Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дене мүшесінің қуық тесігі арқылы ішек газын шығару функциясы.
Bodily function of expelling intestinal gas from the anus
Ішек газының қуық тесігі арқылы шығарылуы, көбінесе "пердеу" деп аталады. "Flatus" – асқазан немесе ішектерде пайда болатын газды білдіретін медициналық термин. Ішек газының бір бөлігі сыртқы ауамен бірге жұтылуы мүмкін, сондықтан flatus толығымен асқазан немесе ішектерде пайда болмайды. Осы медицина саласын ғылыми тұрғыдан зерттеу flatology деп аталады. Дегенмен, газды ішке жинап қою денсаулыққа зиян. Ішек газымен байланысты бірнеше жалпы симптомдар бар: ауырсыну, іш қабыну, іштің кебуі, газдың шамадан тыс көлемі, жағымсыз иіс және газды бақылаудың жоғалтылуы. Сонымен қатар, керку (күнделікті тілде "қырылдау" деп те аталады) кейде ішек газы тақырыбына кіреді. Газдың мөлшері артық болса немесе жағымсыз иісі болса, бұл ішек-қарын синдромы, целиак ауруы немесе лактозаға төзбеушілік сияқты денсаулық проблемасының белгісі болуы мүмкін.
Flatulence is the expulsion of gas from the intestines via the anus, commonly referred to as farting. "Flatus" is the medical word for gas generated in the stomach or bowels. A proportion of intestinal gas may be swallowed environmental air, and hence flatus is not entirely generated in the stomach or bowels. The scientific study of this area of medicine is termed flatology. However, holding the gases inside is not healthy. There are several general symptoms related to intestinal gas: pain, bloating and abdominal distension, excessive flatus volume, excessive flatus odor, and gas incontinence. Furthermore, eructation (colloquially known as "burping") is sometimes included under the topic of flatulence. When excessive or malodorous, flatus can be a sign of a health disorder, such as irritable bowel syndrome, celiac disease or lactose intolerance.
Терминология
Бұл терминнің медициналық емес анықтамалары "асқазан мен ішекте газдың дискомфортты жағдайы" немесе "азық түтігінде газдың артық болуы" жағдайын қамтиды. Бұл анықтамалар көптеген адамдар "ісіну", іштің ұлғаюы немесе ішек газының көлемінің артуы сияқты ұғымдарды "газ шығару" терминімен бірдей санайтынын көрсетеді (бірақ бұл техникалық тұрғыдан дәл емес). Күнделікті тілде газ шығару "құрлы қақпақ", "үскіру", "бұғанақтау", "газ шығару", "жел шығару", "желді жіберу", "жарылу", немесе жай ғана (американдық ағылшын тілінде) "газ" немесе (британдық ағылшын тілінде) "жел" деп аталуы мүмкін. Туынды терминдердің қатарында вагиналық газ шығару, басқаша айтқанда, квиф бар.
Non medical definitions of the term include "the uncomfortable condition of having gas in the stomach and bowels", or "a state of excessive gas in the alimentary canal". These definitions highlight that many people consider "bloating", abdominal distension or increased volume of intestinal gas, to be synonymous with the term flatulence (although this is technically inaccurate). Colloquially, flatulence may be referred to as "farting", "pumping", "trumping", "blowing off", "pooting", "passing gas", "breaking wind", "backfiring", or simply (in American English) "gas" or (British English) "wind". Derived terms include vaginal flatulence, otherwise known as a queef.
Белгілері мен симптомдары
Жалпы айтқанда, ішек газына қатысты төрт түрлі шағым кездеседі, олар жеке немесе бірге пайда болуы мүмкін.
Generally speaking, there are four different types of complaints that relate to intestinal gas, which may present individually or in combination.
Жүректің көтерілуі мен ауырсынуы
Пациенттер іштің ұсынуынан, "желдің ішке қалуынан" туындайтын ыңғайсыздық пен ауырсынудан іштің ісінуіне шағымдануы мүмкін. Бұрын функционалды ішек бұзылыстары, мысалы, тітіркенгіш ішек синдромы, іштің ісіну белгілерін тудыратын ішек газының артуымен байланысты болды. Алайда, бұл теорияны жоққа шығаратын үш маңызды дәлел бар. Біріншіден, қалыпты жағдайда, тіпті кіші ішекке газдың өте жоғары мөлшерде (30 мл/мин) енгізілуі де ауырсыну немесе іштің ісінуіне шағымсыз және зиянсыз түрде тіке төңкеріледі. Екіншіден, ішек-қарынның қызару синдромынан зардап шегетін және ауырсынуы мен іштің кеңеюі бар пациенттерде бөлінетін газдың көлемі қалыпты жағдайдағы адамдар үшін ешқандай шағымсыз қабылданады. Іштің ісінуіне жиі шағымданатын пациенттерде іш айналымының көлемі объективті түрде артатыны байқалады, көбінесе күні бойы артып, ұйықтағанда басылады. Іш айналымының артуы және газдың жалпы көлемінің өспеуі ішек газының таралуын бейнелеуге бағытталған зерттеулерге әкелді. Олар газдың бұл пациенттерде қалыпты таратылмайтынын анықтады: сегменттік газ жиналуы және ошақтық кеңею байқалды. Кейбір пациенттерде жағымсыз газ иісіне жоғары сезімталдық пайда болуы мүмкін, ал ең ауыр жағдайларда иіс анықтау синдромы диагнозы қойылуы мүмкін. Жақында жүргізілген бейресми зерттеулер газ иісі мен оның дыбыстылығы және ылғалдылығы арасындағы байланысты анықтады.
Patients may complain of bloating as abdominal distension, discomfort and pain from "trapped wind". In the past, functional bowel disorders such as irritable bowel syndrome that produced symptoms of bloating were attributed to increased production of intestinal gas. However, three significant pieces of evidence refute this theory. First, in normal subjects, even very high rates of gas infusion into the small intestine (30mL/min) is tolerated without complaints of pain or bloating and harmlessly passed as flatus per rectum. Thirdly, the volume of flatus produced by patients with irritable bowel syndrome who have pain and abdominal distension would be tolerated in normal subjects without any complaints of pain. Patients who complain of bloating frequently can be shown to have objective increases in abdominal girth, often increased throughout the day and then resolving during sleep. The increase in girth combined with the fact that the total volume of flatus is not increased led to studies aiming to image the distribution of intestinal gas in patients with bloating. They found that gas was not distributed normally in these patients: there was segmental gas pooling and focal distension. Some patients may exhibit over sensitivity to bad flatus odor, and in extreme forms, olfactory reference syndrome may be diagnosed. Recent informal research found a correlation between flatus odor and both loudness and humidity content.
Жүрек тұнбауы
Газды ұстамау – ішек газдарының шығуын қасақана бақылау жоғалту деп анықталады. Бұл фекальды ұстамаудың танылған бір түрі және көбінесе континенттілік механизмдерінің шағын бұзылуларымен байланысты. Кейбір мамандар газды ұстамауды фекальды ұстамаудың алғашқы, кейде жалғыз белгісі деп есептейді.
"Gas incontinence" could be defined as loss of voluntary control over the passage of flatus. It is a recognised subtype of faecal incontinence, and is usually related to minor disruptions of the continence mechanisms. Some consider gas incontinence to be the first, sometimes only, symptom of faecal incontinence.
Себеп
Ішек газы экзогенді және эндогенді көздердің әртүрлі мөлшерінен тұрады. Экзогенді газдар тамақ ішкенде немесе су ішкенде жұтылады (аэрофагия), немесе шектен тыс сілекей шығарған кезде (құсу кезінде немесе гастроэзофагеальды рефлюкс ауруының салдарынан) жұтудың күшеюіне әкелуі мүмкін. Эндогенді газдар белгілі бір тағам түрлерін қорытудың немесе, мысалы, стеаторрея кезіндегідей, толық емес қорытудың қосымша өнімдері ретінде пайда болады. Асқазан немесе жұқа ішек толық қорыта алмаған кез келген зат, ірі ішекке жеткенде, ішек-қарын жолында қалыпты немесе бұзылған күйде болатын ашытқылар немесе прокариоттардың ферментациясынан туындап, ішек газына (флатуленцияға) себеп болуы мүмкін. Ішек газын тудыратын тағамдар әдетте, белгілі бір полисахаридтерге, әсіресе инулин сияқты олигосахаридтерге бай болады. Ондай тағамдарға бұршақ, қарақұмық, сүт өнімдері, пияз, сарымсақ, көкпіяз, порей, репа, швециялық репа, түймедақ, тәтті картоп, картоп, кашу, Жерусалем артишогы, сұлы, бидай және нанға арналған ашытқы жатады. Гүлдік көкөніс, брокколи, капуста, брюссель капустасы және Brassica туысына жататын басқа да крестгүлді көкөністер ішек газын арттырумен қатар, оның иісін де күшейтуге қабілетті деп есептеледі. Бұршақта эндогенді газдар сүтқоректілердің сіңіруіне ерекше төзімді, бірақ ас қорыту жолында мекендейтін микроорганизмдер (метан өндіретін археялар; Methanobrevibacter smithii) оңай сіңіре алатын күрделі олигосахаридтерден (көмірсулардан) пайда болады. Бұл олигосахаридтер кіші ішек арқылы негізінен өзгермей өтеді, ал ірі ішекке жеткенде бактериялар оларды ашытып, көп мөлшерде ішек газын шығарады. Шамадан тыс немесе жағымсыз иіссіз болған жағдайда, ішек газы денсаулық бұзылуының белгісі болуы мүмкін, мысалы, тітіркенішті ішек синдромы, целиакия, глютенге сезімталдық немесе лактозаға төзбеушілік. Бұл жағдайды ибупрофен, слабитель, зеңге қарсы препараттар немесе статин сияқты кейбір дәрі-дәрмектер де тудыруы мүмкін. Гиардиаз сияқты кейбір инфекциялар да ішек газымен байланысты. Ішек газының себептерін зерттеуге қызығушылық жоғары биіктіктегі ұшу және адамның ғарышқа саяхатынан туды; төмен атмосфералық қысым, шектеулі жағдайлар және осы іс-қимылдарға тән стресс алаңдаушылық тудырды. Ішек газының көлемінің 99% -дан астамы иіссіз газдардан тұрады. Барлық адамдар ішек газында метан шығармайды. Мысалы, тоғыз ересек адамның нәжісін зерттеуде тек бес үлгіде ғана метан өндіретін археялар табылды. Адамның ішек газындағы метанның сутегіден басымдығы семіздік, іш қату және тітіркенішті ішек синдромымен байланысты болуы мүмкін, өйткені сутегін метанға тотықтыратын археялар метаболизмнің тамақтан май қышқылдарын сіңіру қабілетін жақсартады. Қалған іздік (<1% көлем) қосылыстар ішек газының иісіне әсер етеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, индол, скатол, аммиак және қысқа тізбекті май қышқылдары сияқты қосылыстар ішек газының иісін тудырады деп есептелген. Бірақ соңғы зерттеулер ішек газының иісіне күкірт қосылыстарының қосындысының үлкен үлес қосатынын дәлелдеді. Ішек газында сутек сульфиді, метил меркаптан (метанэтиол деп те аталады), диметил сульфиді, диметил дисульфиді және диметил трисульфиді болады. Бензопирролдың ұшқыш заттары индол мен скатолдың моль иісіне ие. Бұл әрбір адамның диетасына байланысты айтарлықтай өзгереді. Сол сияқты, күніне ішек газының саны да өзгеріп отырады; қалыпты диапазон күніне 8–20 рет деп есептеледі. Таңертең оянғандағы алғашқы ішек газының көлемі күндізгіге қарағанда әлдеқайда үлкен. Қазіргі уақытта газдың ішек бойымен қатты және сұйық заттардан тәуелсіз қозғалатыны және бұл транзит тік күйде, жату күйіне қарағанда тиімдірек екені белгілі. Дыбыс газдың көлеміне, ауаның шығу тесігінің мөлшеріне (сфинктер бұлшық етінің кернеуіне байланысты) және газдың жылдамдығына, сондай-ақ газдың жұтылған ауадан туындағандығы сияқты басқа да факторларға байланысты өзгереді. Адамдарда ішек газы кейде кездейсоқ түрде, мысалы, жөтелгенде немесе тынышталғанда немесе оргазм кезінде болады; ал кейбір жағдайларда ішек газын тік ішек бұлшық етін кернеу арқылы немесе асқазан немесе ішек бұлшық еттерін "құсып" содан кейін анальдық сфинктерді босату арқылы ерікті түрде тудыруға болады.
Intestinal gas is composed of varying quantities of exogenous sources and endogenous sources. The exogenous gases are swallowed (aerophagia) when eating or drinking or increased swallowing during times of excessive salivation (as might occur when nauseated or as the result of gastroesophageal reflux disease). The endogenous gases are produced either as a by product of digesting certain types of food, or of incomplete digestion, as is the case during steatorrhea. Anything that causes food to be incompletely digested by the stomach or small intestine may cause flatulence when the material arrives in the large intestine, due to fermentation by yeast or prokaryotes normally or abnormally present in the gastrointestinal tract. Flatulence producing foods are typically high in certain polysaccharides, especially oligosaccharides such as inulin. Those foods include beans, lentils, dairy products, onions, garlic, spring onions, leeks, turnips, swedes, radishes, sweet potatoes, potatoes, cashews, Jerusalem artichokes, oats, wheat, and yeast in breads. Cauliflower, broccoli, cabbage, Brussels sprouts and other cruciferous vegetables that belong to the genus Brassica are commonly reputed to not only increase flatulence, but to increase the pungency of the flatus. In beans, endogenous gases seem to arise from complex oligosaccharides (carbohydrates) that are particularly resistant to digestion by mammals, but are readily digestible by microorganisms (methane producing archaea; Methanobrevibacter smithii) that inhabit the digestive tract. These oligosaccharides pass through the small intestine largely unchanged, and when they reach the large intestine, bacteria ferment them, producing copious amounts of flatus. When excessive or malodorous, flatus can be a sign of a health disorder, such as irritable bowel syndrome, celiac disease, non celiac gluten sensitivity or lactose intolerance. It can also be caused by certain medicines, such as ibuprofen, laxatives, antifungal medicines or statins. Some infections, such as giardiasis, are also associated with flatulence. Interest in the causes of flatulence was spurred by high altitude flight and human spaceflight; the low atmospheric pressure, confined conditions, and stresses peculiar to those endeavours were cause for concern. Over 99% of the volume of flatus is composed of odorless gases. Not all humans produce flatus that contains methane. For example, in one study of the faeces of nine adults, only five of the samples contained archaea capable of producing methane. The prevalence of methane over hydrogen in human flatus may correlate with obesity, constipation and irritable bowel syndrome, as archaea that oxidise hydrogen into methane promote the metabolism's ability to absorb fatty acids from food. The remaining trace (<1% volume) compounds contribute to the odor of flatus. Historically, compounds such as indole, skatole, ammonia and short chain fatty acids were thought to cause the odor of flatus. More recent evidence proves that the major contribution to the odor of flatus comes from a combination of volatile sulfur compounds. Hydrogen sulfide, methyl mercaptan (also known as methanethiol), dimethyl sulfide, dimethyl disulfide and dimethyl trisulfide are present in flatus. The benzopyrrole volatiles indole and skatole have an odor of mothballs, <! This variability between individuals is greatly dependent upon diet. Similarly, the number of flatus episodes per day is variable; the normal range is given as 8–20 per day.<! The volume of the first flatulence upon waking in the morning is significantly larger than those during the day. It is now known that gas is moved along the gut independently of solids and liquids, and this transit is more efficient in the erect position compared to when supine. The sound varies depending on the volume of gas, the size of the opening that the air is being pushed through, which is affected by the state of tension in the sphincter muscle, and the force or velocity of the gas being propelled, as well as other factors, such as whether the gas was caused by swallowed air. Among humans, flatulence occasionally happens accidentally, such as incidentally to coughing or sneezing or during orgasm; on other occasions, flatulence can be voluntarily elicited by tensing the rectum or "bearing down" on stomach or bowel muscles and subsequently relaxing the anal sphincter, resulting in the expulsion of flatus.
Менеджмент
Ішек газдарымен байланысты мәселелер әртүрлі (бірақ кейде біріктірілген) шағымдар түрінде көрінетіндіктен, олардың шешілуі себептеріне байланысты болады.
Since problems involving intestinal gas present as different (but sometimes combined) complaints, the management is cause related.
Ауырсыну және ішек
Газдардың өндірісіне әсер етпесе де, беттік белсенді заттар (үстіңгі кернеуді төмендететін заттар) газдардың сұйық және қатты фекалияға сіңуіне көмектесу арқылы ішек газына байланысты жағымсыз сезімдерді азайта алады. Симетикон құрамындағы препараттардың кішкентай көпіршіктерді үлкен көпіршіктерге біріктіру арқылы организмнен оңай шығуына көмектесетіні хабарланады, ол өтірік немесе ішек газы арқылы жүзеге асырылады. Мұндай препараттар ішекте пайда болатын немесе ішектен шығатын газдың жалпы көлемін азайтпайды, бірақ көпіршіктерді үлкейтіп, оларды оңай шығаруға мүмкіндік береді. Тік ішекке енгізілген иілгіш түтік арқылы ішек газын флатус қапшығына жинауға болады. Бұл әдіс ауруханада, науқас газын қалыпты түрде шығара алмайтын жағдайларда қолданылуы мүмкін.
While not affecting the production of the gases themselves, surfactants (agents that lower surface tension) can reduce the disagreeable sensations associated with flatulence, by aiding the dissolution of the gases into liquid and solid faecal matter. Preparations containing simethicone reportedly operate by promoting the coalescence of smaller bubbles into larger ones more easily passed from the body, either by burping or flatulence. Such preparations do not decrease the total amount of gas generated in or passed from the colon, but make the bubbles larger and thereby allowing them to be passed more easily. A flexible tube, inserted into the rectum, can be used to collect intestinal gas in a flatus bag. This method is occasionally needed in a hospital setting, when the patient is unable to pass gas normally.
Көлем
Флатустың көлемін азайтудың бір тәсілі – диетаны өзгерту, ферменттелетін көмірсулардың мөлшерін азайту. Осы теорияның негізінде төмен FODMAP диетасы (ферменттелетін олигосахаридтер, дисахаридтер, моносахаридтер, спирттер және полиолдар аз мөлшерде болатын диета) сияқты диеталар жатыр. Картоп, жүгері, кеспе, бидай сияқты көптеген крахмалдар ірі ішекте ыдырағанда газ түзеді. Пробиотиктер (тірі йогурт, кефир және т.б.) қалыпты ішек флорасының тепе-теңдігін қалпына келтіру үшін қолданылғанда, газдың пайда болуын азайтуға көмектеседі деп есептеледі. Тірі (биоактивті) йогуртта басқа сүт қышқыл бактерияларымен қатар Lactobacillus acidophilus та бар, ол газдың көбеюін азайтуға пайдалы болуы мүмкін. L. acidophilus ішек ортасын қышқылдануы мүмкін, бұл ферментация процестерінің табиғи тепе-теңдігін қолдайды. L. acidophilus қосымшалар түрінде де қолжетімді. Пребиотиктер, әдетте, фруктоолигосахарид сияқты қорытылмаған олигосахаридтер болып табылады және лактозаға төзбеушілікке байланысты сипатталғандай, газдың көбеюін арттыруы мүмкін. Ас қорыту ферменттерін қабылдау денеде толық қорытылмаған тағам компоненттерінен туындаған газдың мөлшерін айтарлықтай азайтуға және ұсақ және ірі ішектегі микроорганизмдердің әрекетін күшейтуге көмектеседі. Альфа-галактозидаза ферменттері, күрделі қанттарды қорыта алады, газдың көлемін және жиілігін азайтуға тиімді деген пікірлер бар. Альфа-галактозидаза, лактаза, амилаза, липаза, протеаза, целлюлаза, глюкоамилаза, инвертаза, мальт диастазасы, пектиназа және бромелаин ферменттері жеке немесе комбинациялық түрде коммерциялық өнімдерде қолжетімді. E. coli микроорганизмінен туындаған диареяны емдеу үшін қолданылатын рифаксимин антибиотикасы ішек газының түзілуін және газ шығару жиілігін азайтуы мүмкін.
One method of reducing the volume of flatus produced is dietary modification, reducing the amount of fermentable carbohydrates. This is the theory behind diets such as the low FODMAP diet (a diet low in fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides, alcohols, and polyols). Most starches, including potatoes, corn, noodles, and wheat, produce gas as they are broken down in the large intestine. Probiotics (live yogurt, kefir, etc.) are reputed to reduce flatulence when used to restore balance to the normal intestinal flora. Live (bioactive) yogurt contains, among other lactic bacteria, Lactobacillus acidophilus, which may be useful in reducing flatulence. L. acidophilus may make the intestinal environment more acidic, supporting a natural balance of the fermentative processes. L. acidophilus is available in supplements. Prebiotics, which generally are non digestible oligosaccharides, such as fructooligosaccharide, generally increase flatulence in a similar way as described for lactose intolerance. Digestive enzyme supplements may significantly reduce the amount of flatulence caused by some components of foods not being digested by the body and thereby promoting the action of microbes in the small and large intestines. It has been suggested that alpha galactosidase enzymes, which can digest certain complex sugars, are effective in reducing the volume and frequency of flatus. The enzymes alpha galactosidase, lactase, amylase, lipase, protease, cellulase, glucoamylase, invertase, malt diastase, pectinase, and bromelain are available, either individually or in combination blends, in commercial products. The antibiotic rifaximin, often used to treat diarrhea caused by the microorganism E. coli, may reduce both the production of intestinal gas and the frequency of flatus events.
Құйрық ұстамау
Ішек газдың қасақана емес шығуы, яғни флатус инконтиненциясы, фекальдық инконтиненцияның бір түрі және оны солай басқару керек.
Flatus incontinence where there is involuntary passage of gas, is a type of faecal incontinence, and is managed similarly.
Қоғам және мәдениет
Көптеген мәдениеттерде жұрт алдында газ шығару ұят деп есептеледі, бірақ жағдайға байланысты ол күлкілі де болуы мүмкін. Адамдар әдепті қоғамда газды ішке жинап ұстауға тырысады немесе оның дыбысын жасыру үшін денені дұрыс қояды. Ал кейбір мәдениеттерде бұл жөтелгеннен артық ұят емес. Көбінесе газ шығару қоғамдық жерлерде жағымсыз жағдай ретінде қарастырылса да, көңілді жағдайда, әсіресе балалар арасында, әзілге қосымша ("бармағымды тартып көр") немесе өздігінен күлкілі әрекет ретінде қолданылуы мүмкін. Көңіл көтеру және бұқаралық ақпарат құралдарында газға байланысты әзілдердің қабылдануы уақыт өте келе және мәдениеттер арасында өзгереді. Газ шығару арқылы өнер көрсеткен көптеген артистердің арқасында "флатулист" деген термин пайда болды. "Күкіш" – 20-шы ғасырдың басында газ дыбысын имитациялау үшін ойлап табылған әзіл құралы. 2008 жылы iPhone үшін жасалған газ шығару қосымшасы бір күнде шамамен 10 000 доллар таба алды. "Touch Wood" деп аталатын газға байланысты ойынды Джон Грегори Бурк 1890 жылдары сипаттаған. 20-шы ғасырда АҚШ-та ол "Safety" деген атпен белгілі болды және 2011 жылы да ойналғаны анықталды. Эпроктофилия – газға құмарлық.
In many cultures, flatulence in public is regarded as embarrassing, but, depending on context, may also be considered humorous. People will often strain to hold in the passing of gas when in polite company, or position themselves to silence or conceal the passing of gas. In other cultures, it may be no more embarrassing than coughing. While the act of passing flatus in some cultures is generally considered to be an unfortunate occurrence in public settings, flatulence may, in casual circumstances and especially among children, be used as either a humorous supplement to a joke ("pull my finger"), or as a comic activity in and of itself. The social acceptability of flatulence based humour in entertainment and the mass media varies over the course of time and between cultures. A sufficient number of entertainers have performed using their flatus to lead to the coining of the term flatulist. The whoopee cushion is a joking device invented in the early 20th century for simulating a fart. In 2008, a farting application for the iPhone earned nearly $10,000 in one day. A farting game named Touch Wood was documented by John Gregory Bourke in the 1890s. It existed under the name of Safety in the 20th century in the U. S., and has been found being played in 2011. Eproctophilla is the fetish of flatulence.
Қоршаған ортаға әсері
[[Сурет:Қара ақ сиыр. Сиырлардың ішек газдарының шығарылуы – сиырлардың метанының жалпы көлемінің шамамен жиырмадан бір бөлігін ғана құрайды. Сиырлар ас қорыту жүйесінің физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты метанды еріксіз шығарып та таратады. Мал шаруашылығы жалпы метан эмиссиясының шамамен 20% құрайды, ал оның 90-95% дем шығару арқылы немесе ерігу арқылы таралады. Сиырларда газ және ерігу метаногендер деп аталатын, метан өндіретін микроорганизмдердің қызметінің нәтижесінде пайда болады, олар сиырдың ас қорыту жүйесінде тіршілік етеді. Сиырларда метан өндірісін азайту үшін орегано және теңіз шөптері сияқты қосымшалар беру, сондай-ақ ішек микробиомын генетикалық түрлендіру арқылы метан өндірісін азайту ұсынылып отыр. Жаңа Зеландия ауыл шаруашылығы өнімдерін көптеп өндіретіндіктен, басқа парниктік газдар көздерімен салыстырғанда мал шаруашылығынан метан эмиссиясының жоғары деңгейіне ие. Жаңа Зеландия үкіметі Киото протоколына қол қойғандықтан, парниктік газ эмиссиясын азайтуға бағытталған шаралар қабылдануда. Осы мақсатта ауыл шаруашылығы эмиссиясын зерттеуге арналған салық енгізу ұсынылды, ол тез арада «бұрсық салығы» немесе «газ шығару салығы» деп аталды. Бұл ұсынысқа фермерлер, фермерлік лоббилері және оппозициялық саясаткерлер қарсылық танытты.
[[Image:Cow female black white. jpg|thumb|The flatulence of cows is only a small portion (around one twentieth) of cows' methane release. Cows also burp methane, due to the physiology of their digestive systems. While livestock account for around 20% of global methane emissions, 90–95% of that is released by exhaling or burping. In cows, gas and burps are produced by methane generating microbes called methanogens, that live inside the cow's digestive system. Proposals for reducing methane production in cows include the feeding of supplements such as oregano and seaweed, and the genetic engineering of gut biome microbes to produce less methane. Since New Zealand produces large amounts of agricultural products, it is in the unique position of having high methane emissions from livestock compared to other greenhouse gas sources. The New Zealand government is a signatory to the Kyoto Protocol and therefore attempts are being made to reduce greenhouse emissions. To achieve this, an agricultural emissions research levy was proposed, which promptly became known as a "fart tax" or "flatulence tax". It encountered opposition from farmers, farming lobby groups and opposition politicians.
Ойын-сауық
Тарихи деректерде қалау бойынша газ шығару туралы алғашқы айтылымдар Киелі Августинның "Құдай қаласы" (б.з. 5 ғасыры) еңбегінде кездеседі. Августин "өздерінің түбінен ешқандай жаман иіссіз, ырғақты дыбыстар шығара білетін, тіпті одан музыка жасағандай болатын адамдар туралы" айтады. Газды қасақана шығару және оны басқаларға көңіл көтеру үшін пайдалану орта ғасырлық және одан кейінгі әдебиеттерде, соның ішінде Рабледің шығармаларында көрсетілгендей, ежелгі Еуропада кеңінен таралған. Ле Петоман ("Газ шебері") – 19 ғасырдағы танымал француз артисі, ол бұрынғы кәсіби газ шығарушылар сияқты, газды мімікриялап, қойылымдар ұйымдастырған. Мр. Метан артисі бүгінде Ле Петоманның дәстүрін жалғастыруда. Сонымен қатар, 2002 жылғы "Thunderpants" көркем фильмі Патрик Смаш есімді, туғаннан бастап газ шығару мәселесімен күресіп келе жатқан баланың тарихын баяндайды. 1970 жылдардан бері газ шығару фильмдерде, әсіресе "Blazing Saddles" және "Scooby Doo" сияқты комедияларда жиі пайда бола бастады.
Historical comment on the ability to fart at will is observed as early as Saint Augustine's The City of God (5th century A. D.). Augustine mentions "people who produce at will without any stench such rhythmical sounds from their fundament that they appear to be making music even from that quarter." Intentional passing of gas and its use as entertainment for others appear to have been somewhat well known in pre modern Europe, according to mentions of it in medieval and later literature, including Rabelais. Le Pétomane ("the Fartomaniac") was a famous French performer in the 19th century who, as well as many professional farters before him, did flatulence impressions and held shows. The performer Mr. Methane carries on le Pétomane's tradition today. Also, a 2002 fiction film Thunderpants revolves around a boy named Patrick Smash who has an ongoing flatulence problem from the time of his birth. Since the 1970s, farting has increasingly been featured in film, especially comedies such as Blazing Saddles and Scooby Doo.
Дін
Исламда, газ шығарғанда егер дыбысы немесе иісі болса, және егер адам газ шығару туралы мақсаңқылықтан (ОКҚ) зардап шексе, онда вуду (қанағаттану немесе діни тазалық) бұзылады. Дегенмен, қалыпты жағдайларда, тіпті дыбыссыз және иіссіз болса да, егер адам газ шығарғанына сенімді болса, ритуалдық қанағаттану жойылады.
In Islam, flatulence, if audible or odorous, invalidates wudu (ablution or ritual purity), if the person who passed gas suffers from OCD about passing wind. However, in normal cases, flatulence, even if inaudible and odorless, nullifies ritual ablution if the person is certain that he or she had passed gas.
Жеке тәжірибе
Адамдар басқа адамдардың газ шығаруын жағымсыз сезінеді, бірақ өздерінікіне бейжай қарайды, тіпті оның иісінен ләззат алады. Бұл тақырыпта аз ғылыми зерттеулер жүргізілгенімен, мұның себебіне қатысты бірнеше болжам жасалған. Мысалы, осы құбылыстың бір түсіндірмесі – адамдар өздерінің газ шығаруының иісіне жақсы үйренген, ал табиғатта тірі қалу үшін жат иістерді анықтап, оларға ден қою қажет болуы мүмкін.
People find other peoples' flatus unpleasant, but are unfazed by, and may even enjoy, the scent of their own. While there has been little research carried out upon the subject, some speculative guesses have been made as to why this might be so. For example, one explanation for this phenomenon is that people are very familiar with the scent of their own flatus, and that survival in nature may depend on the detection of and reaction to foreign scents.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Аллен, В. (2007). Ішек қозғалысы туралы: Орта ғасырлардағы тіл және күлкі. Палгрейв Макмиллан. Перселс, Дж., және Ганим, Р. (2004). Ерте заманғы әдебиет және өнердегі фекалиялық мәселелер: скатология бойынша зерттеулер. (1-тарау: «Континенттік Ренессанста ішек газын шығарудың құрметті өнері»). .
Allen, V. (2007). On Farting: Language and Laughter in the Middle Ages. Palgrave MacMillan. Persels, J., & Ganim, R. (2004). Fecal Matters in Early Modern Literature and Art: Studies in Scatology. (Chap. 1: "The Honorable Art of Farting in Continental Renaissance"). .