Кіріспе
Анальдық эвакуацияны қалпына келтіретін хирургиялық түрде жасалған ішек резервуары. Медицинада илеалдық қапшық-анальдық анастомоз (IPAA), сондай-ақ қалпына келтіруші проктоколектомия (RPC), илеалдық анальдық резервуар (IAR), илеоанальдық қапшық, илеалдық анальдық тартқыш немесе кейде J қапшығы, S қапшығы, W қапшығы немесе шанақ қапшығы деп аталады. Бұл илеумнан (жіңішке ішек) жасалған резервуарлық қапшықтың анальға анастомозы болып табылады, онда ішек пен тік ішек алынып тасталған жағдайда, бұрынғы ішек орнынан өтеді. Қапшық анальдың қызметін сақтап, қалпына келтіреді, нәжіс адамның ерікті бақылауымен шығарылады, фекальдық ұстамаушылықты болдырмайды және илеостомиямен толық проктоколектомияға балама ретінде қызмет етеді. Толық проктоколектомия кезінде хирург адамның аурулы ішегін, тік ішегін және анальды алып тастайды. Илеостомия кезінде жіңішке ішектің соңы іш қабырғасындағы тесік арқылы дене бетіне шығарылады. Илеостомиясы бар адамдар қажет болған жағдайда босатылып, ауыстырылатын қалдықтарды жинау үшін остомия жүйесі немесе остомия құрылғысы деп аталатын сыртқы қапшықты киеді. Опциялық илеоанальдық қапшық процедурасында қапшық компоненті хирургиялық жолмен жасалған ішкі ішек резервуары болып табылады, әдетте тік ішектің орнына жақын орналасқан. Ол жіңішке ішектің (илеумның) иілген бөліктерін кері бүгіп, тігіп немесе сәулелендіру арқылы біріктіру арқылы жасалады. Содан кейін ішкі қабырғалар алынып тасталады, осылайша «қапшық» деп аталатын резервуар пайда болады. Содан кейін резервуар аналь аймағына, тік ішектің төменгі бөлігі болған жерге тігіледі немесе сәулелендіріледі. Әлемдегі алғашқы анальдық анастомоз операциясын британдық хирург сэр Алан Паркс 1976 жылы Лондон ауруханасында (1990 жылдан бері Лондон Корольдік ауруханасы деп аталады) жүргізді. Алғашқы операциядан кейін ол өзінің әріптесі Джон Николспен бірге Лондондағы Сент-Маркс ауруханасында процедураны жетілдіруді жалғастырды. Қапшықпен операция жасау – бұл таңдамалы, яғни толығымен ерікті, және оны дәрігерлер медициналық бағалаудан кейін қапшыққа лайықты деп санайтын адамдардың таңдауы бойынша жасауы керек. Қапшық хирургиясы реконструктивті болып саналады, себебі ол ауруды жоюға емес, өмір сапасын жақсартуға бағытталған, бұл теория бойынша мастэктомиядан кейін кеуде реконструкциясына ұқсас. Қапшықты жасау үшін алдымен аурулы ішек пен тік ішек алынып тасталады. Ауруды жойғаннан кейін, қапшыққа үміткерлерге арналған стандартты медициналық тексерулерге биопсиялар, радиологиялық зерттеулер, сфинктерлік функцияны тексеру, бала тудыру жасындағы адамдар үшін жүктілік туралы кеңес беру және қапшық операцияларының күрделілігіне байланысты психологиялық қолдау кіреді. Анальдық анастомозсыз ұқсас илеалдық қапшық – Кок қапшығы. Кок қапшығы «ұстамаушылық илеостомия» деп те аталады, өйткені адамның денесінде қапшық жасалған болса да, ол іш қабырғасына жақын орналасқан және адамның ыңғайлылығына қарай илеумнан стома арқылы босатылады. Кок қапшығы анальдық функцияны қалпына келтірмейді. Бұл процедураны алғаш рет 1969 жылы Швецияда фин хирургі Нильс Кок ұсынды. Бұл ішек хирургиясының эволюциясы болды, өйткені ол денеде қалдықтарды сақтау үшін илеум қапшығын жасады, бұл қалдықтарды жинау үшін сыртқы қапшықтың қажеттілігін жойды. Кок қапшығы жоқ илеостомия тұрақты түрде жұмыс істейді, яғни илеостомиясы бар пациент өздігінен ұстамаушылыққа шалдығады, себебі қалдықтар үнемі ішек бойымен қозғалады, сондықтан сыртқы құралдар қапшығы қажет. Кок қапшығы хирургиясы да таңдамалы хирургия болып табылады, ол ауруды жойғаннан кейін ғана реконструктивті пайда береді. Бұл пациенттің өмірді қалай өткізгісі келетініне байланысты ерікті таңдауы болуы керек.
In medicine, the ileal pouch–anal anastomosis (IPAA), also known as restorative proctocolectomy (RPC), ileal anal reservoir (IAR), an ileo anal pouch, ileal anal pullthrough, or sometimes referred to as a J pouch, S pouch, W pouch, or a pelvic pouch, is an anastomosis of a reservoir pouch made from ileum (small intestine) to the anus, bypassing the former site of the colon in cases where the colon and rectum have been removed. The pouch retains and restores functionality of the anus, with stools passed under voluntary control of the person, preventing fecal incontinence and serving as an alternative to a total proctocolectomy with ileostomy. During a total proctocolectomy, a surgeon removes a person's diseased colon, rectum, and anus. For the ileostomy, the end of the small intestine is brought to the surface of the body through an opening in the abdominal wall for waste to be removed. People with ileostomies wear an external bag, also known as an ostomy system or stoma appliance, to collect waste which can be emptied and changed as needed. With an optional ileo anal pouch procedure, the pouch component is a surgically constructed internal intestinal reservoir; usually situated near where the rectum would normally be. It is formed by folding loops of small intestine (the ileum) back on themselves and stitching or stapling them together. The internal walls are then removed thus forming a reservoir often referred to as a 'pouch'. The reservoir is then stitched or stapled into anal area where the bottom of the rectum was. The first pouch anal anastomosis surgery in the world was performed by British surgeon Sir Alan Parks in 1976 at the London Hospital (called the Royal London Hospital since 1990). After the first surgery, he continued to develop the procedure at St Mark's Hospital in London along with his colleague John Nicholls. Pouch surgery is elective, meaning it is entirely optional, and should be done on the basis of choice by people who doctors deem suitable for a pouch after medical evaluations. Pouch surgery is considered reconstructive with the benefit being for quality of life and not disease removal, similar in theory to a breast reconstruction after a mastectomy removes diseased breast tissue. Before a pouch is created, a person's diseased colon and rectum are removed. After disease removal, standard medical screening exams for pouch candidates include but are not limited to biopsies, radiology imaging, sphincter function tests, fertility consultations for people of childbearing age with the wish to get pregnant, and psychological support due to intensity of the pouch operations. A similar ileal pouch without the anal anastomosis is a Kock pouch. A Kock pouch is also called a 'continent ileostomy' because while a person has a pouch constructed inside their body, it is located near the abdominal wall and empties via a stoma from the ileum at the person's convenience. A Kock pouch does not restore the anal function. The procedure was first premiered by Finnish surgeon Nils Kock in Sweden during 1969. It was an evolution in bowel surgery because it created an ileum pouch for storage of waste inside the body eliminating the need for an external bag for waste collection. An ileostomy without a Kock pouch functions constantly, meaning, a patient with ileostomy by itself is incontinent because waste is always moving down the bowel and thus the need for an external appliance bag. Kock pouch surgery is also elective surgery that only provides a reconstructive benefit after disease removal. It should be the patient's optional choice based on how a person wants to live their life.
Ілеалдық-қапшық анальдық анастомозаның (IPAA) хирургиялық себептері
Ileo-анальдық қапшықтар, ауру, жарақат немесе инфекция салдарынан тоқ ішегі мен тік ішегі хирургиялық жолмен алынып тасталған адамдар үшін жасалған. Түрлі аурулар мен жағдайлар хирургиялық араласу қажеттілігін тудыруы мүмкін.
Саппен операция жасаудың қарама-қайшылықтары
Қыстық операция жасауға адамның мүмкіндігіне кедерес келтіретін қосымша қайшылықтар, оның ішінде әлсіз сфинктер бұлшық еттері, фекальдық ұстамаушылық қаупі жоғары болғандықтан қарт жастағы адамдар, кіші кезеңге сәулелік терапия жасалғандар және жүктілік кезінде асқынулар болған әйелдер.
Саусақты операция емдеу емес , қайта қалпына келтіру
Илеумдық қалта хирургиясы (Кок және IPAA) – қайта құру процедуралары. Қайта құру процедуралары ауруды емдемейді. Олар емдік емес болғандықтан, қайта құру хирургиясы медициналық тұрғыдан қажет емес, яғни олар таңдаулы операциялар болып табылады. «Таңдаулы хирургияны» сипаттау үшін бірнеше сөз қолданылуы мүмкін, оның ішінде ерікті және науқастың қалауы. Қалтаның қайта құруы ешқашан адамға жалғыз нұсқа ретінде ұсынылмауы керек, өйткені ол таңдамалы және адамның жеке жағдайына сәйкес қауіпсіз басқа нұсқалармен бірге ұсынылатын ерікті таңдау болуы тиіс. Ішек-қолқа (ИК) және туыстық аденоматозды полипоз (ТАП) ауруларында, кейде қалта жасалғаннан кейін проблемалық симптомдардан айыққан деп есептеледі, себебі ішек пен тік ішектегі ауру белсенділігі жойылған, бірақ әлі де көптеген асқынулар туындауы мүмкін. Кейбір адамдар мен медицина мамандары қалтамен өмір сүруді илеостомиямен өмір сүруге қарағанда айтарлықтай жақсару деп қараса да, қалтамен өмір сүретін науқастар күніне ауырсыну мен ыңғайсыздықтарға тап болуы мүмкін, соның ішінде түнде ұйықтамау, тамақтанудың өзгеруі, қатты немесе жиі газ ауруы, қоректік заттардың жетіспеуі және белгілі бір тағамдарды сіңіре алмау. Ішек-қолқа (ИК) ауруы – жүйелік иммундық қабыну ауруы, оны көбінесе аутоиммундық жағдай деп те атайды. ИК-нің негізгі қаупі – әдетте, ішек пен тік ішек қабығында жаралар тудыратын қабыну. Осы себепті, ірі ішек пен тік ішек алынғаннан кейін ғана ішек-қолқа ауруының проблемалық белсенділігінен «айыққан» деп саналады. Бұл шырышты қабатты алып тастау себептері – өмір сүру сапасын төмендету, қабынудан ішек тесілуі және ұзақ мерзімді қабынудан туындаған ісіктердің дамуы. Адамның ірі ішегі мен тік ішегі алынғаннан кейін де, ішек-қолқа ауруын тудырған жағдайлар оның денесінде сақталады, өйткені бұл жүйелік иммундық қабыну жағдайы. Бұл жағдайлар кейде басқа жолдармен көрінеді, соның ішінде ішек-қолқамен байланысты деп есептелетін қосымша аурулар, мысалы, бауырдағы бастапқы склерозданушы холангит (БСХ), көздің увеит ауруы және дененің әртүрлі бөліктеріндегі артриттің белгілі бір түрлері. Ішек қалтасы хирургиясы ішек-қолқа ауруын емдемейтінін түсіну маңызды, ал ішек пен тік ішектегі аурулы шырышты қабатты алып тастау тек ішек пен тік ішекте ауруды емдейді, егер бүкіл ішек пен тік ішек толығымен алынса. Мысалы, егер тік ішек қалдығы қалса, ИК ауруы кішкентай қалдықта сақталуы мүмкін. Ауру белсенділігі толыққанды табиғи тік ішек болған кездегі жаралы проктитке ұқсас сезіледі. Ол сондай-ақ хирургиялық операциядан бұрынғы жаралы проктит сияқты медициналық түрде емделеді. Егер осы аймақтағы ауру белсенділігін тоқтату үшін бүкіл ішек пен тік ішек алынса да, ірі ішек пен тік ішектегі шырышты қабатта аурудың көрінуіне себеп болған негізгі себептер адамда қалады.
IPAA-ның хирургиялық операциясына балама
Қапшық ешқашан емдеудің жалғыз нұсқасы ретінде ұсылмауы керек, өйткені ол қалпына келтіруші, ал емес емдік. Ішек пен тік ішекті алып тастау қажеттігі туындаған жағдайда, әдетте бірнеше нұсқа ұсынылады, олардың ішінде толық проктоколектомия және аяқ-босқауылды ("Барби" немесе "Кен" құйрығы), тік ішекті қалдырып жасалатын колектмия, ішкі қапшық (илеоанальдық қапшық / IPAA), илеоректумдық анастомоз (IRA) немесе, мысалы, сфинктер бұлшық еттері әлсіз болған немесе анус ауруы болған жағдайда, Кок қапшығы сияқты континенттік илеостомия қарастырылады. Соңғы шешім әрқашан науқастың таңдауы болуы керек, оның денсаулығы жақсы нәтиже алуға мүмкіндік беретін нұсқаға сай болуы тиіс. Қапшыққа жасалатын операцияның көптеген белгілі асқынулары бар, олар туралы адам өзі елестете алмайды. Сондықтан, қапшық жасау операциясы жоспарланғанға дейін білім беру және хабардар келісім процесінің бөлігі ретінде тәуекелдер, асқынулар және қауіпсіз баламалар туралы толық мәлімет беру қажет. Егер адамда белгісіз колит болса, оған қапшық ұсынар алдында оның патологиясының белгісіз екендігі туралы хабарлау қажет, себебі белгісіз колитпен күресетін адамдарда тәуекел деңгейі жоғары.
Ең жиі кездесетін асқыну - қапшақтың қабынуы
Ішек қалтасы операциясының ең көп кездесетін асқынуы – ішек қалтасының қабынуын қамтитын, «қалта қабынуы» деп аталатын жалпы термин. «Қалта қабынуы» сөзі жай ғана «ішек қалтасының қабынуын» білдіреді, дәл сияқты «тонзиллит» – «бадамша қабынуы», ал «синусит» – «қосымша тоқпан қабынуы» дегенді білдіреді. Ішек қалтасы бар пациенттерде, қарыншалық колиттен туындаған қабыну, қатерлі ісік немесе отырғызғыш полипоз салдарынан ішек қалтасы жасағандарға қарағанда жиірек кездеседі, бірақ қалта қабынуы кез келген ішек қалтасындағы түрлі факторларға байланысты болуы мүмкін. Қалта қабынуы төрт негізгі себептік санатка бөлінеді: қабыну, механикалық, хирургиялық немесе функционалдық. Әртүрлі себептерге байланысты ішек қалтасының қабынуын білдіретін қалта қабынуы, кейбір жағдайларда ішек қалтасының жұмысын бұзуға себеп болуы мүмкін.
Тарих
Ілеалдық қалта-анальдық анастомоз (IPAA) жасау бойынша хирургиялық процедураны 1976 жылы Лондон ауруханасында, бүгінде Лондон корольдік ауруханасы деп аталатында, сэр Алан Паркс алғаш рет жасады.
Паркстің S-Pouch премьерасы бірінші анальдық-пош реконструкциясы ретінде
Паркстің қапшық операциясы бастапқыда тоқ ішегі мен тік ішегін алып тастау қажет болған адамдардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған процедура ретінде көзделген. Бұл процедураны таңдаған адамдар ілеостомиядан аулақ болып, ішек үзділігін қалпына келтіру арқылы, яғни сайып келгендегі (немесе қалау бойынша) илеоанальді қапшық операциясы арқылы жасай алатын болды. 1976 жылы әлемдегі алғашқы бірнеше қапшық операцияларын жасағаннан кейін, сэр Алан Джон Николспен бірге Лондондағы Сент-Маркс ауруханасына қосылды, онда олар ішек қапшық процедурасын жетілдіруді жалғастырды. Екеуі 1978 жылы "Британ медициналық журналында" "Қабынулы ішек ауруына проктоколектомия, ілеостомиясыз" деген мақаласында процедураның егжей-тегжейін жариялады. Сэр Алан Паркстің илеоқапшықты анальді анастомозы (IPAA) 1940 жылдары жасалған илеоанальді анастомоз процедурасынан хирургиялық жетістік болды. Ілеум анальді анастомозы арқылы тоқ ішектің және тік ішектің барлығы алынып тасталды. Содан кейін хирургиялық тігіс (анастомоз) арқылы жұқа ішектің (илеум) ұшы анусқа жалғастырылды. Оны 1934 жылы неміс хирургы Ниссен, ал 1947 жылы американдық хирургтар Равич және Сабистон сипаттады. Ілеум анальді анастомозында сұйық ішек қозғалысының жиілігі жоғары екендігі хабарланды, бұл көптеген адамдар үшін ыңғайсыздық тудырды. Бұл сондай-ақ 1969 жылы швед хирургы Нильс Кок Швецияда алғаш рет жасаған Кок қапшығынан да хирургиялық жетістік болды, өйткені Паркстің илеоқапшықты анальді анастомозы (IPAA), Коктың "континенттік ілеостомиясынан" айырмашылығы, анальді эвакуацияны қалпына келтіруге мүмкіндік берді. Алғашқы Sir Alan S қапшықтарының дизайнында төменгі жағында ішектің бір бөлігі болды, бұл оларды эвакуациялауды қиындатты. Кейбір пациенттерге кейіннен кіші ішектің артық ұшын алып тастау және эвакуациялау қиындықтарын жою үшін қапшықты тікелей анусқа жақындату үшін операция жасалды.
J-қапшықтың өнертабысы
1980 жылы Жапониядағы хирургтар J пішіндес қапша туралы алғашқы зерттеуді жариялады. Оны жасаушы – Ж. Утуномия. J пішіндес қапшаның дизайны Сэр Алан Паркстің S пішіндес қапшасының түбіндегі "түтікше" немесе ішек бөлігін жойды, бұл адамдарға J қапшасын босатуды жеңілдетті. Ішек қапшасы хирургиясы жиі жасала бастағанда, J қапшасы басым пішінге айналды. J қапшаларын хирургтар қолмен тігілген S немесе W пішіндес қапшалардан жасау оңай, себебі J пішіндес қапшалар ішекдің екі иірімінен жасалады, сондай-ақ, стейплердің ойдағыдай табылуымен J пішіндес қапшаларды қолмен тігудің орнына стейплермен тігуге мүмкіндік болды. J қапшаларын S және W пішіндес қапшалардан тез әрі оңай жасауға болады.
W-қапшықтың өнертабысы
1982 жылы сэр Алан Паркстің күтпеген өлімімен бірге, оның Санкт-Марк ауруханасындағы әріптесі Джон Николз W қапшығын ұсынды. Бұл қапшықтың сыйымдылығын арттыру және адамның ішек қозғалысының жиілігін азайту мақсатымен жасалған J қапшығының жетілдірілген түрі еді. Николстың W қапшығы – жоғары сыйымдылықты W қапшығын жасау үшін біріктірілген екі J қапшығынан тұрады. W қапшығы толығымен қолмен тігілген, сондықтан өте тәжірибелі және жоғары білікті хирург қажет болды, сонымен қатар операция уақыты да ұзақты. J қапшығы техникалық тұрғыдан осылайша күрделі болмағандықтан, оны көптеген хирургтар орындай алатын.
IPAA хирургиясының АҚШ-тағы бейімделуі
Америка Құрама Штаттарында Австралияда туған колоректальдық хирург Виктор Уоррен Фазио осы процедураның американдық колоректальдық хирургияға енгізілуіне ықпал еткен жетекші күш болды. Ол 1983 жылы клиникада алғашқы қапшақ операциясы жасалған кезде Кливленд клиникасының беделді қапшақ практикасын құрды. 2002 жылы Кливленд клиникасы әлемдегі алғашқы "Илеал қапшақ орталығын" ашты. Кливленд клиникасы қалпына келтіруші проктоколектомия (РПК) процедурасын ұсына бастаған кезде, Миннесота штатындағы Майо клиникасының хирургтары да оны тиісті пациенттерге ұсына бастады, соның ішінде Роджер Р. Дозоис, ол АҚШ-та қапшақ операциясы бойынша бірнеше алғашқы зерттеулер жариялады.
IPAA-ның әлемдік таралуы
1980 жылдардың басында илеалдық қапшақ процедурасы Ұлыбритания мен АҚШ-та ғана емес, бүкіл әлемдегі мамандандырылған колоректальдық хирургиялық практиканың бір бөлігіне айналды. 1982 жылы сэр Алан Паркс күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін, оның әріптесі Джон Николз және Сент-Маркс ауруханасының қапшақ хирургиясы тобы әлемдегі бірқатар жетекші ауруханалармен ынтымақтасып, қапшақ хирургиясы туралы біліммен бөлісті. Зейн Коэн Канадада қапшақ хирургиясын дамытудағы жетекші есімдердің бірі саналады. Ролланд Парк Францияда оның бастапқы дамуына үлкен үлес қосты. Гилберто Поджоли Италияда қапшақ хирургиясын қолжетімді қылған алғашқы маман ретінде танылады.
Мамандандырылған торбалық орталықтар
Ішек қаптарын жасау және күтіп-бағу үшін арнайы мамандандырылған және тәжірибелі дәрігерлері бар мекемеде жасау – жалпы қабылданған ең жақсы тәжірибе саналады. Жеке дәрігерлер мен мекемелер өздерінің қаптармен жұмыс істеу тәжірибесінің деңгейін әлеуетті пациенттерге, қаппен өмір сүріп жатқан және күтімді жалғастыруға мүдделі адамдарға, немесе қап жасау операциясына үміткер адамдарға, сондай-ақ қаппен өмір сүретін жақындарына хабарлай алады. Колоректалдық, колопроктологиялық және/немесе проктологиялық хирургтар өздері жасаған қап операцияларының сәттілік және сәтсіздік көрсеткіштерін айта білуі керек. Гастроэнтерологтар мен хирургтар пациенттерді қаптар мамандарына ағымдағы ұсыным бойынша екінші пікір алу үшін немесе қапты күтіп-бағу үшін жолдай алады.
Гастроэнтерология бойынша нұсқаулар
Ішек қуыстары пациенттің қалауы бойынша жасалатын қосымша реконструкциялық процедуралар саналады, себебі қуыс хирургиясының өзі ауруды емдемейді. Қуыс хирургиясы ауру толығымен жойылғаннан кейін ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Көптеген ұлттық гастроэнтерологиялық қауымдастықтар, соның ішінде Британдық гастроэнтерология қоғамы (BSG) және Еуропалық Крон және колит ұйымы (ECCO) мүмкіндігі болған жағдайда, қуыстарды мамандандырылған орталықтары бар мекемелерде жасауды ұсынады, себебі қуыстың көп салалы басқарылуы үшін жоғары техникалық шеберлік қажет. Көптеген зерттеулер хирургтың бұрын жасаған қуыс операцияларындағы тәжірибесі мен қуыстың сәттілігі арасында тікелей байланыс бар екенін де көрсетеді.
Саусақтар орталықтарында мамандандырылған персонал
Ішек-тірекшелік хирургия, гастроэнтерология, патология, радиология, гинекология және урология, фертильділік, психология, тамақтану және физиотерапияны қоса алғанда, оңалту бойынша мамандандырылған дәрігерлерден басқа, қалта орталықтары бар мекемелерде көбінесе арнайы қалта медбикесі немесе қалта медбикелер тобы болады. Қалта медбикесі әдетте ішек қабыну аурулары (ЖҚА) медбикелер тобының немесе стома медбикелер тобының бір бөлігі болып табылады. Дегенмен, қалта медбикелері жарақат, инфекция, отырық қыстық полипозы (FAP), қатерлі ісік және басқа да себептерден жасалған қалталар бойынша да дайындалады. Қалта медбикелері операцияға дейін және кейін қалтасы бар пациенттердің қажеттіліктеріне қатысты медициналық көмек, кеңес және қолдау көрсетеді.
IPAA хирургиялық процедурасы
Бұл таңдаулы және қалпына келтіру хирургиялық процедурасында ілеумнан (кіші ішек) жасалған қапшақ немесе ішек резервуары, тоқ ішек пен тік ішек алынып тасталғаннан кейін, жоғайы ішекке қосылады. J қапшасы – бұл тік ішектің қызметін алмастыру және нәжісті шығару мүмкіндігі туғанша сақтау үшін J пішіндес қапшаққа айналдырылған кіші ішектің 15-20 см-дей екі бөлігі. J қапшаларын қолмен тігуге немесе тігіс машинасымен тігуге болады. Бүгінгі таңда J қапшаларының көпшілігі сызықтық тігіс машиналарын қолдану арқылы жасалады.
Үш кезеңді IPAА хирургиясы
Коллектомия жедел түрде (токсикалық мегаколоннан және инфекцияны қоса алғанда, басқа да асқынулардан туындауы мүмкін) немесе науқас өте ауыр халде болғанда, коллектомия мен қап құрылысы жеке кезеңдерде жасалады, нәтижесінде үш кезеңдік операция орындалады. Ауыр сырқаттан басқа, кейбір хирургтар алдымен субтотальді коллектомия жасауды (барлық тоқ ішекті, тік ішектен басқа алып тастау) ұсынады, себебі тік ішектің алынуы анальдық сфинктерлермен байланысты асқынуларға алып келуі мүмкін. Субтотальді коллектомиядан кейін екінші операция қап құрудан және оның жазылуы кезінде қорғау үшін қос немесе ілмек тәрізді илеостомия орнатудан тұрады. Экскременттер іш қабырғасындағы тесік арқылы шыға беруді жалғастырады. Әдетте, үштен алты ай өткен соң, хирургтар қаптың жазылғанын сезгенде, ілмек тәрізді стома қайта тігіледі және қап толыққанды жұмыс істей бастап, ішек үзділігін қалпына келтіреді.
АААБ-тағы анальдық анастомоз әдісі
Қапшықтың қай түрі жақсы жұмыс істейтіні жөніндегі пікірталас жалғасып тұрса, қапшықтың анальдық анастомозының түрі немесе қапшықты анальдық каналға бекіту әдісі туралы да талқылаулар тоқтамайды. Екі әдістің де артықшылықтары мен кемшіліктері бар. Қолмен тігілген: Хирургтар көбінесе осы анастомоз түрін ректальді шырышты қабатының барлығын алып тастау үшін пайдаланады, бірақ өте шағын бөліктері қалған жағдайда да болады. Анал арнасында ауру қалған пациенттерде, барлық қалған ауруды жою үшін қолмен тігілген анастомоз қажет болуы мүмкін. Мұндай анастомоз жасалғанда, ол әдетте дентаттық немесе пектинаттық сызық деп аталатын деңгейде орналастырылады, ол анальдық каналдың терісі мен тоқ ішек шырышты қабатының арасындағы шекаралық сызық болып табылады. Қолмен тігілген анастомоз жасау, жапсырмалы анастомозға қарағанда хирург үшін техникалық тұрғыдан қиынрақ. Жапсырмалы: Жапсырмалы анастомоз қапшықты анальдық каналға бекітуге арналған құралды қолдану арқылы жасалады. Қолмен тігілген анастомоздан айырмашылығы, ол әдетте шырышты қабатты қалдырмайды, ал жапсырмалы қапшық ректальді шырышты қабатының 1–2 см-ін сақтайды, себебі жапсырманың анастомоз жасау үшін бірдеңеге "ілісуі" керек. Бұл сақталған 1–2 см ректальді бөлік "манжет" деп аталады. Манжет ауруды сақтап, кейбір қапшықтарда жеңіл немесе ауыр асқынуларға себеп болуы мүмкін. Жапсырманың орналасуы, тіс сызығынан 1 см жоғары, аноректальдық қосылыс деңгейінде болуы тиіс. Тіс сызығы – анальдық терінің тоқ ішек шырышты қабатына ауысатын жері, ол ректальді және ірі ішекті жабады. Көп жылдар бойы жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, манжеттің тым ұзын болуы сақталған ауруға және/немесе қапшықтың жұмысындағы бұзылуларға байланысты қапшықтың жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін. Жапсырмалы анастомоз жасау, көбінесе көп уақыт пен тәжірибе талап ететін қолмен тігілген анастомозға қарағанда оңайрақ саналады. Еркек және әйелдердің фертильдігіне қатысты жақсы зерттелген тәуекелдер бар. Әлемдегі жоғары мамандандырылған қапшық орталықтары пациенттерді іріктеу және хабардар келісім процесінің бір бөлігі ретінде көбінесе фертильділік кеңесін ұсынады.
Ерлер мен әйелдер үшін құнарлылық тәуекелдері
Ерлердің көбелекке қабілеттілігіне сирек кездесетін қауіп – эякуляцияны нашарлату немесе тоқтатуға әкелетін жүйке зақымдануы. Әйелдердің көбелекке қабілеттілігіне қауіп төндіретін факторлар: ректумды алып тастау көбелекке қабілеттілікті кем дегенде 50%-ға төмендетуі, жұмыс істемейтін қуық жамбас аймағында жағымсыз орта тудырып, жатырға ұрықтың енуіне кедергі келтіруі, сондай-ақ, фаллопий түтікшелерінде сырқатты тіндердің қалыптасуы овуляцияны тоқтатуы мүмкін, алайда лапароскопиялық операция ашық операцияға қарағанда сырқатты тіндердің пайда болуын азайтады.
Саусақты хирургия және ЭКО жас шегі
Бала тумас бұрын қапшақпен операция жасауды таңдаған әйелдер операциядан бұрын сүекеттілік бағалауынан өтуі керек, соның ішінде жұмыртқа сақтау туралы консультация алу қажет, әсіресе егер ол 35 жастан асқан болса. Қапшақпен жасалған операция сүекеттілікті төмендетуі мүмкін болғандықтан, қапшаққа байланысты сүекетсіздікке тап болған жас әйел жүкті болу үшін көбінесе ин витро ұрықтандыру (IVF) емдеуіне жүгінуі мүмкін, бірақ егер ол кейіннен өзіне қажетті жастан асқанын білсе, осы емдеу оған заңды түрде қолжетімді болмауы мүмкін. Көптеген әйелдер өз жұмыртқаларын пайдаланып IVF емдеуіне жас шектеулері бар екенін білмейді, әсіресе олар операция жасаған кезде туған жерінен немесе шетелде тұрып, оқып немесе жұмыс істеп жатса.
Саусақтағы операция және бала асырап алудың жас шегі
Жалпы жұртшылықтың ЭКО ережелері туралы білімі аз болса, бала асырап алу заңдары да осыған қатысты. Көптеген ерлер мен әйелдер кейбір елдерде жаңа туған сәбилерді асырап алуға жас шектеулері қойылатынын білмейді. Мысалы, Германияда ата-анасы 40 жастан асқан жағдайда нәрестені асырап алуға рұқсат етілмейді. Мұндай асырап алуға жас бойынша қойылған шектеулер, ішек қалтасымен байланысты туындайтын сүексіздік проблемаларының қаупі және ЭКО жасауға жас шектеулері болатын жағдайда, болашақта отбасы құру арманын орындау мүмкіндігін арттыру үшін, ішек қалтасы операциясына дейін сүексіздікті сақтауды жоспарлау қажеттігін күшейтеді.
IPAA- ның күрт асқынулары мен бұзылулары
Көптеген адамдарға жоспарлы реконструктивті қапшақ хирургиясы жасалғаннан кейін ешқандай мәселе тумайды немесе аз ғана ыңғайсыздық сезіледі, бірақ кейбір қапшақтарда дәрі-дәрмектерді және/немесе қосымша хирургиялық араласуды қажет ететін ауыр асқынулар пайда болуы мүмкін.
Ішек тұйықталуы және перфорациясы
Ілеалдық қапшық анальдық анастомозы (IPAA) операциясынан кейін ішек тұйықталуы әр түрлі себептерге байланысты туындауы мүмкін, мысалы, жабысулар (жарақатты тіндер), тарылулар (анастомоз орнындағы тарылу) және қапшық қабынуы (илеалдық қапшықтың қабынуы). Илеумның тік ішекке жалғасқан жерінде немесе J қапшығының жанында перфорация – қауіпті асқыну. Оның бірнеше себебі болуы мүмкін. Бірақ кейде қапшық қабынуы дұрыс емделмесе, ішек қабырғасын біртіндеп әлсіретіп, соңында тесілуге әкелуі мүмкін.
IPAA қапшығының ақаулығы үшін қайта қарау, қайта жасау, құтқару операциясы
Егер қапшақ бұзылса, сәйкес келетін емделушілер қапшақты жөндеу үшін операция жасауды, қапшақтың тік ішекке қосылған жерін толық қайта жасауды немесе барлық қапшақты қайта жасауды (егер екінші қапшақ жасауға жеткілікті соңғы ішек бөлігі қалса) таңдауы мүмкін. Адамға қапшақты сақтап қалу операциясы қажет болған мәселенің себебі, тәжірибелі отагер ең жақсы нәтиже беруі мүмкін хирургиялық тәсілді ұсынатынын анықтайды. Қайта жасау операциялары жоғары мамандандырылған болып есептеледі. Жақсы нәтиже алу үшін оларға күрделі қайта жасау тәжірибесі бар білікті отагер қажет. Көптеген сарапшы отагерлер жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін мамандарға ерте жүгінуді ұсынады.
IPAA жөндеу рәсімдері
Кейде қапшақ дисфункциясының түпкі себебін, мысалы, анастомоздық ақаудан болатын сұйық шығу үшін ENDO Vac губкасын қолдану, фистулалар мен синустарды инемен кесу арқылы емдеу, немесе қапшақтың анальдық анастомозына әсер етпейтін, төмен орналасқан перианальдық фистула үшін сетон кесу сияқты консервативті әдістермен шешуге болады (кейде бұл қапшақтың өзімен байланысты болмауы мүмкін). Егер консервативті әдіс тиімді болмаса немесе жасалған әрекет сәтсіз аяқталса, операцияның сәтті болуына және өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік болған жағдайда, кең ауқымды хирургиялық араласулар ұсынылады.
ААҚА-ның анальдық анастомозын қайта жасау үшін операция жасау
Егер қаптың анальдық анастомозы бұзылып, сепсиске алып келсе немесе адамда ұсынылған мөлшерден артық тоқіше қалса (үлкен ішек қабынуы бар адамға арналған жалпы колоректалды хирургиялық ұсыныстар бойынша тоқіше манжеті 2 см-ден аспауы тиіс), онда тәжірибелі хирург артық тоқішені алып тастау арқылы анальдық анастомозды "қайта жасауға" тырыса алады. Сол сияқты, егер 1-2 см стандартты манжет қолданылса, түзетуші хирург оны алып тастап, қапшықты анусқа төмендетуі мүмкін. Мұндай жағдайда хирург әдетте қолдағы қапшықты сақтап, қайта пайдалануға тырысады, бірақ қапшық та асқынулар салдарынан зақымдалған немесе техникалық кемшіліктері болса, бұл әрқашан мүмкін емес. Тәжірибелі хирург қолмен тігілген немесе анусқа тым жақын орналасқан фистула немесе сепсис сияқты асқынулары бар анальдық анастомозды қайта жасауға мүмкін болмайды, себебі мұндай хирургиялық жағдай дұрыс жазылмау және одан да көп асқынулар туындату қаупін тудырады.
Анальдық қапшықты Кок қапшығына айналдыратын құтқару операциясы
Адамдар кейбір жағдайларда сәтсіз илеопоуш анальдық анастомозын (IPAA) континенттік илеостомияға, мысалы Кок қабына (Kock pouch) түрлендіруге таңдауы мүмкін.
IPAA-ның сәтсіз емделуін болдырмау үшін қапшықты алып тастау операциясы
Егер ауыр сырқат сияқты себептерге байланысты жөндеу немесе қайта жасау мүмкін болмаса, немесе қайталап жасалған операция сәтсіз аяқталса, немесе пациент қосымша операция жасамайынша қалтасын алып тастағысы келсе, қалта алу операциясы жасалуы мүмкін. Қалтаны алып тастау – бұл қауіп-қатерлерге толы үлкен операция.
Саппен операциядан кейінгі өмір сапасы
Ileo pouch anal anastomosis surgery (IPAA), сондай-ақ Реконструктивті проктоколектомия (RPC) деп аталатын бұл операция бастапқыда ішек пен тік ішек алынып тасталуы қажет болған адамдардың өмір сапасын жақсарту мақсатында жасалды. Ол сыртқы қапқа нәжіс жинау қажеттілігін жойып, анальды эвакуация жолын қалпына келтірді. Анальдық қапты жасау хирургиясының дамуы, ауру салдарынан ішегі мен тік ішегін жоғалтуға мәжбүр болған адамдарға таңдау мүмкіндігін берді: олар илеостомиямен өмір сүруге немесе анальды эвакуацияны қалпына келтіру үшін реконструктивтік операция жасауға шешім қабылдай алады. Ileo pouch anal anastomosis (IPAA) операциясы, толық проктоколектомиядан кейін илеостомиямен өмір сүруге қарағанда көптеген артықшылықтар ұсынады деп есептеледі. Дегенмен, барлық адамдар қосымша операцияны «пайда» деп санамайды, сондықтан кейбіреулері қап жасаудан бас тартып, ауруды жойғаннан кейін илеостомиямен өмір сүруді жөн көреді. Қапты таңдау – әр адамның өмір салтына байланысты жеке шешімі.
Ішек қозғалысы
Ішек жолындағы тоқ ішекті алып тастағаннан кейін адам қатты нәжіс түзе алмайды. Нәжіс әрқашан сұйық болғандықтан, адамдар қаптың сыйымдылығы толып қалғанда күніне бірнеше рет дәретханаға баруға мәжбүр болады. Қап жасау операциясының мақсаты күніне 4-8 рет дәрет тастау, бірақ кейбір адамдар одан да көп рет дәрет тастайды. Ульцерозды колит (УК) салдарынан қап жасаған адамдар үшін күндізгі дәрет саны, УК-ның күшті күйзелісі кезіндегідей сезім беруі мүмкін. Кішкентай көлемді қаптары бар адамдар көбірек дәрет тастауға бейім. Сонымен қатар, ішекten тікелей шыққан сұйық нәжіс, дәрет тастау алдында ішек ферменттерін шығарып тастауға қатысатын тоқ ішектің қызметін жоғалтады. Бұл ішекten шыққан сұйық нәжіс, қыбық айналасындағы теріге тітіркенді әсер ете алады дегенді білдіреді. Қыбықтың айналасында қышыну және/немесе күйдіру сезімі сияқты қолайсыздықтарды кремдермен, әр дәреттен кейін ферменттерді жуып тастау үшін су шашыратушы бөтелке немесе қол бидесімен, немесе қыбықтың айналасындағы теріні тітіркенуден қорғау үшін қыбық арасына марля қою арқылы емдеуге болады. Жаңадан жұмыс істейтін анальдық қапты пайдалануды үйрену кейбір адамдар үшін қиын болуы мүмкін. Күшті ауыру, жарылыс сезімі және қыбықтан сұйық ағу жиі кездесетін бастапқы сезімдер. Мамандандырылған қап орталықтарында көбінесе қап медбикесі болады, ол адамға қапты қауіпсіз түрде қалай босату керектігін, операциядан кейінгі асқынулардың алдын алу үшін үйретеді. Анальдық қаппен өмірге бейімделу процесі бірнеше айға созылуы мүмкін. Mayo Clinic зерттеулері бойынша, қаптары бар адамдардың 75% -і қап жасау операциясынан кейін белгілі бір деңгейдегі кіші таз астыңғы қабатының дисфункциясына тап болуы мүмкін. Босату қиын немесе қыбықтан сұйық ағатын қаптарға биокері байланыс терапиясы тағайындалуы мүмкін.
Саппен сусыздану қаупі
Су мен тұздар әдетте тоқ ішек немесе үлкен ішек арқылы денеге қайта сіңіріледі. Алайда, илеум қапшығы бар адамдар тоқ ішегінің барлығын және кеміндегілі бір бөлігін жоғалтады. Кенеттен диарея, аурудан құсу, ыстық ауада терлеу, физикалық жаттығудан терлеу немесе жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішпеу сияқты жағдайлар дегидратацияға (сусыздануға) әкелуі мүмкін. Қапшық қабынуы (паухит) кейбір адамдарда ішек қозғалысының артуына байланысты дегидратацияны тудыруы мүмкін. Осы жағдайлар илеостомиясы бар адамдар сияқты, қапшығы бар адамдардың да сусыздануға ұшырамас үшін көбірек сұйықтық ішуін және көбірек тұз жеуін қажет етеді. Дегидратация бас айналу, физикалық әлсіздік және/немесе шаршау сезіміне себеп болуы мүмкін. Адамдар несептің ашық сары түсінен қараңғырақ, концентрленген түске өзгеруін де байқауы мүмкін. Қапшығы бар адамдар үшін дені салмақ деңгейін сақтау маңызды, себебі созылмалы дегидратация бүйрек тастарын және тіпті бүйрек жеткіліксіздігін тудыруы мүмкін. Егер адам ауыр дегидратацияға ұшыраса, сулылықты қауіпсіз түрде қалпына келтіру үшін вена арқылы сұйықтық салу үшін ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін.
Диеталық қапшық
Көптеген адамдар операциядан кейін әдеттегідей тамақтана береді, ал кейбіреулері белгілі бір тағамдарды сіңіру кезінде дискомфорт сезіп, диеталарын өзгертуге мәжбүр болады. Тағы да басқалары өңделген тәтті тағамдар сияқты нақты тағамдарды жегеннен кейін денеден судың көп шығуына тап болады, сондықтан кейбір адамдарға сұйық нәжісті бақылау және дегидратацияны болдырмау үшін талшықтар немесе дәрігер тағайындаған таблеткалар сияқты диеталық немесе медициналық шаралар қабылдау қажет болуы мүмкін. Ішегінен айырылғандықтан қоректік заттардың сіңуіне кедергі келгендіктен, ішек қалтасы бар адамдар кез келген диетаны таңдап, жалпы тамақтану жағдайын қадағалай алады. Витамин немесе минерал жетіспеушілігі анықталған адамдарға инъекциялар немесе таблеткалар тағайындалуы мүмкін. Ал кейбіреулері қажетті витаминдер мен минералдардың қосымша мөлшерін қамтамасыз ететін тағамдарды жоспарлау үшін диетологқа жолдануы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, кейбір тағамдар ішек қалтасының қабынуына да себеп болуы мүмкін.
Саусақтар үшін сақтандыруға қол жеткізудің өзгерістері
Кейде адамдарға ішек қалташасы операциясы қашан ұсынылатынын айтқанда, олар "емделеді" деп хабарлайды. Бұл бірнеше деңгейде, соның ішінде түрлі сақтандыру полистерін алу кезінде де жаңылыстырады. Адам енді уайымдауға себеп жоқ деп ойлайды. Дегенмен, адам ішек қалташасына ие болғаннан кейін, ұлттық денсаулық сақтау жүйесі бар елде өмірді сақтандыру, саяхат сақтандыру және кейбір денсаулық сақтандыру түрлерін, соның ішінде жеке сақтандыруды жақсартуды алу қиын болуы мүмкін. Сондай-ақ, қалташа операциясын жасауды жоспарлап отырған адамдарға барлық елдерде денсаулық сақтандыруы тұрақты түрде немесе үзіліссіз берілмейтінін білу маңызды. Мысалы, ұлттық денсаулық сақтау жүйесі бар елдердің азаматтары шетелде тұрақты тұрып жатқан жағдайда денсаулық сақтауға қол жеткізу мүмкіндігінен айырылады. Сонымен қатар, АҚШ-та, әлі күнге дейін Obamacare кеңейтуін қабылдамаған 12 штатының азаматтары мен тұрғындары, егер олар үйленбеген болса және балалары болмаса, белгілі бір жағдайларда ауыр сырқаттанған жағдайда Medicaid алуға құқылы болмайды. Ішек қалташасы операциясын жүргізетін емхана, операцияға үміткерлерге қол жетімді сақтандыруға қатысты шектеулер туралы хабарлауы керек, себебі бұл шектеулер нақты сақтандыру компанияларына, жергілікті ережелерге, ұлттық регламенттерге және/немесе жалпы регламенттерге байланысты болуы мүмкін. Көп жағдайларда, егер операциядан кейін сақтандыру алу мүмкін болса, сақтандыру сыйақысы қалташасы жоқ адамға қарағанда жоғары болуы мүмкін, себебі қалташамен байланысты күтімге кететін шығын жоғары. Денсаулық сақтандыру үшін жоғары бағалар тек белгілі бір жағдайларда ғана қолдануы мүмкін, бірақ өмір және саяхат сақтандырулары үшін бұл әрқашан осылай болады.