Ішек қызметін ұстау қабілетінің жоғалтылуы

Кіріспе

Ішек қозғалысын ұстап тұру қабілетсіздігі

Ішек инконтиненциясы (ИИ), немесе кейбір жағдайларда энкопрезис, ішек қозғалысын бақылаудың жоқтығынан туындайды, бұл нәжіс мазмұнының (сұйық нәжіс элементтері мен шырыш немесе қатты нәжіс) қасақана емес шығуына әкеледі. Газ (флатус) шығуын қамтитын шығарылымдар анальдық инконтиненция деп аталады. ИИ – бұл диагноз емес, белгі немесе симптом. Инконтиненцияның себептері әртүрлі болуы мүмкін және іш қату немесе диареямен бірге пайда болуы мүмкін. Континенция бірнеше өзара байланысты факторлармен қамтамасыз етіледі, оның ішінде анальдық сынама алу механизмі бар, ал инконтиненция көбінесе бірнеше механизмнің жеткіліксіздігінен туындайды. Ең көп таралған себептері – босану кезіндегі немесе кейін пайда болатын зақымданулар, бұрынғы аноректальдық хирургияның (әсіресе анальдық сфинктерге немесе геморройлық тамырлық төсемдерге қатысты) салдары, ішек әдеттерінің өзгеруі (мысалы, тітіркенген ішек синдромы, Крон ауруы, ойық жаралы колит, тағамға төзбеушілік немесе толып кетумен байланысты инконтиненция). Ішек инконтиненциясының үш негізгі салдары бар: перианальдық тері мен зәр жолдарының жергілікті реакциялары, оның ішінде мацерация (терінің жұмсаруы және ағаруы, себебі үнемі ылғалды болуы), зәр жолдарының инфекциялары немесе декубитус жаралары (жатыр жаралары); Адамдар медициналық көмекке жүгінуден ұялуы мүмкін және симптомды басқалардан жасырып, өздігінен басқаруға тырысуы мүмкін. ИИ – бұл әдетте емделе алатын, әйтпесе сау адамдағы ең ауыр психологиялық және әлеуметтік жағдайлардың бірі. Емдеуді диеталық, фармакологиялық және хирургиялық шаралардың жеке комбинациясы арқылы жүзеге асыруға болады. Денсаулық сақтау мамандары көбінесе емдеу мүмкіндіктері туралы жеткілікті білімге ие емес. Континенция механизмінің жеке функционалдық компоненттерінің жеткіліксіздігі белгілі бір кезеңге дейін ішінара өтелуі мүмкін, бірақ өтемақы беретін компоненттердің өзі сәтсіз болғанға дейін. Мысалы, босану кезіндегі зақымдану ондаған жылдар бұрын болған болуы мүмкін, бірақ менопаузадан кейін тіндердің беріктігінің өзгеруі өтемақы механизмдерінің тиімділігін төмендетеді. Диабеттің де себеп болатыны белгілі, бірақ бұл байланыстың механизмі толыққанды түсініксіз.

Fecal incontinence (FI), or in some forms, encopresis, is a lack of control over defecation, leading to involuntary loss of bowel contents, both liquid stool elements and mucus, or solid feces. When this loss includes flatus (gas), it is referred to as anal incontinence. FI is a sign or a symptom, not a diagnosis. Incontinence can result from different causes and might occur with either constipation or diarrhea. Continence is maintained by several interrelated factors, including the anal sampling mechanism, and incontinence usually results from a deficiency of multiple mechanisms. The most common causes are thought to be immediate or delayed damage from childbirth, complications from prior anorectal surgery (especially involving the anal sphincters or hemorrhoidal vascular cushions), altered bowel habits (e. g., caused by irritable bowel syndrome, Crohn's disease, ulcerative colitis, food intolerance, or constipation with overflow incontinence). Fecal incontinence has three main consequences: local reactions of the perianal skin and urinary tract, including maceration (softening and whitening of the skin due to continuous moisture), urinary tract infections, or decubitus ulcers (pressure sores); People may be too embarrassed to seek medical help and attempt to self manage the symptom in secrecy from others. FI is one of the most psychologically and socially debilitating conditions in an otherwise healthy individual and is generally treatable. Management may be achieved through an individualized mix of dietary, pharmacologic, and surgical measures. Health care professionals are often poorly informed about treatment options, Deficits of individual functional components of the continence mechanism can be partially compensated for a certain period, until the compensating components themselves fail. For example, obstetric injury may precede onset by decades, but postmenopausal changes in the tissue strength reduce in turn the competence of the compensatory mechanisms. Diabetes mellitus is also known to be a cause, but the mechanism of this relationship is not well understood.

Орталық жүйке жүйесі

Континенция аноректумнан және оған ақпараттың саналы және санасыз байланысын қажет етеді. Кемшіліктер/мидың зақымдануы орталық нерв жүйесіне ошақты (мысалы, инсульт, ісік, жұлын зақымдануы, жарақат, қөп склероз) немесе тараған (мысалы, деменция, қөп склероз, инфекция, Паркинсон ауруы немесе дәрілік заттардың әсері) түрде әсер етуі мүмкін. FI (және несеп ұстамау) эпилепсиялық ұстамалар кезінде де пайда болуы мүмкін. Дуральды эктазия – бұл жұлын зақымдануының мысалы, ол континенцияға әсер етуі мүмкін.

Диарея

Сұйық нәжісті қалыптасқан, қатты нәжістен бақылау оңай болмайды. Сондықтан, FI диареядан нашарлауы мүмкін. Орлистат – майдың сіңуін тоқтатып, семіздікке (салмақ жоғалтуға) қарсы қолданылатын дәрі. Бұл FI, диарея және стеаторрея сияқты қосымша әсерлерге алып келуі мүмкін.

Айналып кету инконтиненциясы

Бұл ішекте ірі мөлшерде нәжіс жиналуы (фекальдық жүктеме) салдарынан пайда болуы мүмкін, ол қатаюы (фекальдық импакция) мүмкін. Сұйық нәжіс бөліктері бұл бөгеттің айналысынан өтіп, нәжіс ұстамауға (инконтиненцияға) алып келуі мүмкін. Мегаректум (ректаль көлемінің үлғаюы) және ректальді сезімталдықтың төмендеуі ағып кету түріндегі инконтиненциямен байланысты. Ауруханаға жатқан пациенттер мен күтім үйлерінде тұратын адамдарда осы механизм арқылы нәжіс ұстамау пайда болуы мүмкін. Проктосигмоидоскопия – бұл камерасы бар ұзын, жұқа, икемді түтік (эндоскопты) қынап арнасына, тік ішекке және сигмоидтық ішекке енгізу процедурасы. Бұл процедура ішектің ішкі бетін қарауға мүмкіндік береді және қабыну, ісік немесе жарақатты тіндер сияқты, себеп болуы мүмкін ауру белгілерін немесе басқа да проблемаларды анықтауға көмектеседі. Кейбір мамандар анальды арна зақымдануын анықтаудағы «алтын стандарт» деп санайтын эндоанальді ультрадыбыс, анальды сфинктерлердің құрылымын бағалайды және көрінбейтін сфинктердің жарықтарын анықтауға мүмкіндік береді. Функционалдық нәжіс ұстамау жиі кездеседі. Рим процесі функционалдық нәжіс ұстамаудың диагностикалық критерийлерін жариялады, олар оны «кем дегенде төрт жасқа толған адамда нәжіс материалдың қайталама, бақыланбайтын шығуы» деп анықтады. Диагностикалық критерийлер: соңғы 3 ай ішінде келесі факторлардың бірі немесе бірнешеуі болуы керек: қалыпты иннервацияланған және құрылымдық тұрғыдан сау бұлшық еттердің бұзылуы, сфинктер құрылымының/иннервациясының (нервтік жүйесінің) шағын бұзылыстары, қалыпты немесе бұзылған ішек әдеттері (мысалы, нәжіс тоқталып қалуы немесе диарея) және психологиялық себептер. Сонымен қатар, қабылдамау критерийлері де берілген. Бұл функционалдық нәжіс ұстамау диагнозын қою үшін жойылмауы тиіс факторлар, оларға мидағы зақымданулар (мысалы, деменция), омыртқаның (T12 деңгейінде немесе одан төмен) немесе сакральды жүйке тамырларындағы зақымданулар, немесе аралас зақымданулар (мысалы, склероз), немесе жалпыланған перифериялық немесе автономды нейропатия (мысалы, диабет салдарынан), көп жүйелік аурумен байланысты анальды сфинктердің бұзылыстары (мысалы, склеродермия) және негізгі себеп болып табылатын құрылымдық немесе нейрогендік бұзылыстар жатады.

This may occur when there is a large mass of feces in the rectum (fecal loading), which may become hardened (fecal impaction). Liquid stool elements can pass around the obstruction, leading to incontinence. Megarectum (enlarged rectal volume) and rectal hyposensitivity are associated with overflow incontinence. Hospitalized patients and care home residents may develop FI via this mechanism, Proctosigmoidoscopy involves the insertion of an endoscope (a long, thin, flexible tube with a camera) into the anal canal, rectum and sigmoid colon. The procedure allows for visualization of the interior of the gut and may detect signs of disease or other problems that could be a cause, such as inflammation, tumors, or scar tissue. Endoanal ultrasound, which some consider the gold standard for detection of anal canal lesions, evaluates the structure of the anal sphincters and may detect occult sphincter tears that otherwise would go unseen. Functional FI is common. The Rome process published diagnostic criteria for functional FI, which they defined as "recurrent uncontrolled passage of fecal material in an individual with a developmental age of at least four years". The diagnostic criteria are, one or more of the following factors present for the last 3 months: abnormal functioning of normally innervated and structurally intact muscles, minor abnormalities of sphincter structure/innervation (nerve supply), normal or disordered bowel habits, (i. e., fecal retention or diarrhea), and psychological causes. Furthermore, exclusion criteria are given. These are factors that all must be excluded for a diagnosis of functional FI, and are abnormal innervation caused by lesion(s) within the brain (e. g., dementia), spinal cord (at or below T12), or sacral nerve roots, or mixed lesions (e. g., multiple sclerosis), or as part of a generalized peripheral or autonomic neuropathy (e. g., due to diabetes), anal sphincter abnormalities associated with a multisystem disease (e. g., scleroderma), and structural or neurogenic abnormalities that are the major cause.

Анықтама

Әлемде қабылданған бір анықтама жоқ, "әлеуметтік ұстамдылық" зерттеу мақсатында әртүрлі нақты анықтамалар берілген; алайда, жалпы алғанда, бұл жеке адамның өміріне елеулі әсер етпейтін, сол адам үшін қабылданатын деңгейде бақыланатын белгілерді білдіреді. Ішек қозғалысын бақылаудың (FI) ең жақсы жіктелу жолы туралы бірлік жоқ. Фекальдық ағу, фекальдық ластану және фекальдық сіңу – FI-дың жеңіл түрлері болып табылады және сұйық нәжіс, шырыш немесе өте аз мөлшердегі қатты нәжістің шығуына сипаттама береді. Олар белгілердің күштілігінің артуын көрсететін спектрді қамтиды (кірлеу, ластану, сіңу және жағдайлар). Псевдоинконтиненция термині анатомиялық кемшіліктері бар (мысалы, кеңейген сигмоидтық ішек немесе анальдық тарылу) балаларда FI болған кезде қолданылады. FI жыныс бойынша да жіктелуі мүмкін, себебі әйелдердегі себеп еркектерден өзгеше болуы мүмкін, мысалы, еркектерде радикалды простатектомиядан кейін дамуы мүмкін, ал әйелдерде FI босану кезіндегі зақымданудың тікелей немесе кейіннен туындайтын салдары ретінде пайда болуы мүмкін. Шекті анатомия да жынысқа қарай өзгеше, әйелдерде жамбас шығуы кеңірек.

Клиникалық өлшеу

Қателік дәрежесін анықтау үшін бірнеше шкалалар бар. Кливленд клиникасының (Векснер) фекальдық инконтиненция баллы нөлден (көрсетілмейді) төртке дейінгі шкала бойынша бағаланатын бес параметрді ескереді: инконтиненцияның газдарға, сұйыққа, қатты нәжіске қатысты жиілігі, қорғағыш төсемелерді қажет етуі және өмір салтына қосылған өзгерістер. Фекальдық инконтиненцияның ауырлық индексі төрт түрлі ағуға (газ, шырыш, сұйық нәжіс, қатты нәжіс) және бес жиілікке (айына бір-үш рет, аптасына бір рет, аптасына екі рет, күніне бір рет, күніне екі немесе одан да көп рет) негізделген. Басқа ауырлық шкалаларына AMS, Pescatori, Уильямс баллы, Кирван, Миллер баллы, Сент-Марк баллы және Вайзи шкаласы жатады.

Дәрі-дәрмектер

Фармакологиялық емдеуге диареяға қарсы/тұншықтыратын дәрілер мен лаксативтер/нәжісті көбейтетін дәрілер кіруі мүмкін. Диареяны тудыратын бұрынғы қабылдаған дәріні тоқтату немесе басқа препаратқа ауыстыру кейбір жағдайларда көмектесуі мүмкін (кестеге қараңыз). Дегенмен, ешқандай дәрі-дәрмектің тиімділігін дәлелдейтін нақты мәліметтер жоқ. Сары қабығы алынып тасталған адамдарда өт қышқылының сіңірушісі холестирамин FI-дің жеңіл түрлеріне көмектесуі мүмкін. Нәжісті көбейтетін препараттар да суды сіңіреді, сондықтан диареясы бар адамдарға пайдалы болуы мүмкін. Жиі кездесетін қосымша әсерлері – ісіп кету және газ пайда болу. Дерматитті емдеу және алдын алу үшін жергілікті қолданылатын препараттарды қолдануға болады, мысалы, перианальдық кандидоз белгілері байқалғанда жергілікті антифунгальді препараттар немесе сирек жағдайларда жеңіл қабынуға қарсы дәрілер. Екіншілік зақымданудың алдын алу үшін перинеумды тазалау, ылғалдандыру және теріні қорғайтын құралдарды қолдану қажет.

Басқа шаралар

Эвакуацияға көмектесетін құралдар (суппозиторийлер немесе клизмалар), мысалы, глицерин немесе бисакодил суппозиторийлері тағайындалуы мүмкін. Кейбір адамдардың тік ішек жолының демдік күші нашар болуы мүмкін, сондықтан клизманы ұстап қалуға шамалары келмейді. Мұндай жағдайда, трансанальді суару (ретроградты анальді суару) тиімдірек болуы мүмкін, себебі бұл құрал суару ұшының шығып кетуін болдырмау және суару кезінде су өткізбейтін тығыздық жасау үшін үрлейтін катетерді пайдаланады. Жылы су анустан ішекке ақырындап сорылады. Адамдарды осы емді өз үйлерінде жасауға үйретуге болады, бірақ арнайы құралдар қажет. Егер суару тиімді болса, нәжіс тік ішекке 48 сағатқа дейін қайта оралмайды. Дегенмен, күні бойы суару сұйықтығының үнемі ағып шығуы мүмкін, бұл мүмкіндік, әсіресе, толық емес эвакуациясы бар, дефекация синдромымен ауыратын адамдарға тиімсіз болуы мүмкін. Сондықтан, суаруды кешке жасаған дұрыс, бұл қалдық сұйықтықты ертеңгісін үйден шығар алдында өткізуге мүмкіндік береді. Электролиттік теңгерімсіздік және перфорация сияқты асқынулар сирек кездеседі. Трансанальді суарудың әсері әртүрлі болуы мүмкін. Кейбір адамдар зәрсіздікті толығымен бақылай алады, ал басқалары аз пайда көреді немесе мүлдем пайдаланбайды. Биофидбэк терапиясының қолданылу әдісі әртүрлі, бірақ бір түрі екіншісінен артықшылық таныта ма, жоқ па, белгісіз. Сирек жағдайда электродтар орналастырылған жерде тері тітіркенуі пайда болуы мүмкін, бірақ стимуляция тоқтатылғаннан кейін бұл мәселелер шешіледі. Хирургиялық түрде имплантацияланған сакральды жүйке стимуляциясы жаттығулардан тиімдірек болуы мүмкін, ал электрлік стимуляция мен биофидбэк жаттығулардан немесе электрлік стимуляциядан жеке тиімдірек болуы мүмкін. Аз ғана адамдарда анальді тығындар жеке ем ретінде немесе басқа емдермен бірге пайдалы болуы мүмкін. Анальді тығындар (кейде тампон деп те аталады) фекальді материалдың қасақана жоғалуын тоқтатуға бағытталған және олардың дизайны мен құрамы әртүрлі.

Evacuation aids (suppositories or enemas) e. g. glycerine or bisacodyl suppositories may be prescribed. People may have a poor resting tone of the anal canal, and consequently may not be able to retain an enema, in which case transanal irrigation (retrograde anal irrigation) may be a better option, as this equipment utilizes an inflatable catheter to prevent loss of the irrigation tip and to provide a water tight seal during irrigation. A volume of lukewarm water is gently pumped into the colon via the anus. People can be taught how to perform this treatment in their own homes, but it does require special equipment. If the irrigation is efficient, the stool will not reach the rectum again for up to 48 hours. However, persistent leaking of residual irrigation fluid during the day may occur and make this option unhelpful, particularly in persons with obstructed defecation syndrome who may have an incomplete evacuation of any rectal contents. Consequently, the best time to carry out the irrigation is typically in the evening, allowing any residual liquid to be passed the next morning before leaving the home. Complications such as electrolyte imbalance and perforation are rare. The effect of transanal irrigation varies considerably. Some individuals experience complete control of incontinence, and others report little or no benefit. Biofeedback therapy varies in the way it is delivered, but it is unknown if one type has benefits over another. Rarely, skin reactions may occur where the electrodes are placed, but these issues typically resolve when the stimulation is stopped. Surgically implanted sacral nerve stimulation may be more effective than exercises, and electrical stimulation and biofeedback may be more effective than exercises or electrical stimulation by themselves. In a minority of people, anal plugs may be useful for either standalone therapy or in concert with other treatments. Anal plugs (sometimes termed tampons) aim to block the involuntary loss of fecal material, and they vary in design and composition.

Тарих

Зәр шығарып тастау туралы алғашқы айтылым б.з.д. 1500 жылы Эберс папирусында кездессе де, медициналық контекстегі алғашқы айтылымы белгісіз. Көп ғасырлар бойы, тоқ ішекке су шаю – қолданылатын жалғыз емдеу тәсілі болды. 1975 жылы Паркс анальдік жөндеуден кейінгі жағдайды сипаттады, бұл кіші кеңістікті нығайту және идиопатиялық жағдайларды емдеу үшін EAS техникасы. Эндоанальді ультрадыбыс 1991 жылы ойлап табылды. Экономикалық шығынға көп мән берілген жоқ.

Нидерланды

Нидерландыда 2004 жылы жүргізілген зерттеуде ішек қозғалысын бақылау жоғалтқан науқастардың жалпы шығындары жылына бір науқасқа 2169 евроны құрады. Бұл шығынның жартысынан астамы еңбек өнімділігінің төмендеуіне байланысты.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та 1996 жылы орташа өмір бойына жұмсалған шығын (емдеу және одан кейінгі бақылау) әр адамға 17 166 долларға бағаланды. Сфинктеропластика үшін аурухананың орташа төлемақысы бір процедураға 8555 долларды құрады. Жалпы алғанда, АҚШ-та операциямен байланысты жалпы төлемдер 1998 жылы 34 миллион доллардан 2003 жылы 57,5 миллион долларға дейін артты. Сакральды нервтерді стимуляциялау, динамикалық грацилопластика және колостомияның экономикалық тиімділігі дәлелденді.

Жапония

Жапониядағы кейбір қорлау сөздер ішек қозғалмауымен байланысты, мысалы, кусотаре/кусоттаре және шиккотаре, бұл тиісінше "дәрет шығарып тастаушы" / "дәрет ағызушы" / "дәрет сіңіруші" және "зәр шығарып тастаушы" / "зәр ағызушы" деген мағына береді, алайда олар 1980-жылдардан бері жиі қолданылмайды.

Заң

2011 жылы Миссури штатының батыс округінің федералды соты Hiltibran және басқалар мен Levy және басқалар ісі бойынша шешім шығарды. Бұл шешімге сәйкес, Миссури штаты Medicaid қаражатымен сатып алынған инконтиненцияға арналған бекіткіштерді оларсыз медициналық мекемеге жатқызылатын ересектерге беруге міндетті.

Зерттеу

Анальды сфинктерлер түбірлі жасушалардан өсіріліп, егешқұйрықтарға сәтті имплантацияланды. Жаңа қан тамырлары дамыды және тіндер қалыпты қысқару мен босаңсуды көрсетті. Болашақта бұл әдістер FI-ді басқарудың бір бөлігі болуы мүмкін, жоғары ауру тудыратын имплантацияланған құрылғыларды, мысалы, жасанды ішек сфинктерін алмастырады.