1918-1919 жылдардағы поляк-украин соғысы

Кіріспе

1918-19 жылдарғы Екінші Польша Республикасы мен Украина күштерінің арасындағы қақтығыс.

Польша-Украина соғысы 1918 жылдың қарашасынан 1919 жылдың шілдесіне дейін Екінші Польша Республикасы мен Украина күштерінің (Батыс Украина Халық Республикасы және Украина Халық Республикасы) арасында болды. Бұл қақтығыстың себебі аймақта тұратын поляк және украин халқы арасындағы этникалық, мәдени және саяси айырмашылықтар еді, себебі Польша мен екі украин республикасы да таратылған Ресей және Австрия империяларының мұрагерлері болатын. Соғыс Австро-Венгрия империясы тарағаннан кейін Шығыс Галисияда басталды және бұрын Ресей империясына қарасты Холм (Чельм) және Волыния (Волынь) аймақтарына тарады. Польша 1919 жылдың 18 шілдесінде даулы аумақты қайта басып алды.

Өмірбаян

Бұл қақтығыстың бастауы 20 ғасырдың басында Галисиядағы күрделі ұлттық жағдайға байланысты. Габсбургтер әулетінің ұлттық азшылықтарға қатысты салыстырмалы түрде мейірімділігінің нәтижесінде Австрия-Мажарстан поляк және украин ұлттық қозғалыстарының дамуы үшін қолайлы жағдай болды. 1848 жылғы революция кезінде поляктардың провинциядағы үлкен автономияға деген талабымен алаңдаған австриялықтар, кейіннен "украиндер" деп аталатын шығыс славян халқының аты – русиндердің шағын тобын қолдады; олардың мақсаты ерекше ұлт ретінде танылу еді. Русиндер тілін үйрететін мектептер құрылды, русиндер саяси партиялары құрылды және олардың ұлттық мәдениетін дамытуға тырысу басталды. Бұл кейбір поляктар үшін күтпеген жағдай болды, себебі революцияға дейін көптеген саяси саналы русиндер русиндердің поляк ұлтының бір бөлігі екеніне сенген, ол кезде этнографиялық емес, саяси тұрғыдан анықталды. Олар ұлттық мәдениетті насихаттауға тырысты, соның ішінде украин тілін стандарттауға бағытталған күш-жігерді, сондай-ақ ғылыми қоғамдар, театр және Львовтегі ұлттық мұражай сияқты украин мәдени институттарын құру мен қолдауды көздеді. 20 ғасырдың басында русиндердің арасында ұлттық сана қалыптасты, ол негізінен ауылдық халық арасында болды. Екі ұлт арасындағы көптеген оқиғалар 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасырдың басында болды. Мысалы, Польша әкімшілігі 1897 жылы парламент сайлауында украиндықтарға қарсы шықты. 1901-1908 жылдары Львов университеті айналасында тағы бір жанжал туындады, өйткені украин студенттері бөлек украин университетін талап етті, бірақ поляк студенттері мен оқытушылары қозғалысты басуға тырысты. 1903 жылы поляктар мен украиндер Львовте бөлек конференция өткізді: поляктар мамыр айында, украиндер тамыз айында. Кейіннен екі ұлттық қозғалыстың мақсаттары бір-біріне қарама-қайшы болды, бұл кейінірек қақтығыстың себебі болды. Галисияның этникалық құрамы поляктар мен украиндықтар арасындағы қақтығыстың негізін қалады. Австрияның Галисия провинциясы 1434 жылдан бастап Польшаның бір бөлігі болған Русь воеводтығының аумағынан тұрады, оны Польшаның бірінші бөлінісі кезінде 1772 жылы Австрия басып алды. Елі Польша үшін тарихи маңызы бар аумақты, соның ішінде ежелгі астана Краковты қамтыды және поляк халқының басым бөлігі болды, бірақ шығыс Галисия Галисия-Волынияның тарихи аумағының жүрегін қамтыды және украиндық көпшілігі болды. Шығыс Галицияда украиндықтар халық санының шамамен 58% -ын, поляктар 34% -ын, ал 8% -ы еврейлер құрады. Львов қаласында 1910 жылы халықтың шамамен 60% поляк және 12% украин болды. Польшалықтар Львовты Польшаның мәдени астаналарының бірі деп санайды және қалаға бақылау жасамау олар үшін ойға да келмейтін нәрсе болды. Діни және этникалық бөлінулер әлеуметтік қабаттануға сәйкес келді. Галисияның жетекші әлеуметтік сыныбы поляк дворяндары немесе бұрын полякшаланған русь дворяндарының ұрпақтары болды, бірақ провинцияның шығысында русиндер (украиндер) шаруалардың көпшілігін құрады. XIX ғасырдың аяғында Галисиядағы сауда-өндірістік дамудың басым бөлігі поляктар мен еврейлердің үлесімен болды. XIX ғасырдың басында жергілікті украиндықтар австриялықтарды Галисияны Батыс (Польша) және Шығыс (Украина) провинцияларына бөлуге көндіруге тырысты. Бұл әрекеттерге Львов пен Шығыс Галисияны бақылаудан айырып алудан қорқатын жергілікті поляктар қарсылық көрсетті. Австриялықтар ақырында Галисия провинциясын бөлу туралы қағидатты түрде келісті. 1916 жылдың қазан айында император Карл I соғыс аяқталғаннан кейін солай етуге уәде берді. Австрия-Мажарстан үкіметі құлағаннан кейін 1918 жылы 18 қазанда Австрия парламенті мен Галисия мен Буковинаның аймақтық диеталарынан және украиндық саяси партиялардың басшыларынан тұратын Украина Ұлттық Кеңесі (Рада) құрылды. Кеңес Батыс Украина жерлерін бір мемлекетке біріктіру ниеті туралы мәлімдеді. Поляктар Львов пен Шығыс Галисияны басып алу үшін өз қадамдарын жасағанда, Січ атқыштарының капитаны Дмитрий Витовский жас украиндық офицерлер тобын шешуші іс-қимылға бастап, 31 қазан мен 1 қарашаның түнінде 1400 сарбаз бен 60 офицерден тұратын украиндық әскери бөлімдер Львовты басып алды. Батыс Украина Халық Республикасы 1918 жылы 13 қарашада жарияланды, оның астанасы Львов болды. Республиканы жариялау уақыты поляк этносы мен әкімшілігін таң қалдырды. Жаңа Украина Республикасы Шығыс Галиция, оның ішінде Карпатқа дейін Батыс Новый Сач қаласына дейін, сондай-ақ Волынь, Карпат Рутениясы және Буковинаны (соңғы екі аумақтың иелігіне Венгрия мен Румыния да таласқан) өзінің аумағы деп жариялады. Батыс Украина Халық Республикасы халықаралық жағынан мойындалмағандықтан және Польшаның шекаралары әлі анықталмағандықтан, даулы аумақтың иелігі мәселесі әскери бақылау мәселесіне дейін төмендетілді.

The origins of the conflict lie in the complex nationality situation in Galicia at the turn of the 20th century. As a result of the House of Habsburg's relative leniency toward national minorities, Austria Hungary was the perfect ground for the development of both Polish and Ukrainian national movements. During the 1848 Revolution, the Austrians, concerned by Polish demands for greater autonomy within the province, gave support to a small group of Ruthenians, the name of the East Slavic people that later adopted the self identification of "Ukrainians"; their goal was to be recognized as a distinct nationality. Schools teaching Ruthenian language were established, Ruthenian political parties formed and attempts were begun to develop their national culture. That came as a surprise to some Poles who had believed, until the revolution, along with most politically aware Ruthenians, that Ruthenians were part of the Polish nation, which was then defined in political, rather than ethnographic, terms. They endeavored to promote a national culture, including efforts toward standardization of the Ukrainian language, and the establishment and support of Ukrainian cultural institutions such as scientific societies, theater, and a national museum in Lviv; beginning in the early 20th century, a national consciousness developed among the broader Ruthenian population, which was mainly rural. Multiple incidents between the two nations occurred throughout the late 19th century and the early 20th century. For example, the Polish administration opposed the Ukrainians in parliamentary elections in 1897. Another conflict developed in 1901 to 1908 around Lviv University since Ukrainian students demanded a separate Ukrainian university, but Polish students and faculty attempted to suppress the movement. In 1903, both Poles and Ukrainians held separate conferences in Lviv: the Poles in May and Ukrainians in August. Afterwards, the two national movements developed with contradictory goals, which was a cause of the later clash. The ethnic composition of Galicia underlaid the conflict between the Poles and Ukrainians there. The Austrian province of Galicia consisted of Ruthenian Voivodeship territory that was part of Poland from 1434, and was seized by Austria in 1772, during the First Partition of Poland. The land included the territory of historical importance to Poland, including the ancient capital of Kraków, and had a majority Polish population, but the east Galicia included the heartland of the historic territory of Galicia Volhynia and had a Ukrainian majority. In eastern Galicia, Ukrainians made up approximately 58% of the population, Poles made up 34% of the population, and about 8% Jews. In city of Lwów (Lviv), the population in 1910 was approximately 60% Polish and 12% Ukrainian. Poles considered Lviv to be one of Poland's cultural capitals and not having a control over the city was unthinkable for them. The religious and ethnic divisions corresponded to social stratification. Galicia's leading social class were Polish nobles or descendants of Rus' gentry who had been Polonized in the past, but in the east of the province, Ruthenians (Ukrainians) were the majority of the peasants. Poles and Jews were responsible for most of the commercial and industrial development in Galicia in the late 19th century. Throughout the 19th and the early 20th centuries, the local Ukrainians attempted to persuade the Austrians to divide Galicia into Western (Polish) and Eastern (Ukrainian) provinces. These efforts were resisted and thwarted by those local Poles, who feared losing control of Lviv and East Galicia. The Austrians eventually agreed in principle to divide the province of Galicia. In October 1916, Emperor Karl I promised to do so once the war had ended. As the Austro Hungarian government collapsed, on October 18, 1918, the Ukrainian National Council (Rada), consisting of Ukrainian members of the Austrian parliament and regional Galician and Bukovynan diets as well as leaders of Ukrainian political parties, was formed. The council announced the intention to unite the West Ukrainian lands into a single state. As the Poles were taking their own steps to take over Lviv and Eastern Galicia, Captain Dmytro Vitovsky of the Sich Riflemen led the group of young Ukrainian officers in a decisive action and during the night of October 31 – November 1, the Ukrainian military units, consisting of 1,400 soldiers and 60 officers, took control over Lviv. The West Ukrainian People's Republic was proclaimed on November 13, 1918, with Lviv as its capital. The timing of proclamation of the Republic caught the Polish ethnic population and administration by surprise. The new Ukrainian Republic claimed sovereignty over Eastern Galicia, including the Carpathians up to the city of Nowy Sącz in the West, as well as Volhynia, Carpathian Ruthenia and Bukovina (the last two territories were also claimed by Hungary and Romania respectively). Since the West Ukrainian People's Republic was not internationally recognized and Poland's boundaries had not yet been defined, the issue of ownership of the disputed territory was reduced to a question of military control.

Бастапқы кезеңдер

Украина мен Польша күштерінің арасындағы шайқастар Украинаның жарияланған астанасы Львов және оған қатысты жолдар маңында шоғырланды. Львовта украин күштеріне көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері, студенттер мен балалардан құралған жергілікті өздік қорғаныс жасақтары қарсы тұрды. Дегенмен, шебер басқару, дұрыс тактика және жоғары рух поляктарға нашар жоспарланған украин шабуылдарына тойтарыс беруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, поляктар украиндықтармен келісім арқылы уақытты пайдаланып, күштердің келуін күте алды. Польшалықтар азаматтық халықтан кең қолдау алса, украиндық тарап көбінесе қала сыртынан келген жәрдемге тәуелді болды. Украина үкіметіне қарсы Дрохобич, Пржемысль, Самбір және Ярослав қалаларында да көтерілістер болды. Львовта екі апта бойы ауыр шайқастардан кейін, қайта жанданған Польша армиясының лейтенант-полковнигі Михал Карашевич Токаржевский басқаратын әскерлік бөлім 21 қарашада украин қоршауын бұзып, қалаға жетті. Украиндықтартар ығыстырылды. Қаланы басып алғаннан кейін, жергілікті еврей жасағының бір бөлігі поляк әскерлеріне шабуыл жасады, ал сонымен қатар поляк күштерінің элементтері мен қарапайым қылмыскерлер қаланың еврей және украин аудандарын тонап, шамамен 340 бейбіт тұрғынды өлтірді. Польшалықтар сондай-ақ бірнеше украиндық белсенділерді ұстау лагерьлеріне қамады. Украина үкіметі зорлық-зомбылықтан зардап шеккен еврейлерге қаржылық көмек көрсетті және өз армиясына еврей батальонын қосты. Кейбір топтар осы қасіреттерді генерал Галлердің Көк армиясының кінәсінде дейді. Бұл күмәнді, себебі француздықтар оқытып, қолдаған бұл әскерлік күш 1919 жылдың сәуіріне дейін Франция мен Батыс майданынан шыққан жоқ, ал бұл оқиғалардан әлдеқайда кейін болды. 9 қарашада поляк күштері Дрохобич мұнай кендерін күтпеген шабуылмен басып алуға тырысты, бірақ украиндықтардың саны артық болғандықтан, олар кері шегінді. Украиндықтар мұнай кендерін 1919 жылдың мамырына дейін бақылауда ұстады. 6 қарашада Буковина аймағының солтүстік жартысында жаңа украин мемлекеті жарияланды: президент Попович Омелян Олександрович басқаратын Украина Буковинасы. Жаңа мемлекеттің астанасы Черновцы болды. 11 қарашада Румыния армиясы Черновцыны басып алғаннан кейін таратылды.

Fighting between Ukrainian and Polish forces was concentrated around the declared Ukrainian capital of Lviv and the approaches to that city. In Lviv, the Ukrainian forces were opposed by local self defence units formed mostly of World War I veterans, students and children. However, skillful command, good tactics and high morale allowed Poles to resist the poorly planned Ukrainian attacks. In addition, the Poles were able to skillfully buy time and wait for reinforcements through the arrangement of cease fires with the Ukrainians. While Poles could count on widespread support from the civilian population, the Ukrainian side was largely dependent on help from outside the city. Other uprisings against Ukrainian rule erupted in Drohobych, Przemyśl, Sambir and Jarosław. After two weeks of heavy fighting within Lviv, an armed unit under the command of Lt. Colonel Michał Karaszewicz Tokarzewski of the renascent Polish Army broke through the Ukrainian siege on November 21 and arrived in the city. The Ukrainians were repelled. Immediately after capturing the city, some in the local Jewish militia attacked Polish troops, while at the same time elements of the Polish forces as well as common criminals looted the Jewish and Ukrainian quarters of the city, killing approximately 340 civilians. The Poles also interned a number of Ukrainian activists in detention camps. The Ukrainian government provided financial assistance to the Jewish victims of the violence and were able to recruit a Jewish battalion into their army. Some factions blame these atrocities on the Blue Army of General Haller. This is unlikely as this French trained and supported fighting force did not leave France and the Western Front until April 1919, well after the rioting. On November 9 Polish forces attempted to seize the Drohobych oil fields by surprise, but, outnumbered by the Ukrainians, they were driven back. The Ukrainians retained control over the oil fields until May 1919. On 6 November, a new Ukrainian polity was proclaimed in the Northern half of the region of Bukovina: Ukrainian Bukovina under President Попович Омелян Олександрович. The new state had its capital at Chernivtsi. It was dissolved on 11 November, when the Romanian Army occupied Chernivtsi.

Волыния үшін шайқастар

Австрия-Мажарстан құлдырағаннан кейін дереу поляк күштері Холм (Польша: Chełm) аймағын басып алды; Көп ұзамай оңтүстік-батыстағы Волыньдегі австриялық командирлер (Володимир-Волинский және Ковель) үкіметті жергілікті поляк ұлттық комитеттеріне тапсырды. 1918 жылдың қараша-желтоқсанында поляктар Подляхия және Батыс Полесьеге де шабуыл жасады, бірақ генерал М. Осецкийдің әскерлері оларды Батыс Волынияда тоқтатты. Польшалық бөлімшелер аймақты басып алуға тырысқанда, Симон Петлюра басқаратын Украина Халық Республикасының күштері Польша әскерлері бақылауындағы Холм облысының аумағын қайтаруға тырысты. Ричард Пайпстің сөзіне сәйкес, бұл аймақтағы алғашқы ірі қарақшылық 1919 жылдың қаңтарында Овруч қаласында болды, онда Симон Петлюра үкіметіне қарасты Kozyr Zyrka полктері еврейлерді тонап, өлтірді. Николас Верт Украина Халық Республикасының қарулы күштері Житомирде 500-700 еврейдің қаза болуына себеп болған зорлау, тонау және қырғынға жауапты екенін мәлімдейді. Екі ай бойы ауыр шайқастардан кейін, қақтығыс 1919 жылдың наурыз айында генерал Эдвард Ридз-Смиглы басқаратын жаңа және жақсы жабдықталған поляк бөлімшелерімен шешілді.

Шығыс Галисиядағы тұйықталу

1918 жылдың желтоқсанында жылдам және тиімді жұмылдырудың арқасында украиндықтар 1919 жылдың ақпанына дейін сандық артықшылыққа ие болды және поляктарды қорғанысқа көштірді. Украина әскерлері Шығыс Галицияның көп бөлігін бақылауда ұстап, 1919 жылдың мамырына дейін Львовқа қауіп төндірді. Осы кезеңде итальяндық және поляк деректеріне сәйкес, украиндық күштердің әсері жоғары болды (Галиция желісінің артындағы итальяндық бақылаушы украиндықтардың "мүлдем қырылуға бет бұрған батылдықпен" соғысқанын айтты), ал поляк сарбаздарының көпшілігі, әсіресе бұрынғы Конгресс Польшасынан келгендері, үйге қайтқысы келді, себебі олар русиндердің жерлері үшін русиндерге қарсы күресудің қажеттілігін көрмеді; поляк күштері екі есе кем болды және оқ-дәрі жетіспеді. Бастапқыда сандар жағынан кем болғанына қарамастан, поляктарда бірнеше артықшылықтар болды. Олардың әскерлерінде көптеген және жақсы даярланған офицерлер болды, нәтижесінде жақсы тәртіпті және жылдам әрекет ете алатын күш құрылды; поляктар сонымен қатар жоғары дәрежедегі барлау қызметіне ие болды және өздерінің желілеріндегі теміржолдарды бақылауға алғандықтан, әскерлерін жылдам түрлендіре алды. Осының нәтижесінде, поляктар украиндықтардан жалпы саны кем болғанымен, ең маңызды шайқастарда украиндықтармен шамалас әскерлерді жинауға қабілетті болды. 1919 жылдың 6 қаңтарынан 11 қаңтарына дейін Ян Ромер басқаратын, бұрынғы Ресейлік Польшадан жаңадан шақырылған 5000 сарбаздың шабуылын Батыс Украина күштері Львовтың солтүстігіндегі Рава Руска маңында тойтарды. Ауыр шығынға ұшырағаннан кейін Ромермен бірге тек аздаған сарбаздар ғана Львовқа жетті. 11-13 қаңтар аралығында поляк күштері Львовты қоршап тұрған украиндық әскерлерді оңтүстіктен ығыстыруға тырысты, сонымен бірге украиндық әскерлер Львовқа тағы бір жалпы шабуыл жасады. Екі әрекет те сәтсіз аяқталды. 1919 жылдың ақпан айында Самбірді басып алуға тырысқан поляк әскерлері украиндық қорғаушылардан ауыр зардап шегіп жеңілді, бірақ украиндық әскерлердің нашар жылдамдығы оларға осы жеңістің нәтижесін пайдалануға мүмкіндік бермеді. Украинаның иелігінде және қоныстанған аумағының маңызды бөлігін жоғалтуды қамтитын одақтастардың талаптарын украиндықтар 4 наурызда шабуылды қайта бастауға себеп болды, олардың поляктарға тым көп пайда әкелетінін есептеді. 5 наурызда украиндық артиллерия Львовтағы поляк күштерінің оқ-дәрі қоймасын жарылысқа ұшыратты; нәтижесіндегі жарылыс поляк күштері арасында үрей тудырды. Алайда украиндықтар бұл мүмкіндікті пайдалана алмады. Атысты тоқтату кезеңінде поляктар 8000–10000 сарбаздық көмекші күштерді ұйымдастырды, олар 12 наурызға дейін Пшемысльге жетті және 18 наурызға дейін украиндық күштерді Львов-Пшемысль теміржолынан ығыстырып, Львовты толыққанды қорғады. 60 000 сарбаздық әскер Батыс одақтастарымен жақсы жабдықталған және Батыс Украина Халық Республикасының күштеріне емес, большевиктермен күресу үшін тәжірибелі француз офицерлерімен жабдықталған. Осыған қарамастан, поляктар шығыс Галициядағы тұрақсыздықты бұзу үшін Галлер әскерін украиндықтарға қарсы жіберді. Одақтастар поляктарға шабуылды тоқтатуға бұйырған бірнеше телеграмма жіберді, өйткені француздық қаруланған әскерді украиндықтарға қарсы пайдалану француз көмегінің шарттарына тікелей қайшы келді, бірақ олар ескерілмеді, поляк тарапы украиндықтардың большевиктерге жақын екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, 23 мамырда Румыния украиндық күштерге қарсы екінші майдан ашып, олардың шығыс Галицияның оңтүстік бөліктерінен, соның ішінде уақытша астанасы Станиславтан кетуін талап етті. Бұл аумақтың жоғалтылуына, оқ-дәрінің азаюына және сыртқы әлемнен оқшаулануға әкелді. Антантаның талаптарына сәйкес поляк шабуылы тоқтатылды және Галлер әскерлері қорғаныс позициясын иеленді.

Thanks to fast and effective mobilization in December 1918, the Ukrainians possessed a large numerical advantage until February 1919 and pushed the Poles into defensive positions. Ukrainian forces continued to control most of eastern Galicia and were a threat to Lviv itself until May 1919. During this time, according to Italian and Polish reports, Ukrainian forces enjoyed high morale (an Italian observer behind Galician lines stated that the Ukrainians were fighting with the "courage of the doomed") while many of the Polish soldiers, particularly from what had been Congress Poland, wanted to return home because they saw no reason to fight against Ruthenians over Ruthenian lands; the Polish forces were outnumbered by two to one and lacked ammunition. Despite being initially outnumbered, the Poles had certain advantages. Their forces had many more and better trained officers resulting in a better disciplined and more mobile force; the Poles also enjoyed excellent intelligence and, due to their control of railroads behind their lines, were able to move their soldiers quite quickly. As a result, although the Poles had fewer total troops than did the Ukrainians, in particularly important battles they were able to bring in as many soldiers as did the Ukrainians. From January 6 January 11, 1919 a Polish attack by 5,000 newly recruited forces from formerly Russian Poland commanded by Jan Romer was repulsed by Western Ukrainian forces near Rava Ruska, north of Lviv. Only a small number of troops together with Romer were able to break through to Lviv after suffering heavy losses. Between January 11 and January 13, Polish forces attempted to dislodge Ukrainian troops besieging Lviv from the south while at the same time Ukrainian troops attempted another general assault on Lviv. Both efforts failed. In February 1919, Polish troops attempting to capture Sambir were defeated by the Ukrainian defenders with heavy losses, although the poor mobility of the Ukrainian troops prevented them from taking advantage of this victory. The Allied demands, which included the loss of significant amount of Ukrainian held and inhabited territory, were however deemed to excessively favor the Poles by the Ukrainians, who resumed their offensive on March 4. On March 5 Ukrainian artillery blew up the Polish forces' ammunition dump in Lviv; the resultant explosion caused a panic among Polish forces. The Ukrainians, however, failed to take advantage of this. During the time of the cease fire, the Poles had been able to organize a relief force of 8,000–10,000 troops which by March 12 reached Przemyśl and by March 18 had driven the Ukrainian forces from the Lviv Przemyśl railroad, permanently securing Lviv. numbering 60,000 troops, was well equipped by the Western Allies and partially staffed with experienced French officers specifically to fight the Bolsheviks and not the forces of the Western Ukrainian People's Republic. Despite this, the Poles dispatched Haller's army against the Ukrainians in order to break the stalemate in eastern Galicia. The Allies sent several telegrams ordering the Poles to halt their offensive, as using the French equipped army against the Ukrainians specifically contradicted the conditions of the French assistance, but these were ignored, with the Polish side arguing that the Ukrainians were Bolshevik sympathizers. At the same time, on May 23, Romania opened a second front against Ukrainian forces, demanding their withdrawal from the southern sections of eastern Galicia, including the temporary capital of Stanislaviv. This resulted in a loss of territory, ammunition and further isolation from the outside world. Following the demands of the Entente, the Polish offensive was halted and Haller's troops assumed defensive positions.

Хорьков шабуыл және поляктардың соңғы жеңісі

1919 жылдың 8 маусымында, ресейлік армияның бұрынғы генералы Александр Грековтың жаңа басшылығындағы украин әскерлері қарсы шабуылға кірісіп, үш аптадан кейін Хныла Липа және Жоғарғы Стрий өзеніне жетті, бес поляк дивизиясын жеңді. Польша әскерлері кері шегінуге мәжбүр болғанымен, күштерінің күйреуіне жол бермей, қоршаудан және тұтқынға түсуден сақтады. Осылайша, жеңіске жеткеніне қарамастан, украин күштері жеткілікті қару-жарақ пен оқ-дәрі ала алмады. 27 маусымға дейін украин әскерлері 120 км алға жылжыды. Олар Днестр өзені бойымен және тағы бір бағытта 150 км-ге, Броди қаласынан өтіп, Львовқа екі күндік сапар қадамда жетті. Чортков шабуылының негізгі себебі – қару-жарақ жетіспеушілігі болды, әрбір украин сарбазында бар болғаны 5-10 оқ болды. Батыс Украина үкіметі Дрогобыч мұнай кен орындарын бақылап, олардың есебінен қару-жарақ сатып алуды жоспарлады, бірақ саяси және дипломатиялық себептерге байланысты қару-жарақ пен оқ-дәрі тек Чехословакия арқылы Украинаға жіберілуі мүмкін еді. Украин әскерлері поляктарды шамамен 120-150 км артқа тартты, бірақ Чехословакияға қарай жол аша алмады. Бұл олардың қару-жарақ пен оқ-дәрімен қамтамасыз етілуіне кедерілді, ал жеткізілімнің жетіспеуі Грековты жорылын тоқтатуға мәжбүр етті. 27 маусымда Юзеф Пилсудский поляк әскерлерінің басшылығын қабылдап, екі жаңа поляк дивизиясының көмегімен тағы да шабуылға шықты. 28 маусымда поляк шабуылы басталды. Оқ-дәрісі аз және жаудың саны екі есе көп болғандықтан, украин Галиция армиясы мен ЗУНР басшылығы 16-18 шілдеде Збруч өзеніне дейін кері шегінді, содан кейін ЗУНР Польшамен басып алынды. Украин жаяу әскерінің оқ-дәрісі бітіп қалғанмен, артиллериясы әлі де қолда бар еді. Бұл украин күштеріне реттелген шегіну үшін жағдай жасады. Шамамен 100 000 азаматтық бежені және 60 000 әскер, оның ішінде 20 000 жауынгерлік дайындыққа ие болғандар Збруч өзенінен Орталық Украинаға қашып үлкерді. Одақтастардың арасында пікір қақтығысы болды. Ұлыбритания, премьер-министр Дэвид Ллойд Джорджтың басшылығымен, және шамалы дәрежеде Италия Польшаның кеңеюіне қарсы болды. Олардың өкілдері Батыс Украина Халық Республикасының аумағын Польшаға беру ұлттық өзін-өзі анықтау принципін бұзады және жау ұлттық азшылықтар Польша мемлекетін әлсіретеді деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Ұлыбритания Батыс Украинаның мұнай кен орындарына қызығушылық танытты. Чехословакия Польшамен қақтығыста болып, украин үкіметіне достық қарым-қатынас жасап, мұнайға алмасу шартымен қару-жарақ сатты. Франция, керісінше, Польшаны қақтығыста күшті қолдады. Француздар Польшаның үлкен, қуатты мемлекеті Германияға қарсы тепе-теңдік құралады және Германияны Кеңес Ресейінен оқшаулайды деп үміттенеді. Француз дипломаттары Польшаның Германия, Литва және Украина да таласқан аумақтарға деген талаптарын үнемі қолдады. 1918-1919 жылдардың қысында поляк үкіметі одақтастардың пікірін поляк ісіне толық қолдау көрсету және жаңа поляк мемлекетіне француз, британдық және американдық қолдауды әлсіретуге бағытталған неміс дезинформациялық науқанына қарсы тұру үшін дипломатиялық шабуыл жасады. Польшада және шетелдегі үкімет шенеуніктері Германия мен Батыс Украина Халық Республикасы арасындағы ықтимал байланыс туралы мәселені бірнеше рет көтеріп, немістер Батыс Украина үкіметін және Ресейдегі большевиктік революцияны аймақта саяси тәртіпсіздік пен хаос тудыру үшін қаржылай қолдап отырғанын айтты. Алайда украиндықтар мұндай талаптарға қарсы шығып, поляктар Батыс Украина Халық Республикасын немісшіл және большевиктерге жақын деп көрсетуге тырысады, себебі украин Галиция армиясының сәтті қорғанысы поляк әскери шабуылын тоқтатты деп мәлімдеді. 1919 жылдың наурыз айының ортасында Польшаны Қызыл Армияға қарсы шабуыл үшін операциялық база ретінде пайдалануды көздеген француз маршалы Фердинанд Фош Польша-Украина соғысы мәселесін Жоғарғы Кеңеске көтеріп, одақтастардың қолдауымен жүргізілетін кең ауқымды поляк-румын әскери операциясын және Львовты украин қоршауынан босату үшін Галлер дивизиясын Польшаға дереу жіберуді сұрады. 1919 жылдың 21 қарашасында Париж бейбітшілік конференциясының Жоғарғы Кеңесі Шығыс Галицияны 25 жылға Польшаға берді, содан кейін онда плебисцит өткізілуі керек болды және Польша үкіметін аймаққа аумақтық автономия беруге міндеттеді. Бұл шешім 1919 жылдың 22 желтоқсанында күшінен шығарылып, ешқашан іске асырылмады. 1920 жылдың 21 сәуірінде Юзеф Пилсудский мен Сымон Петлюра Киевке қарсы шабуылда Қызыл Армияға қарсы әскери көмек көрсету шартына қол қойды, бұл Збруч өзеніндегі поляк-украин шекарасын қабылдау шартымен байланысты болды. Батыс Украина үкіметі ресми түрде ешбір мемлекет тарапынан мойындалмағанымен, Версальде қолайлы келісімге қол жеткізу үмітімен француз және британ үкіметтерімен дипломатиялық қарым-қатынас жүргізді. Нәтижесінде, 1921 жылдың 23 ақпанында Ұлттар Лигасының Кеңесі Галицияның Польша аумағында жатпайтынын және Польшаның осы елде әкімшілік бақылау құруға мандаты жоқ екенін, Польшаның Галициядағы тек әскери оккупациялық билік екенін жариялады, оның егемендігі 1919 жылдың қыркүйегінде Австриямен жасалған Сен-Жермен шарты бойынша Одақтас державаларға тиесілі болды және оның тағдыры Ұлттар Лигасының елшілер Кеңесімен шешіледі. Батыс Украина Халық Республикасының үкіметі таратылды, ал Польша Шығыс Галицияға автономия беру туралы уәдесінен бас тартты.

On June 8, 1919, the Ukrainian forces under the new command of Oleksander Hrekov, a former general in the Russian army, started a counter offensive, and after three weeks advanced to Hnyla Lypa and the upper Stryi river, defeating five Polish divisions. Although the Polish forces had been forced to withdraw, they were able to prevent their forces from collapsing and avoided being encircled and captured. Thus, in spite of their victories, the Ukrainian forces were unable to obtain significant amounts of arms and ammunition. By June 27 the Ukrainian forces had advanced 120 km. along the Dnister river and on another they had advanced 150 km, past the town of Brody. They came to within two days' march of Lviv. The successful Chortkiv offensive halted primarily because of a lack of arms – there were only 5–10 bullets for each Ukrainian soldier. The West Ukrainian government controlled the Drohobych oil fields with which it planned to purchase arms for the struggle, but for political and diplomatic reasons weapons and ammunition could only be sent to Ukraine through Czechoslovakia. Although the Ukrainian forces managed to push the Poles back approximately 120–150 km. they failed to secure a route to Czechoslovakia. This meant that they were unable to replenish their supply of arms and ammunition, and the resulting lack of supplies forced Hrekov to end his campaign. Józef Piłsudski assumed the command of the Polish forces on June 27 and started yet another offensive, helped by two fresh Polish divisions. On June 28, the Polish offensive began. Short of ammunition and facing an enemy now twice its size, the Ukrainian Galician Army and ZUNR leadership were pushed back to the line of the Zbruch river on 16–18 July, after which ZUNR was occupied by Poland. Although the Ukrainian infantry had run out of ammunition, its artillery had not. This provided the Ukrainian forces with cover for an orderly retreat. Approximately 100,000 civilian refugees and 60,000 troops, 20,000 of whom were combat ready, were able to escape across the Zbruch River into Central Ukraine. Opinion among the allies was divided. Britain, under the leadership of prime minister David Lloyd George, and to a lesser extent Italy were opposed to Polish expansion. Their representatives maintained that granting the territory of the Western Ukrainian People's Republic to Poland would violate the principle of national self determination and that hostile national minorities would undermine the Polish state. In addition, Britain was interested in Western Ukraine's oil fields. Czechoslovakia, itself involved in a conflict with Poland, was friendly towards the Ukrainian government and sold it weapons in exchange for oil. France, on the other hand, strongly supported Poland in the conflict. The French hoped that a large, powerful Polish state would serve as a counterbalance to Germany and would isolate Germany from Soviet Russia. French diplomats consistently supported Polish claims to territories also claimed by Germany, Lithuania and Ukraine. During the winter of 1918–1919, a diplomatic offensive by the Polish government tried to tilt the opinions of the Allies in favor of fully backing the Polish cause and to counter German disinformation campaign, which aimed to weaken French, British and American support of the new Polish state. Government officials in Poland and abroad repeatedly raised the issue of a possible link between Germany and the West Ukrainian People's Republic, insisting that the Germans were financially supporting the West Ukrainian government and the Bolshevik revolution in Russia in order to sow a wave of political unrest and chaos in the region. However, the Ukrainians objected to such claims, arguing that the Poles only sought to portray the West Ukrainian People's Republic as pro German and sympathetic to the Bolsheviks because of a successful defense put up by the Ukrainian Galician Army, which stalled the Polish military offensive. In mid March 1919, the French marshal Ferdinand Foch, who wanted to use Poland as an operational base for an offensive against the Red Army, brought the issue of Polish–Ukrainian war before the Supreme Council and appealed for large scale Polish Romanian military operation which would be conducted with Allied support, as well as sending Haller's divisions to Poland immediately to relieve Lviv from Ukrainian siege. On November 21, 1919, the Highest Council of the Paris Peace Conference granted Eastern Galicia to Poland for a period of 25 years, after which a plebiscite was to be held there, and obliged the Polish government to give territorial autonomy to the region. This decision was suspended on 22 December 1919 and never implemented. On April 21, 1920, Józef Piłsudski and Symon Petliura signed an alliance, in which Poland promised the Ukrainian People's Republic the military help in the Kyiv offensive against the Red Army in exchange for the acceptance of Polish–Ukrainian border on the river Zbruch. Although not officially recognized by any state as the government of West Ukraine, it engaged in diplomatic activity with the French and British governments in the hopes of obtaining a favourable settlement at Versailles. As a result of its efforts, the council of the League of Nations declared on February 23, 1921, that Galicia lay outside the territory of Poland and that Poland did not have the mandate to establish administrative control in that country and that Poland was merely the occupying military power of Galicia, the sovereign of which were the Allied Powers (pursuant to the Treaty of Saint Germain signed with Austria in September 1919) and whose fate would be determined by the Council of Ambassadors at the League of Nations. The government of the West Ukrainian People's Republic then disbanded, while Poland reneged on its promise of autonomy for Eastern Galicia.

Бартелимей желісі

Соғысты тоқтатуға тырысып, француз генералы Бартелеми сызығы деп аталатын шекара сызығын ұсынды, ол поляк және Батыс Украина армиялары арасындағы шайқастарды тоқтатуға арналған еді. 1918 жылы Антанта елдері поляк, ақ гвардия, румын және украин армияларын біріктіретін ортақ антибольшевистік фронт құруға ұмтылды. Бірақ 1 қарашада Львовта поляк-украин қақтығысы басталуы осы жоспарларды күйретіп жіберді. Сондықтан Антанта мемлекеттері поляктар мен галициялықтарды келісімге келуге және одақтас мемлекеттер ұсынған шекара сызығын қабылдауға итермеледі. 19 қаңтарда 1919 жылы генерал Франше д’Эсперейдің бұйрығымен генерал Жозеф Бартелеми басқаратын бейбітшілік миссиясы Краковқа келді. Миссия бастапқыда поляктардың позициясымен танысты, олар Буг желісін жақтады. Содан кейін Львовқа барып, украиндық делегациямен кездесті. Украиндықтар болашақ шекара сызығы ретінде Сан желісін ұсынды. Осы жағдайда генерал Бартелеми 28 қаңтарда 1919 жылы өзінің келісім ұсынысын жасады. Бітім сызығы Буг өзені бойымен Камионка Струмиловаға дейін, содан кейін аудандар шекарасымен Бобркаға дейін, одан кейін Бобрка-Выбранка теміржол желісімен батысқа қарай Миколаювқа дейін (Миколаювты украин жағында қалдырып), содан кейін Львов-Стрий теміржол желісімен Шығыс Карпаттағы даулы аумақтың шекарасына дейін жүргізілуі керек еді. Стрий-Лавочне теміржол желісі украиндықтардың бақылауында қалуға тиіс еді. Бұл Париж бейбітшілік конференциясы мәселені шешкенге дейін уақытша шекара болар еді. Польша тарапы бұл шешімді қабылдады. Бартолеми сызығы бойынша жасалған бітімгершілік келісімі әскери сипатта болуы керек еді және Париж бейбітшілік конференциясының шешімдеріне ешқандай ықпал етпеуі тиіс еді. Келісімнің ажырамас бөлігі Борислав-Дрохобыч мұнай аймағына қатысты қосымша шарт болуға тиіс еді. Ол халықаралық комиссияның басқаруымен қарусыздану сызығының поляк жағында қалуға тиіс еді, ал мұнай өндірісінің 50 пайызы украин жағына берілуі керек еді. Польша мен WUNR өндіріс көлемін тіркеп, мұнай жеткізілгені үшін төлем жасауға ғана құқылы болды. Бұл жоба Антантаның мұнай аймағындағы мүдделерін қамтамасыз етті және оны бейтараптандыруға жасалған алғашқы қадам болды. Ұсыныс жасалған кезде аймақ Украина Галисия армиясының бақылауында болды. Батыс Украина үкіметі үшін Атыс тоқтату туралы келісімнің шарттары қолайсыз болды, бірақ бұл Польшамен келісімге келуге және Антанта тарапынан украин мемлекетінің халықаралық мойындалуын алуға мүмкіндік берді. Комиссия 24 ақпанда 1919 жылы қол қойылған атыс тоқтату келісіміне қол қоюға қол жеткізді және 28 ақпанда тараптарға өз ұсыныстарын ұсынды, бірақ Батыс Украина тарапы оны қабылдамады. Шекара сызығы туралы келісімге келе алмағандықтан, 2 наурызда поляк-украин қақтығыстары қайта басталды.

In an attempt to stop the war, a French general de proposed a demarcation line, known as the Linia Barthelemy’ego, that was supposed to cease the fighting between the Polish and West Ukrainian army. In 1918, the Entente countries sought to form a common anti Bolshevik front, which was to include the Polish, White Russian, Romanian and Ukrainian armies. The outbreak of Polish Ukrainian hostilities in Lviv on 1 November thwarted these plans, so the Entente states began to press both the Poles and Galicians to seek a settlement and adopt the demarcation line proposed by the allied states. On 19 January 1919, by the order of General Franchet d'Esperey, a peacekeeping mission under the command of General Joseph Barthelemy arrived in Kraków. Initially, the mission familiarised itself with the Polish position, which opted for the Bug pl line. It then travelled to Lviv, meeting with the Ukrainian delegation. The Ukrainians opted for the San line as a future demarcation line. In this situation, General Barthelemy presented his compromise proposal on 28 January 1919. The armistice line was to run along the Bug River to Kamionka Strumiłłowa, then along the border of the districts to Bóbrka, then along the Bóbrka Wybranka railway line, westwards to Mikołajów (leaving Mikolajiv on the Ukrainian side), then along the railway line Lviv Stryi to the border of the disputed territory in the Eastern Carpathians. The Stryi Lavochne railway line was to remain in Ukrainian hands. This was to be a temporary line, until the matter was settled by the Paris Peace Conference. The Polish side accepted this solution, The subcommittee presented a draft truce convention on 15 February 1919. The truce, along the Barthelemy Line, was to be purely military and not affect the decisions of the Paris Peace Conference in any way. An integral part of the convention was to be a supplementary treaty concerning the Borysławsko Drohobyckie Zagłębie Naftowe. It was to remain on the Polish side of the truce line under the management of an international commission, with 50% of oil production to be transferred to the Ukrainian side. Poland and WUNR were only to be able to record the volume of production and pay for oil supplies. The project secured Entente interests in the oil basin and was the first step towards its neutralisation. At the time of the proposal, the territory of the basin was under the control of the Ukrainian Galician Army. For the West Ukrainian government, the terms of the Armistice Convention were unfavourable; however, they offered a chance to compromise with Poland and obtain international recognition of the Ukrainian state by the Entente. The commission succeeded in getting the armistice treaty signed on 24 February 1919, and presented its proposals to the parties on 28 February, which was rejected by the West Ukrainian side. As a result of the failure to agree on the demarcation line, Polish Ukrainian hostilities resumed on 2 March.

Азаматтық құрбандар

Тарихшы Кристоф Мик бұл соғыста украиндықтардың поляктарға жүйелі зорлық-зомбылық көрсетпегенін, жаппай қырғын жасалмағанын, бірақ екі тараптың да қантөгіске бір-бірін кінәлағанын айтады. Украина әскері алғаш рет Львовты басып алғанда тұтқындарды алудан бас тартып, поляк жауынгерлік орталықтарына төзімділік танытты, тіпті поляк тарапымен келіссөздерге дайын болды, бірақ қарулы қарсылыққа тап болды. Украина билігі Львовтағы поляк халқын әскерилер мен қарулы жүк көліктерін жіберіп қорқытуға тырысты. Украиналық сарбаздар жаяу жүргіншілерге қарай бағытталған атыс қарулары мен автоматтарымен көшелерді күзетті; поляк дереккөздері украиндықтардың терезелерден немесе ғимарат кіреберістерінен қарап тұрған жандарды атып тастағанын мәлімдейді. Ал украиндықтар поляктардың өздерінің сарбаздарына терезелерден және қақпалардан оқ атқандарын айтты. Польшалық жауынгерлер украиндық сарбаздарға атқанда көбінесе азаматтық киім киіп жүрді. Тарихшы Кристоф Микке göre, поляктар да, украиндықтар да бір-бірін соғыс қылмыстары мен қатыгездіктерде айыптады. Львов үшін болған шайқастар кезінде жараланған сарбаздарға көмек көрсеткен поляк медбикелері украиндықтар тарапынан тұтқындалып, өлтіру алдында азапталды, ал украиндықтар поляк сарбаздары украиндық медициналық патрульдерді атып өлтіргенін және поляктарды зорлау мен қанқұмарлықта айыптады. Польшалықтар Львовты басып алғанда түрмеден босатылған поляк қылмыскерлері, милиция және бірқатар әскерлер қаланың еврей және украиндық бөліктерін тонап, жергілікті азаматтарды зорлады. Тарихшы Норман Дэвис поляктардың шамамен 340 бейбіт тұрғынды өлтіргенін, олардың 2/3-і украиндықтар, ал қалғаны еврейлер екенін айтады. Польша тарихшыларының мәліметінше, соғыс барысында украиндық күштер Соколоникиде поляк халқына қарсы жаппай қырғын жасады, нәтижесінде 500 ғимарат өртеліп, 50-ге жуық поляк өлтірілді. Замарстыновта украиндық командир поляк азаматтық халқын поляк жағын қолдады деп айыптап, әскерлеріне үйлерді қатаң түрде тінтіруге рұқсат берді, оның барысында азаматтар ұрып-сапаланды, тоналды, өлтірілді және зорланды. Украина әскерлері соғыс тұтқындарын да өлтірді. Бір күннен кейін поляк әскерлері жаза ретінде украиндық тұтқындардың бір тобын атып тастады. 1919 жылдың 24 қарашасында украиндық әскерлер Билька Шлачецка ауылына шабуыл жасап, оны өртеп жіберді және азаматтық халқын қырғынға ұшыратты, 45 азаматты өлтіріп, 22 адамды жаралады. Чодачков-Велькиде украиндық сарбаздар 4 поляк қызын өлтіріп, денелерін қиып-жаншыды. Польшаның осы қатыгездіктерді тергеу жөніндегі арнайы комиссиясы одан да ауыр оқиғалар болғанын анықтады, бірақ олар үшін украин ұлтын кінәлаудан бас тартып, кінәні украин қоғамының аз бөлігіне – негізінен сарбаздарға, шаруаларға және «жартылай интеллигенцияға», яғни ауыл мұғалімдеріне, офицерлерге және жандарм қызметкерлеріне жүктеді. Италия мен Франция өкілдері бар комиссия үш ауданда ғана 90 адамды өлтіргенін, оның ішінде тонау оқиғаларын да анықтады. Украина әскерлері көптеген шіркеулерді де зақымдады. Үш монастырьдағы монахылар зорланып, кейіннен жарылғыш гранаталармен жарылып өлтірілді. Адамдарды тірідей жерлеу оқиғалары да болды. Комиссия сонымен қатар бірнеше украиндық ауыл тұрғындары поляктарды жасырғанын атап өтті. Жалпы алғанда, украиндықтар мен поляктар тарапынан азаматтық тұрғындарды жаппай қудалауға қатысты үкіметтік деңгейде ешқандай дәлел табылмады, бірақ қақтығыстың сипатынан қатыгездіктер екі тараптан да сарбаздар мен жауынгерлік топтар тарапынан жасалды.

Historian Christoph Mick states there was no systematic violence nor massacres of ethnic Poles by Ukrainians during the course of this war but that both sides blamed each other for bloodshed. When Ukrainian forces first captured Lviv they refused to take hostages, tolerated Polish recruitment centers and were even prepared to enter negotiations with the Polish side, but were met with armed resistance. Ukrainian authorities tried to intimidate Polish population in Lviv by sending soldiers and armed trucks into the streets and dispersed crowds that could turn to Polish demonstrations. Ukrainian soldiers patrolled the streets with firearms and machine guns aimed at pedestrians; Polish sources claim that the Ukrainians shot bystanders who were looking at them from windows or building entrances. while Ukrainians claimed Poles were shooting at their soldiers from windows and behind gateways. Polish fighters also often dressed in civilian clothing when shooting at Ukrainian soldiers. According to historian Christoph Mick, both Poles and Ukrainians engaged in a propaganda war with each side accusing the other of war crimes and brutality. During fights over Lviv, Polish nurses who assisted wounded soldiers were said to have been captured by Ukrainian forces and tortured before being executed, while Ukrainians sources claimed that Polish soldiers shot Ukrainian medical patrols and accused Poles of rape and bloodlust. When Poles captured Lviv, a mixed group of Polish criminals released from prisons, militiamen and some regular soldiers pillaged the Jewish and Ukrainian parts of the city, and abusing local civilians. According to historian Norman Davis the Poles killed approximately 340 civilians, 2/3 of them Ukrainians and the rest Jews. According to Polish historians, during the course of the war, Ukrainian forces conducted massacres against the Polish population in Sokoloniki where 500 buildings were burned down and circa 50 Poles killed. In Zamarstynow, a Ukrainian commander accused the Polish civilian population of supporting the Polish side and allowed for brutal house searchers by his troops in which civilians were beaten, robbed, murdered and raped. Ukrainian forces also murdered prisoners of war during these events. A day later, Polish troops executed a group of Ukrainian prisoners in retaliation. On 24 November 1919, the village of Bilka Szlachecka was attacked by Ukrainian forces, burned down and its civilian population massacred, with 45 civilians murdered and 22 wounded. In Chodaczkow Wielki, 4 Polish girls were murdered by Ukrainian soldiers and their bodies mutilated. A special Polish commission for investigation of these atrocities established that even more drastic events occurred, but refused to blame Ukrainian nation for them, putting the blame for them on small percentage of Ukrainian society, mainly soldiers, peasants and so called "half intelligentsia", that is village teachers, officers and members of gendarmerie. The commission, which included representatives from Italy and France, established that in just three districts 90 murders were committed on civilians besides robberies. Numerous churches desecrated by Ukrainian forces as well. Nuns from three cloisters were raped and later murdered by being blown up by explosive grenades. There were cases of people being buried alive. The commission also noted however that several Ukrainian villagers had hidden Poles. Overall, although there is no evidence of government controlled mass persecutions of civilians by either the Ukrainians or the Poles, given the paramilitary nature of the fighting atrocities were committed by soldiers or paramilitaries from both sides.

Салдары

Осы соғыста шамамен 10 000 поляк және 15 000 украин, көбінесе әскерлер қаза тапты. Олар Жовква, Золочив, Микулинці, Струсив, Язловец, Коломыя және Косив аймақтарындағы жерлерде қаза болды. Ұсталған поляк азаматтары, әскерлер және католик дін қызметкерлері қыс айларында жылытылмаған казармаларда немесе азық-түлігі аз теміржол вагондарында ұсталды, көптегені суықтан, аштықтан және тифтен көз жұмды. Соғыстан кейін, 1920-1921 жылдары Польша үкіметі жүз мыңнан астам адамды лагерьтерге (көбінесе интернациялық лагерьлер немесе кейде концлагерьлер деп сипатталды) орналастырды. Көп жағдайда тұтқындарға тамақ пен медициналық көмек берілмеді, ал кейбіреулері аштықтан, аурудан көз жұмды немесе өз-өзіне қол жұмсады. Құрбандардың арасында украиндық әскерлер мен офицерлер ғана емес, сонымен қатар украиндықтарды қолдаған дін қызметкерлері, заңгерлер және дәрігерлер де болды. Бұл лагерьлерде 20 000 немесе 30 000 адам аурудан көз жұмды деп есептеледі. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Кеңес Одағы Польшаның Галиция және Волынь аймақтарын аннексиялады. Галиция және Волынь Украинаға қосылды, ол кезде Украина Кеңес Одағының республикасы болған. Ялта конференциясының шешімдеріне сәйкес, Шығыс Галицияның поляк халқы Польшаға көшірілді, оның шекарасы батысқа қарай жылжытылды, ал аймақ соғыстан кейін Кеңес Украинасының құрамында қалды және қазір тәуелсіз Украинаның батыс бөлігін құрайды.

Мұра

Украинаның Галисия армиясында соғысқан 70-75 мың адам соғыстан жеңіліп, Галисия поляк еліне айналғанмен, украин мемлекетін жариялау және ол үшін күресу тәжірибесі Галисиядағы украин ұлттық санасын күшейтіп, тереңдетті. Соғыс аралық кезеңнен бастап Галисия украин ұлтшылдығының орталығы болды. Белгілі бір поляк публицисінің айтуынша, Польша-Украина соғысы 1918 жылдың соңы мен 1919 жылдың басында Киевте украин мемлекетін құруға жасалған тыңайыстың басты себебі болды. Сол қиын уақытта Галисия күштері, көп санды, жақсы тәртіпті және коммунистік идеологияға қарсы тұра білген, Украина мемлекетінің пайдасына күштер тепе-теңдігін өзгерте алатын еді. Бірақ олар барлық күш-жігерін Галисияны қорғауға жұмсады. 1919 жылдың жазында поляктардан жеңілгеннен кейін батыс украин күштері шығысқа қарай жылжығанда, орыс күштерінің саны едәуір артты, ал галициялықтардың ықпалы шешуші болмады. Соғыстан кейін, соғысқа қатысқан украин сарбаздары халық әндерінің желісіне енді, ал олардың қабірлері Украина батысында жыл сайынғы қасиетті сапарларға айналды. Бұл кеңес үкіметі украин әскерін құрметтегендерді қуғынға түсіргеніне қарамастан, совет заманында да жалғасты. Шығыс Галисияда тұратын поляктар үшін, поляк күштерінің украин Галисия армиясы үстінен жеңісі және аймақтың 146 жылдық шетелдік үстемдіктен кейін жаңадан құрылған Польша Республикасының құрамына енуі үлкен қуанышқа әкелді. Соғыстан кейінгі жылдары, Львов шайқасы сияқты ұрыстар поляк батырлығы мен қайтпастығының көрнекті мысалы ретінде есте қалды. Лычаков зиратының балалары мен жас қорғаушылары, қаланы қорғап шейіт болған, мысалы, Ежи Битшан, соғыс аралық Польшада әр үйдің тілінде болды.