Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иттің жүнінің генетикалық үлгісі
Genetic pattern in a dog's coat
Merle – иттің жүнінің генетикалық үлгісі және PMEL генінің аллельдері. Ол әртүрлі түстер мен өрнектерге алып келеді және кез келген жүнге әсер етуі мүмкін. Аллель бір түсті немесе ала жүнде дақылды түс дақтарын, көк немесе ерекше түсті көздерді жасайды, сондай-ақ тері пигментіне де әсер етуі мүмкін. Merle жүнінде әдетте екі түрлі түсті дақтар кездеседі: қоңыр/бауыр (қызыл merle) және қара (көк merle). Бұл тұқымдарға Carea Leonés, Австралиялық овчаркалар және Catahoula Leopard Dogs жатады. Егер екі Merle үлгісі бар иттер шағылыстырылса, денсаулық мәселелері жиірек және ауыррақ болады.
Merle is a genetic pattern in a dog's coat and alleles of the PMEL gene. It results in different colors and patterns and can affect any coats. The allele creates mottled patches of color in a solid or piebald coat, blue or odd colored eyes, and can affect skin pigment as well. Two types of colored patches generally appear in a merle coat: brown/liver (red merle) and black (blue merle). Associated breeds include Carea Leonés, Australian Shepherds and Catahoula Leopard Dogs. Health issues are more typical and more severe when two merle patterned dogs are bred together.
Сипаттама
Мерл барлық түстерге әсер етеді. Қоңырдың мерл түрлерін көбінесе "қызыл" деп атайды (бірақ бұл дұрыс емес, қызыл және қоңыр генетикалық тұрғыдан ерекше), ал қара түс "көк" деп аталады, себебі қара түстің жеңіл дақтары бүкіл жүнді жабады және көгілдір түс сияқты көрінеді. Рецессивті қызыл түсті иттерде де мерл кездесуі мүмкін, бірақ дақтар көрінбейді немесе ит таза рецессивті қызыл болса, мүлдем байқаылмайды. Бриндль және сабель мерл сияқты комбинациялар да болады, бірақ олар тұқым стандартында көбінесе қабылданбайды. Төбелер мен мұрынның пигментациясы қызғылт түспен мозаикалы болуы мүмкін.
Merle can affect all coat colors. The merle forms of brown are usually called "red" (though this is not correct; red and brown are genetically different), and black is called "blue" as lighter patches of black are formed throughout the coat and look slightly blue in color. Dogs who are recessive red can still be affected by merle, but the patches are either hardly seen or, if the dog is a clear recessive red, are not visible at all. Combinations such as brindle and sable merle exist, but are not typically accepted in breed standards. Pigmentation on paw pads and nose may be mottled by pink.
Тұқымдар
Мерл – бірнеше тұқымның, әсіресе австралиялық шопан және катахула леопард итінің ерекше белгісі болып табылады, сондай-ақ шағын американдық шопан, Австралиядағы кули, шетланд қойшы иті, түрлі колли тұқымдары, кардиган валлийлік корги, пиренейлік шопан және бергамаско шопаны сияқты басқа тұқымдарда да кездеседі. Дахшундтарда мерл өрнегі "даппл" деп аталады. Босерондарда мерл өрнегі "арлекин" деп аталады. Мерл аллелі арлекин ұлы даниялық итінің түзілуіне де қатысады. Тұқымға, тіркеуге немесе елге байланысты, бұл өрнек тіркеуге қабылданғанымен, стандартқа сәйкес келмеуі мүмкін және оны көрмеге жіберуге тыйым салынуы мүмкін. Өрнекке қосымша талаптар қойылуы мүмкін, мысалы, иттің өрнегі болуы мүмкін, бірақ көздерінің қара болуы және көк түс болмауы керек. Мерл кейде басқа таза тұқымды иттерге будандастыру арқылы енгізіледі, бірақ мұндай иттің тегі таза емес. 2020 жылы Ұлыбритания Кеннел клубы (әлемдегі ең көнесі) таза тұқымды пудльдерде танылмаған түс өрнегі болғандықтан, мерл пудльдерді тіркеуге тыйым салды.
Merle is a distinguishing marking of several breeds, particularly the Australian Shepherd and Catahoula Leopard Dog, and appears in others, including the Miniature American Shepherd, the Koolie in Australia, the Shetland Sheepdog, various collie breeds, the Cardigan Welsh Corgi, the Pyrenean Shepherd and the Bergamasco Shepherd. In Dachshunds, the merle pattern is known as "dapple". In Beaucerons the merle pattern is known as "harlequin". The merle allele also plays a part in producing harlequin Great Danes. Depending on the breed, registry or country, the pattern may be register able with a registry but not allowed in conformation, and the pattern may not be recognized by the breed standard, disqualifying it from showing. There may also be additional requirements for the pattern such as the dog being allowed to have the pattern but must have completely dark eyes with no blue in them. Merle is sometimes introduced to other purebred dog breeds through crossbreeding, but these dogs are not purebred. In 2020 the UK Kennel Club (the oldest in the World) banned the registration of merle Poodles as it is not and never has been a colour pattern recognised in pure Poodles by the club.
Генетикалық негіз
Merle аллелі шын мәнінде толық емес доминантты аллель болып табылады. Егер екі гетерозиготалы мерле иті жұптаса, орташа есеппен, жас төлдердің төрттен бірі "қос мерле" болады, бұл мерле аллельдерінің ең ұзын нұсқалары бойынша гомозиготалы иттерді белгілейтін жалпы термин, және осы қос мерле төлдерінің көп бөлігінде көз кемістіктері немесе есту қабілетінің жоқтығы болуы мүмкін. Білімді және жауапкершілігі бар селекционерлер мерле төлдерін алу үшін мерле итін мерле емес итімен жұптастырады; нәтижеде төлдердің шамамен жартысы мерле болады, ал ешқайсысында қос мерле иттеріне тән көру және есту кемістіктері болмайды. 2006 жылдың қаңтар айында Техас A&M университетінің ғалымдары иттердегі әртүрлі мерле мутацияларына жауапты ретротранспозон деп аталатын жылжымалы генетикалық бірліктің табылуын жариялады. Фантомдық мерле немесе жасырын мерле – бұл мерлеленудің өте кішкентай немесе мүлдем жоқ бөліктері бар, сондықтан ол мерле емес сияқты көрінетін ит. Бұл әсіресе рецессивті қызыл, әсіресе ашық рецессивті қызыл иттерде жиі кездеседі, бірақ кейбір қызыл иттерде де бөліктер көрінуі мүмкін. Америкада фантомдық мерле түсі бар ит кейде "мерле бойынша жасырын" деп сипатталады. Жасырын мерлені мерлемен жұптастырғанда, нәтижесінде мерле, жасырын мерле немесе мерле емес төлдер тууы мүмкін, бұл ата-аналардың мерле аллельдері бойынша гетерозиготалы немесе гомозиготалы екендігіне байланысты. Доктор Хелена Синкова жасырын мерленің тағы бір мутациясын анықтады және оған "атипиялық мерле" деген жұмыс атауы берілді. Егер селекционер өзінің иті мерле екеніне көз жеткізбесе, оның мерле аллельдерінің ұзындығын тексеру ұсынылады. 2018 жылы жарияланған мақалада олардың ішіндегі SINE кіріктіруінің ұзындығына байланысты соңғы түстің түсіне әсер ететін (немесе әсер етпейтін) алты негізгі мерле аллельдерінің санаты анықталды.
The merle allele is actually an incompletely dominant allele. If two heterozygote merle dogs are mated, on the average, one quarter of the puppies will be "double merles", which is the common term for dogs homozygous for the longest versions of the merle alleles, and a high percentage of these double merle puppies could have eye defects or be deaf. Knowledgeable and responsible breeders who want to produce merle puppies mate a merle with a non merle dog; roughly half the puppies will be merles, and none will have the vision or hearing defects associated with double merle dogs. In January 2006, scientists at Texas A&M University announced the discovery of a mobile genetic unit called a retrotransposon, responsible for the various merle mutations in dogs. A phantom merle or cryptic merle is one with such small patches of merling, or none at all, that it appears to be a non merle. This is commonly seen in dogs who are recessive red, clear recessive reds in particular, though patches can still be seen in certain red dogs. In America, a dog with the phantom merle coloring is sometimes described as being "cryptic for merle". A cryptic merle bred to a merle may produce merles, cryptic merles or non merles, depending on whether the parents were heterozygous or homozygous for the merle alleles. Another mutation for cryptic merle has been identified by Dr. Helena Synková, and has been given the working name of "atypical merle". It is recommended that if a breeder is unsure if their dog is merle or not, that they be tested for the merle allele lengths. In 2018, a published paper identified six general categories of merle alleles that affect (or do not affect) the final coat color depending on the length of the SINE insertion within them.
Денсаулық сақтау мәселелері
Мерл аллелінің кейбір түрлерінің екі данасы бар иттерде ("қос мерл") саңырау болу және көру қабілетінің нашарлау мүмкіндігі одан да жоғары. Ұлыбритания Кеннел клубы осы гомозиготалық мерльдерге байланысты денсаулық қаупін мойындады және 2013 жылдан бастап мерлден мерлге шағылыстырылған күштіктерді тіркеуді тоқтатты. Қазіргі таңда мерлдің мерлге шағылысуына тек үш тұқымда ғана тыйым салынған. Иристегі және кохлеяның (ішкі құлақтың) стрия васкулярисіндегі пигмент жасушаларының (меланоциттердің) басылуы көкшіл көздерге және саңыраулыққа алып келеді. Адамдардағы есту пигментациясының бұзылуы – Ваарденберг синдромы, гетерозиготалық және гомозиготалық мерл иттерімен байланысты кейбір мәселелерді көрсетеді, ал иттердегі генетикалық зерттеулер осы адамдық жағдайдың генетикалық негізін жақсырақ түсіну мақсатымен жүргізілуде.
Dogs with two copies of some versions of the merle allele (called "double merle") have an even higher probability of being deaf and with vision impairments. The UK Kennel Club has acknowledged the health risk associated with these particular homozygous merles and stopped registering puppies produced from merle to merle matings in 2013. Merle to merle mating is currently only forbidden in three breeds. The suppression of pigment cells (melanocytes) in the iris and in the stria vascularis of the cochlea (inner ear) leads to blue eyes and deafness. An auditory pigmentation disorder in humans, Waardenberg syndrome, reflects some of the problems associated with heterozygous and homozygous merle dogs and genetic research in dogs has been undertaken with the goal of better understanding the genetic basis of this human condition.
Көздің ақаулары
Кейбір мерле аллельдері бойынша гомозиготалы иттерде көру және есту қабілеттерінің кемістіктері жиі кездеседі. Екі мерлелі (double merle) иттерде саңыраулық, соқырлық немесе екеуі де болуы мүмкін, сондай-ақ көк немесе түсті көздерде көру ақаулары болуы мүмкін. Қазірге дейін мерле генінің көзге әсер етіп, соқырлық тудыратынын дәлелдейтін ешқандай зерттеу жүргізілген жоқ.
Dogs who are homozygous for certain merle alleles often have visual and auditory deficits. Double merle dogs may be deaf or blind or both, and can carry ocular defects in blue or colored eyes. Currently no studies have been done to prove whether or not the merle gene affects the eyes, causing blindness.
Есту қабілетінің бұзылуы
Бір неміс зерттеушісі 38 даксхундты зерттегенде, екі түстің (мерл) 54,6%-ында және бір түстің (мерл) 36,8%-ында ішінара есту қабілетінің төмендеуі анықталды. 11 екі түстің (мерл) біреуі (9,1%) толығымен саңырау болды, ал бір түстің (мерл) ешқайсысы саңырау болған жоқ. Тағы бір 70 иттен тұратын зерттеуде, олардың 15-і Катахула Кур тұқымынан болса, 4 Катахула саңырау болды, ал басқа тұқымдардың екі түсті (мерл) иттерінің 86%-ы саңырау болып шықты.
In one study of 38 dachshunds by a German researcher, partial hearing loss was found in 54.6% of double merles and 36.8% of single merles. One out of the 11 (9.1%) double merles was fully deaf while none of the single merles were. In another study of 70 dogs, 15 of them Catahoula Curs, 4 of the Catahoulas were deaf, while 86% of the double merles of other breeds were deaf.