Кобалт(II) хлориді: қасиеттері, қолданылуы және қауіптері
Cobalt(II) chloride
Көгілдір хлорид(II) – қобальт және хлор тұзы. Сулы түрлері (ди-, гексагидрат) әртүрлі түспен (көк, қызғылт сары, қызғылт) келеді. Лабораторияда жиі қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кобальт(II) хлориді – кобальт пен хлордың тұзы, формуласы бойынша органикалық емес қосылыс. Бұл қосылыс бірнеше гидраттарды түзеді: ·nH2O, мұнда n = 1, 2, 6 және 9. Три- және тетрагидраттардың түзілуі туралы хабарламалар расталмаған. Сусыз түрі – көк түсті кристалдық қатты зат; дигидраты – күлгін, ал гексагидраты – қызғылт. Саудадағы үлгілер көбінесе гексагидрат түрінде болады, ол зертханада ең көп қолданылатын кобальт тұздарының бірі.
Cobalt(II) chloride is an inorganic compound, a salt of cobalt and chlorine, with the formula The compound forms several hydrates ·nH2O, for n = 1, 2, 6, and 9. Claims of the formation of tri and tetrahydrates have not been confirmed. The anhydrous form is a blue crystalline solid; the dihydrate is purple and the hexahydrate is pink. Commercial samples are usually the hexahydrate, which is one of the most commonly used cobalt salts in the lab.
Сусыз
Бөлме температурасында сусыз кобальт хлориді кадмий хлоридінің құрылымын (Rm) иеленеді, онда кобальт(II) иондары октаэдрлік түрде координацияланған. Шамамен 706 °C-та (балқу температурасынан 20 градус төмен) координация тетраэдрлікке өзгеруге ұшырайды деп саналады.
At room temperature, anhydrous cobalt chloride has the cadmium chloride structure (Rm) in which the cobalt(II) ions are octahedrally coordinated. At about 706 °C (20 degrees below the melting point), the coordination is believed to change to tetrahedral.
Шешімдер
Кобальт хлориді суда жақсы ериді. Атмосфералық қысымда судағы қаныққан ерітіндісінің массалық концентрациясы қайнау температурасында шамамен 54%, 120,2 °C-та; 51,25 °C-та 48%; 25 °C-та 35%; 0 °C-та 33%; және −27,8 °C-та 29% құрайды.
Cobalt chloride is fairly soluble in water. Under atmospheric pressure, the mass concentration of a saturated solution of in water is about 54% at the boiling point, 120.2 °C; 48% at 51.25 °C; 35% at 25 °C; 33% at 0 °C; and 29% at −27.8 °C.
Гидраттар
•6H2O қатты гексагидратының кристалл құрылымында транс изомерлі бейтарап молекула және екі кристалдану су молекуласы бар. Бұл зат су мен спиртте оңай ериді. Сусыз тұз ылғалды, ал гексагидрат – ылғалдылыққа бейім. Дигидрат, CoCl2(H2O)2, – координациялық полимер. Әрбір Co атомы төрт екі байланысты хлорид лигандтарымен координацияланған. Октаэдр құрылымын өзара транс жатқан екі су лиганды жұбы толықтырады.
The crystal unit of the solid hexahydrate •6H2O contains the neutral molecule trans and two molecules of water of crystallization. This species dissolves readily in water and alcohol. The anhydrous salt is hygroscopic and the hexahydrate is deliquescent. The dihydrate, CoCl2(H2O)2, is a coordination polymer. Each Co center is coordinated to four doubly bridging chloride ligands. The octahedron is completed by a pair of mutually trans aquo ligands.
Реакциялар
Зертханада кобальт(II) хлориді басқа кобальт қосылыстарын алу үшін жиі қолданылатын зат ретінде қызмет етеді. Әдетте, тұздың сұйылтылған сулы ерітінділері басқа кобальт(II) тұздары сияқты қасиет көрсетеді, себебі бұл ерітінділер анионға қарамастан ионынан тұрады. Мысалы, мұндай ерітінділер күкірттегі газ H2S-пен өңделгенде кобальт сульфидінің тұнбасын береді.
In the laboratory, cobalt(II) chloride serves as a common precursor to other cobalt compounds. Generally, diluted aqueous solutions of the salt behave like other cobalt(II) salts since these solutions consist of the ion regardless of the anion. For example, such solutions give a precipitate of cobalt sulfide upon treatment with hydrogen sulfide H2S.
Кішірейту
Сусыз қосылыстың натрий циклопентадиенидімен реакциясы кобальтоценді береді. Бұл 19 электронды түрі жақсы тотығуға ұшырайтын, оңай сары түсті 18 электронды кобальтоцений катионына айналатын редукциялаушы агент болып табылады.
Reaction of the anhydrous compound with sodium cyclopentadienide gives cobaltocene This 19 electron species is a good reducing agent, being readily oxidised to the yellow 18 electron cobaltocenium cation .
Ылғалдылық көрсеткіші
Кобальт хлориді – су сіңірген кезде айқын түр өзгергендіктен, ылғалдылықты анықтауға қолданылатын кең таралған визуалды индикатор. Құрғақ күйде оның түсі көк түстің кейбір нұсқаларынан, су сіңіргенде – қызғылт түске өтеді, бірақ түстің нақты тоны субстрат пен концентрацияға байланысты. Оны ерітінділердегі немесе ауа/газдағы ылғалдылықты анықтау үшін сынақ жолақтарын жасауға қағазға сіңдіреді. Кремний гелі сияқты кептіргіштер кобальт хлоридін қолдану арқылы оның "тозығын" (яғни су сіңіргенін) көрсетуі мүмкін.
Cobalt chloride is a common visual moisture indicator due to its distinct colour change when hydrated. The colour change is from some shade of blue when dry, to a pink when hydrated, although the shade of colour depends on the substrate and concentration. It is impregnated into paper to make test strips for detecting moisture in solutions, or more slowly, in air/gas. Desiccants such as silica gel can incorporate cobalt chloride to indicate when it is "spent" (i. e. hydrated).
Денсаулық сақтау мәселелері
Кобальт жоғары сатыдағы тіршілік формаларының көпшілігі үшін қажет, бірақ күніне бірнеше миллиграмнан астам мөлшерде зиянды. Кобальт қосылыстарының улануы сирек кездессе де, оларды ұзақ мерзім бойы қабылдау өте аз дозада адам денсаулығына ауыр проблемалар тудыруы мүмкін. 1966 жылы Канадада сыра көбігін тұрақтандыру мақсатымен кобальт қосылыстарын қолдану, токсинмен шақырылған кардиомиопатияның ерекше түріне әкелді, ол сыра ішушілердің кардиомиопатиясы деп аталды. Бұдан өзге, Халықаралық қатерлі ісіктерді зерттеу агенттігінің (IARC) монографияларында кобальт(II) хлоридінің қатерлі ісік тудыруы мүмкін екендігі (яғни, потенциалды канцероген, IARC 2B тобы) көрсетілген. 2005-2006 жылдары жамбас сынақтарында кобальт хлориді ең көп кездесетін аллергендердің сегізіншісі болды (8,4%).
Cobalt is essential for most higher forms of life, but more than a few milligrams each day is harmful. Although poisonings have rarely resulted from cobalt compounds, their chronic ingestion has caused serious health problems at doses far less than the lethal dose. In 1966, the addition of cobalt compounds to stabilize beer foam in Canada led to a peculiar form of toxin induced cardiomyopathy, which came to be known as beer drinker's cardiomyopathy. Furthermore, cobalt(II) chloride is suspected of causing cancer (i. e., possibly carcinogenic, IARC Group 2B) as per the International Agency for Research on Cancer (IARC) Monographs. In 2005–06, cobalt chloride was the eighth most prevalent allergen in patch tests (8.4%).
Басқа қолданыстар
Көрінбейтін сия: ерітіндідегі суспензияда кобальт(II) хлориді бір бетке көрінбейтіндей болып жатпайды; ал сол бетке кейіннен күшті жылу әсер еткенде (мысалы, қолға ұсталатын жылу тапаншасынан немесе жаққыштан) сия қайтымды түрде көк түске өзгереді. Кобальт хлориді – гипоксияға ұқсас жауаптарды, мысалы эритропоэзді шақыратын химиялық индуктор. Кобальтты қолдануға тыйым салынбағандықтан, қазіргі допингке қарсы тестілеулерде анықталмайды. Кобальт хлориді Австралия толыққанды тұқымды жарыстар кеңесінің тыйым салынған заттарының тізімінде бар. Кобальт хлориді – жануарларда емдеудің тиімділігін зерттеу және бағалау үшін өкпе артериялық гипертензиясын тудырудың бір әдісі.
Invisible ink: when suspended in solution, cobalt(II) chloride can be made to appear invisible on a surface; when that same surface is subsequently exposed to significant heat (such as from a handheld heat gun or lighter) the ink reversibly changes to blue. Cobalt chloride is an established chemical inducer of hypoxia like responses such as erythropoiesis. Cobalt supplementation is not banned and therefore would not be detected by current anti doping testing. Cobalt chloride is a banned substance under the Australian Thoroughbred Racing Board. Cobalt chloride is one method used to induce pulmonary arterial hypertension in animals for research and evaluation of treatment efficacy.