Бойл Траверс Финнисс: Оңтүстік Австралияның алғашқы премьер-министрі
B. T. Finniss
Бойл Траверс Финнисс (1807-1893) – Оңтүстік Австралияның тұңғыш премьер-министрі. Аделаида қаласын жоспарлауға көмектесіп, жер өлшеуші ретінде жұмыс істеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиялық саясаткер (1807–1893)
Australian politician (1807–1893)
Бойл Траверс Финнис (18 тамыз 1807 – 24 желтоқсан 1893) – Оңтүстік Австралияның тұңғыш премьер-министрі, 1856 жылдың 24 қазанынан 1857 жылдың 20 тамызына дейін қызмет еткен.
Boyle Travers Finniss (18 August 1807 – 24 December 1893) was the first premier of South Australia, serving from 24 October 1856 to 20 August 1857.
Жер зерттеуші
1835 жылы Финнис лауазымынан бас тартып, генерал-геодезист полковник Уильям Лайттың көмекшісі болып тағайындалғаннан кейін, 1836 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Австралияға келді. Ол Лайттың Аделаида қаласының орнын таңдауын қолдады және қала жоспарын жасауға көмектесті. Оның сол жылдардағы хаттары оның салмақты шешімдер қабылдайтын және зерттеу жұмыстарында тиімді көмекші болған адам екенін көрсетеді. Финнис Лайтпен бірлесіп, «Лайт, Финнис & Co.» жеке геодезиялық фирмасын құрды. Жеке кәсіпкерлік қызметінде Лайт және Финнис Гленелг және Гаулер сияқты бірнеше қаланы зерттеді. Финнис басқа да бірнеше бизнеспен айналысты, бірақ олардың бәрі сәтсіздікке ұшырады, содан кейін ол мемлекеттік қызметке қайта оралды.
In 1835, Finniss sold off his commission and, having been appointed assistant surveyor under surveyor general Colonel William Light, arrived in South Australia in September 1836. He supported Light's choice of the site of Adelaide and assisted in laying out the city. His correspondence during those early years shows him to have been a man of good judgement and he was an able assistant during the surveys. Finniss joined Light in a private surveying firm, Light, Finniss & Co. While in private enterprise, Light and Finniss surveyed several towns, including Glenelg and Gawler. Finniss also had several other business interests, but they eventually all failed, and he returned to the public service.
Мемлекеттік қызмет және саяси мансап
1839 жылы Финнис бас геодезиялық инспектордың орынбасары болып тағайындалды. 1843 жылы Оңтүстік Австралия полициясының комиссары және полиция судьясы болды. 1847 жылы Оңтүстік Австралияның қазынашысы және бас тіркеушісі болды. 1851 жылы губернатор сэр Генри Янг оны Оңтүстік Австралия заң шығарушы кеңесіне мүше етіп ұсынды. 1853 жылғы заң жобасы британ үкіметі тарапынан қабылданбады, ал 1855 жылы екі толық сайланатын палатаны көздейтін жаңа заң жобасы әзірленді. Ол 1856 жылы патшаның бекітілуін алды. Финнис Аделаида қаласынан сайланып, Оңтүстік Австралияның тұңғыш премьер-министрі және бас хатшысы болды. Екі палата арасында бастапқыда қиындықтар туды, бірақ Финнис өзінің төрт айлық үкіметтік қызметі ішінде Аделаида қаласының сумен жабдықталу мәселесін шешу және Оңтүстік Австралиядағы алғашқы теміржол құрылысын бастауға қатысты шараларды қабылдады. 1858 жылдың маусымынан 1860 жылдың мамырына дейін Ричард Хэнсон үкіметінде қазынашы қызметін атқарды, ал 1860 жылғы сайлауда Джон Даннмен бірге Маунт-Баркер округінен екі өкілдің бірі болып сайланды.
In 1839, Finniss was appointed deputy surveyor general. In 1843, he became Commissioner of the South Australia Police and a police magistrate. In 1847, he was made Treasurer of South Australia and registrar general. In 1851, was nominated to the South Australian Legislative Council by the governor, Sir Henry Young. The bill of 1853 was rejected by the British government, and a new bill was drafted in 1855, providing for two purely elective houses. That received the royal assent in 1856. Finniss was elected as one of the representatives for the city of Adelaide and became the first premier and Chief Secretary of South Australia. There were early difficulties between the two houses but Finniss, during the four months his ministry was in power, succeeded in passing measures to deal with waterworks for Adelaide and commence the first railway in South Australia. From June 1858 to May 1860, he was treasurer in the Richard Hanson ministry and, at the 1860 election, he was, with John Dunn, elected as one of the two representatives for Mount Barker.
1864 жылы Солтүстік территорияға экспедиция
1864 жылы Оңтүстік Австралия үкіметі Солтүстік территориясын ашу мақсатымен Финнис басшылығындағы зерттеу тобын ұйымдастырды, оны Солтүстік территорияның үкіметтік резидені етіп тағайындап, Аделаида өзенін және оның батысы мен шығысындағы жағалауды зерттеуге нұсқау берді. Финнис Аделаида өзенінің сағасына жақын, Ескеп-Клифс деген жерді қоныс салу үшін таңдады, бірақ оның таңдауы көп сынға ұшырады. Ол өзінің офицерлерінің бағынбауымен күресті, олар оның кейбір төменгі шендегілерге (әсіресе В. П. Олд пен Дж. У. О. Беннетт) көрсеткен назарға қызғанышпен қарады. Ол адамдардың арасында да танымал болған жоқ. Олар уақытты зерттеумен өткізуді күткен, бірақ дүкендерді күзету сияқты маңызсыз жұмыстармен айналысуды қаламады. Финнис экспедиция үшін жеткілікті жабдықтармен қамтамасыз етпеді, сондай-ақ жергілікті аборигендермен жақсы қарым-қатынас орната алмады. 1864 жылдың 9 тамызында Финнисс болмаған кезде Джеймс Мантон аборигендер тонаған заттарды қайтару үшін атты әскер тобын жіберді. Олар аборигендер лагеріне жақындағанда, найза ұстаған жауынгерлер оларды қоршап алды, бір жылқыны және бірнеше адамды жаралады. Уильям Пирсон ауыр жарақат алды, ал Фред Литчфилд пен Дайер оны қауіпті жерден алып кетті. Екінші топ жаяу келгенде, тайпа мүшелері тарап кетті, бірақ Аларик Уорд біреуін атып өлтірді. Бір айдан кейін аборигендер тағы бір шабуыл жасады, бірнеше жылқыны найзалап жарақаттады, бұл қоймада үлкен ашу-ыза тудырды. Финнис өзінің ұлы Фредерикті 8 миль (13 км) қашықтықтағы Чемберс шығанағына қарулы топты жіберіп, бір түрлі бақылау орнатуға тапсырды (Финнисс берген нұсқаулар жарияланбады). Доктор Фрэнсис Голдсмит, медициналық міндеттерінен бөлек, аборигендердің қорғаушысы болып тағайындалды, топқа қатысуға рұқсат сұрады, бірақ Финнис оған қоймада қалуға бұйырды. Аборигендер лагерьден қашып кетті, бірақ қарусыз, «Домби» есімді қарт адам арқасынан атып өлтірілді. Олар қолдарына түскен мүлікті жинап алып, аборигендердің тұрғын үйлерін өртеп жіберді. Қайтып келгенде, оларды жеңіске жеткен батырлар ретінде қарсы алды және әрқайсысына ромның бір дозасын сыйлады. 20 қыркүйекте Финнис өзінің ұлын Эбенезер Уордтың орнына жауапты хатшы және бухгалтер етіп тағайындады, ал Эбенезер Уордты адалсыздық үшін қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 1865 жылдың мамыр айында жеті адамнан тұратын қарсыластар тобы «Forlorn Hope» деп аталған шағын қайықпен Батыс Австралиядағы Чемпион шығанағына қашып кетті, содан кейін Финнис қайта шақырылды.
In 1864, the South Australian government, wanting to open up its Northern Territory, organised a survey party under Finniss, appointing him as the Government Resident of the Northern Territory and giving him instructions to examine the Adelaide River and the coastline to the west and east of it. Finniss chose a site, Escape Cliffs, near the mouth of the Adelaide River for the settlement, but his choice was much criticised. He had problems with the insubordination of his officers, who were jealous of the attention he paid to some of the lesser ranks (notably W. P. Auld and J. W. O. Bennett). He was not popular with the men either. They expected to spend time exploring and not on tedious duties such as keeping guard on the stores. Finniss had not secured adequate supplies for the expedition, and did not enjoy good relations with the local Aboriginal people. On 9 August 1864, during one of Finniss's absences, James Manton sent a party on horseback to recover stores which had been plundered by Aboriginals. When approaching the Aboriginal camp, the party was surrounded by spear carrying warriors, who injured a horse and several men. William Pearson was quite seriously wounded, and fellow riders Fred Litchfield and Dyer removed him from the scene. When a second party arrived on foot, the tribesmen scattered, but one was shot dead by Alaric Ward. A month later, the Aboriginal people mounted another raiding party, spearing several horses, which led to a great deal of anger in the depot. Finniss put his son Frederick in charge of an armed party sent out to Chambers Bay, about 8 mile (13 km) distant, to assert some kind of control (Finniss's instructions were not published). Dr. Francis Goldsmith, who, apart from his medical duties, had been appointed Protector of Aborigines, demanded a place in the party, but was ordered by Finniss to remain at the depot. The Aboriginal people fled their camp, but one unarmed old man, named as "Dombey", was shot in the back. Having recovered whatever property they could, the party then set fire to the dwellings of the Aboriginal people. Returning to the depot, they were hailed as conquering heroes and each treated to a tot of rum. On 20 September, Finniss appointed his son clerk in charge and accountant, in place of Ebenezer Ward, whom Finniss had suspended for disloyalty. In May 1865, a dissident party of seven men fled to Champion Bay, Western Australia, in a small boat dubbed the Forlorn Hope, and Finniss was eventually recalled.
Басқа қызығушылықтар
Финнис кем дегенде бір компанияның, Дюрия тау-кен компаниясының басқарма мүшесі болды және 1862 жылдан бастап директорлар кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. 1860 жылы ол "The Gathering: A War Song of Australia" әскери әні мен Эй.Дж.Мюррей ханымның музыкасына салынған "Can'st thou not read?" махаббат әнін жариялады.
Finniss was on the board of at least one business, the Duryea Mining Company, and was chairman of directors from 1862. In 1860, he published a martial anthem The Gathering : A War Song of Australia, and a love song Can'st thou not read?, both set to music by Mrs. A. J. Murray.
Мұра
Оңтүстік Австралиядағы Финнис өзені мен Солтүстік территориядағы Финнис өзені, Солтүстік территориядағы Финнис бұлағы және Оңтүстік Австралиядағы Финнис сайлау округі оның құрметіне аталған. Солтүстік Аделаидадағы Финнис көшесі 1840 жыл шамасында Аделаида қаласын құруға үлкен үлес қосқан тұлғаларды еске алу үшін көшелерді атау комитеті таңдаған көптеген көшелердің бірі болды. Аделаида қаласының Марион және Оклендс паркі елді мекендеріндегі Бойл көшесі мен Финнис көшесі 1856 жыл шамасында аталған. 1940 жылы Аделаидадан оңтүстікке қарай 60 шақырым қашықтықта орналасқан Queen's Own Town қаласы Финнис деп қайта аталды.
The Finniss River in South Australia and Finniss River in the Northern Territory are both named after him, along with Finniss Springs in the Northern Territory, and the South Australian Electoral district of Finniss. Finniss Street, in North Adelaide was one of the dozens of street names chosen by the Street Naming Committee in around 1840, to commemorate people of importance to the founding of Adelaide. Boyle Street and Finniss Street in the Adelaide suburbs of Marion and Oaklands Park were named in about 1856. In 1940, Queen's Own Town, about 60km south of Adelaide, was renamed Finniss.