарының тамырында жарықтар бар екенін көрсетті, нәтижесінде ұшақтар модификацияға жіберілді. Оқиғада ешкім зардап шекпеді. 2009 жылғы 11 ақпанда RAF St Athan әуе базасынан тәжірибелік сапар жасап жатқан екі RAF Tutor (G BYUT және G BYVN) ұшағы әуеде соқтығысты. Соқтығысу салдарынан әр ұшақтағы Корольдік Әуе күштерінің ұшқышы мен Әуе оқу корпусының қатысушысы – барлығы төрт адам қаза тапты. Қаза тапқан екі қатысушы 13 және 14 жастағы туыстар еді, екеуі де 1004 (Понтипридд) эскадрильясының Әуе оқу корпусының мүшелері болған. 2009 жылғы маусымда Grob Tutor (G BYXR) ұшағы азаматтық планермен (G CKHT) әуеде соқтығысты. "Гроб-Тютор" ұшағындағы екі адам қаза тапты. Планер ұшқышы парашютпен секіріп, аман қалды.