Кіріспе

Венаның тарихы ұзақ және сан алуан, қазіргі Вена қаласының орталық бөлігі орналасқан аймақта Рим империясы әскери лагерь құрғаннан бастау алады. 11 ғасырда Вена, Виндобона деп белгілі римдік қоныстан маңызды сауда орталығына айналды. Ол Бабенбергтер әулетінің, одан кейін Австриялық Габсбургтердің астанасы болды, олардың тұсында Еуропаның маңызды мәдени орталықтарының біріне айналды. 19 ғасырда Австрия империясының және кейіннен Австрия-Мажарстанның астанасы ретінде, ол уақытша Еуропаның ең ірі қалаларының біріне дейін өсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Вена Австрия Республикасының астанасы болып табылады.

Басталуы және ерте орта ғасырлар

Виндобона деген атау кельт тілінен шыққан, бұл аймақта римдіктер кезеңінен бұрын адамдар тұрғандығын көрсетеді. Римдіктер 1-ғасырда қазіргі Вена қаласының орталық орнында әскери лагерь (X Gemina легионымен бекітілген) салған. Елді мекен 212 жылы муниципалитет статусына ие болды. Күні бүгінге дейін Бірінші округтің көшелері лагерьтің қабырғалары мен орларын көрсетіп тұр. Римдіктер 5-ғасырға дейін осы жерде болды. Римдік Виндобона империяның шетінде орналасқандықтан, Ұлы көші-қон кезеңінің хаосына ұшырады. 5-ғасырдың басында қатты өрт болғанына қатысты белгілі бір мәліметтер бар. Дегенмен, лагерьдің қиратылысы қарапайым қалдырылмады, кішкентай елді мекен сақталды. Ерте ортағасырлық Венаның көшелері мен үйлері бұрынғы римдік қабырғаларды бойлай салынды, бұл бекіністің бөліктері әлі де тұрғанын және қоныс аударушылар оларды пайдаланғанын көрсетеді. Қазіргі қала орталығында 6-ғасырға жататын Византияның мыс монеталары бірнеше рет табылған, бұл орасан зор сауда белсенділігін көрсетеді. 6-ғасырға жататын зираттар Бергхофтың жанында, Salvatorgasse аймағындағы қазба жұмыстары кезінде табылды. Сол кезде бұл аймақты ломбардтар, кейін славяндар мен аварлар бақылады. Венаның алғашқы орталығы Бергхоф болды. Орта ғасырларда қала туралы алғашқы жазбаша мәлімет 881 жылғы Зальцбург жылнамасындағы мажарларға қарсы Венния түбіндегі шайқас туралы айтылады. Бірақ бұл атау қалаға, әлде Вена өзеніне қатысты екені әлі де белгісіз.

Бабенберг ережесі

976 жылы Остаричи маркграфлығы Бабенбергтер әулетіне берілді. Вена, Венгриямен шекарасында орналасқан еді. Вена XI ғасырдың өзінде-ақ маңызды сауда орталығы болып қалыптасқан. Пасау епископы мен маркграф Леопольд IV арасындағы Маутерн келісімінде Вена алғаш рет «Civitas» деп аталады, бұл жақсы ұйымдастырылған елді мекеннің бар екенін көрсетеді. 1155 жылы Австрия маркграфы Генрих II Венаны өз резиденциясы етіп белгіледі. 1156 жылы Австрия «Privilegium Minus» арқылы герцогтік мәртебеге көтерілді, ал Вена барлық болашақ герцогтардың ордасына айналды. Осы кезеңде Шоттенштифт негісталды. Үшінші крест жорығына байланысты оқиғалар, оның барысында Арыстанжүрек Ричард герцог Леопольд V 1192 жылы Венаға жақын Ердбергте Рождествоға екі күн қалғанда табылған және тұтқынға алынған, оған 50 000 күміс марка (шамамен 10-12 тонна күміс, ағылшылдарға императордың талаптарының үштен бірі) көлемінде үлкен құн төленді. Ричард 1193 жылдың наурыз айында оған тапсырылды. Бұл 1200 жылға қарай монета қадау және қала қабырғаларын салуға мүмкіндік берді. Бүгінде Стубентор метро стансасында қала қабырғаларының қалдықтарын көруге болады. Қорғауға алынған крестшіні қорғағандықтан, Леопольд V папа Селестин III-тен айырылды және турнирде жылқыдан құлап қайтыс болды (жазасы толық алынбаған күйінде). 1221 жылы Вена қала құқықтарын және «Stapelrecht» (қойма құқығын) алды. Бұл Вена арқылы өтетін барлық саудагерлер өз тауарларын қалада сатуға міндетті дегенді білдіреді. Бұл вендіктерге саудада делдалдық қызмет көрсетуге мүмкіндік берді, сондықтан Вена көп ұзамай Дунай бассейнінде және Венециядағы кең сауда қарым-қатынастары желісін құрып, Киелі Рим империясының ең маңызды қалаларының біріне айналды. Алайда, Венаның өз епископы болмауы ұят деп есептелді. Герцог Фридрих II Венада епископтық құру туралы келіссөздер жүргізгені белгілі, ал Оттокар Пршемысл да осы мәселемен айналысқан болуы мүмкін.

Габсбургтердің билігі

1278 жылы Рудольф I Богемияның Оттокар II-ге қарсы жеңіске жеткеннен кейін Австрия жерлерін бақылауға алды және Габсбургтер билігін орнатуға кірісті. Венада Габсбургтердің билігін орнату салыстырмалы түрде ұзаққа созылды, себебі Оттокардың жақтастары көп уақыт бойы күшті болды. Альберт I-ге қарсы бірнеше көтеріліс болды. Палтрамс фон Стефансфрейтхофтар отбасы көтерілісшілердің алдында болды. 1280 жылы Янс дер Эникель қаланың алғашқы тарихын – "Fürstenbuch" атты кітабын жазды. Люксембург императорлары тұсында Прага императорлық резиденция болды, ал Вена оның көлеңкесінде қалды. Алғашқы Габсбургтер онымен теңесу үшін оны кеңейтуге тырысты. Мысалы, герцог Альберт II Стефан соборының готикалық хорын салдырды. 1327 жылы Фридрих Керемет қаланың өкілеттіктерін тізімдеген "Eisenbuch" (темір кітап) жүргізуге рұқсат беретін жарлық шығарды. 1327 жылға жасалған мөрде геральдикалық бүркіт пен қаланың гербі – қызыл өрістегі ақ крест суреті бірге бейнеленген. Бұл геральдикалық белгі 14-шы ғасыр бойы әртүрлі нұсқаларда қолданылды. Австрияның Рудольф IV-і өркендеу деңгейін көтерген салиқалы экономикалық саясаты үшін құрметке лайық. Оның "Негізін қалаушы" деген лақабының екі себебі бар: біріншіден, ол 1365 жылы Вена университетін құрды, екіншіден, Стефан соборының готикалық бөлігінің құрылысын бастады. Соңғысы епископтың орнын символды түрде алмастыратын митрополиттік бөлім құрумен байланысты. Габсбургтер арасында мұрагерлік даулар туындады, бұл ұйыссыздыққа, экономикалық құлдырауға және әлеуметтік толқуларға, сондай-ақ патрицистер мен қолөнершілер арасындағы келіспеушіліктерге әкелді. Патрицистер Эрнест Темірді қолдаса, қолөнершілер Леопольд IV-ті қолдады. 1408 жылы патрициандық партияның өкілі, қала әкімі Конрад Ворлауф өлім жазасына кесілді. Герцог Альберт V Германия королі Альберт II болып сайланғаннан кейін Вена Киелі Рим империясының астанасы болды. Альберт 1421/22 жылдары Венадан еврей халқын қуғандығы үшін еске алынады. Соңында, 1469 жылы Венаға өз епискобы берілді, ал Стефан соборы соборға айналды. Император Фридрих III дәуіріндегі дүрбелең кезінде Вена оның қарсыластарының жағында болды (алғаш Альберт VI, содан кейін Маттиас Корвин), себебі Фридрих елде бейбітшілікті сақтай алмады, әсіресе шайқасқан әскерлердің (көбінесе Гусит соғыстарынан қалған) салдарынан. 1485 жылы Мажарстан королі Маттиас Корвин және Мажарстанның Қара әскері қаланы басып алды, Вена патшаның ордасы болды және 1490 жылға дейін Мажарстанның астанасы ретінде қызмет етті. 1522 жылы Фердинанд I, Киелі Рим императорының тұсында Винер-Нойштадттың қанды үкімі қаладағы оппозицияның жетекші мүшелерінің өліміне әкелді, осылайша саяси құрылымдар жойылды. Сол кезден бастап қала тікелей императорлық бақылауда болды. 1556 жылы Вена императордың резиденциясы болды, ал 1526 жылы Богемия Габсбургтер империясына қосылды. Осы кезеңде қала тез протестант болғаннан кейін қайтадан католиктікке қайта оралды. 1551 жылы иезуиттер қалаға келді және көп ұзамай сарайда үлкен ықпалға ие болды. Бұл жерде Контрреформацияның жетекшісі 1600 жылдан бастап Вена епискобы Мелхиор Хлель болды.

Түрік қоршаулары

1529 жылы Османлы түріктері Венаны алғаш рет қоршауға алды (бірінші түрік қоршауы), бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Орта ғасырлық қабырғалармен қорғалған қала шабуылдарға қиындықпен төтеп берді, одан кейін туған індеттер мен ерте қыс түріктерді шегінуге мәжбүр етті. Осы қоршау жаңа бекіністердің қажеттігін көрсетті. Себастьян Шранцтың жоспарлары бойынша 1548 жылы Вена бекініске дейін кеңейтілді. Қала он бір бастионмен жабдықталды және қорғанмен қоршалды. Венаның төңірегінде ғимараттар жоқ, кең жазықтық құрылды, бұл қорғаушыларға еркін атуға мүмкіндік берді. 17 ғасырдың көп бөлігіндегі құрылыс жұмыстарының негізгі бөлігін құраған бұл бекіністер 1683 жылғы екінші түрік қоршауында шешуші рөл атқарды, себебі олар қалаға екі ай бойы тұруға мүмкіндік берді, содан кейін түрік әскері Польша королі Ян III Собеский басқарған әскерлерден жеңіліс тапты. Бұл Түрік соғыстарының шешімді кезеңі болды, себебі Осман империясы келесі онжылдықтарда артқа тартты.

18 ғасыр

Келесі кезең ауқымды құрылыс жұмыстарымен еректелді. Жаңғырту барысында Вена көбінесе барокко стиліндегі қалаға айналды. Ең маңызды сәулетшілер Иоганн Бернхард Фишер фон Эрлах және Иоганн Лукас фон Хильдебрандт болды. Құрылыстың көп бөлігі қала сыртындағы (Vorstädte) аймақтарда жүргізілді, себебі ақсүйектер айналасындағы жерді бақша сарайларымен, «Палаис» деп аталатын сарайлармен жабуға кірісті. Ең танымалдары – Лихтенштейн сарайы, Модена сарайы, Шёнбрунн сарайы, Шварценберг сарайы және Белведер (Савой князі Евгенийдің бақша сарайы). 1704 жылы Ворштедте айналасында сыртқы бекініс – Линиенвалл (Linienwall) салынды. 1679 және 1713 жылдардағы оба эпидемияларынан кейін халық саны тұрақты түрде өсе бастады. 1724 жылы Венада 150 000 адам, ал 1790 жылы 200 000 адам тұрған деп есептеледі. Осы кезде Леопольдштадттан бастап алғашқы фабрикалар салынды. Леопольдштадт 1670 жылы 50 жылдық геттосынан қуылған көптеген еврейлердің мекеніне айналды. Гигиеналық мәселелер көріне бастады: кәріз жүйесі мен көшелерді тазалау дами бастады. Сондай-ақ, осы кезеңде алғашқы үй нөмірлері (Конскрипциялық нөмірлер) берілді және мемлекеттік почта жүйесі дамуға бағытталды. Император Иосиф II кезінде 1783 жылы қала әкімшілігі жаңартылды: қалаға ғана жауапты шенеуніктер тағайындалды және магистрат құрылды (Вена қаласының магистраты туралы толық ақпаратты неміс тілінде: de: Magistrat der Stadt Wien.). Сонымен қатар, қала ішіндегі зираттар жабылды.

Император Франц Иосиф I тұсында кеңейту

Қала 1850 жылы кеңейтілді, көбінесе Линиенвалл аймағын қамту үшін. Осылайша, Vorstädte 2-ден 9-ға дейінгі аудандарға айналды, ал ескі қала бірінші аудан болып қалды. 1858 жылы бекіністер бұзды, ал олардың орнына кең Рингштрассе бульвары салынды. Оның бойында көптеген монументалды ғимараттар тұрғызылды. Рингштрассе стилі (тарихизм) Вена сәулетінің ерекшелігін бүгінге дейін сақтап келеді. Бұл кезең 1873 жылғы Әлемдік көрмеде өркендеп, қор нарығының күйреуінен бірден бұрын аяқталды, ол "негірлену дәуірі" (Gründerzeit) деп аталады. 1861 жылы либералдар неоабсолютизм аяқталғаннан кейін өткен алғашқы (салыстырмалы түрде) еркін сайлауда жеңіске жетті. 1830 жылғы үлкен су тасқынынан кейін Дунайды реттеу мәселесі жиі қарастырылды. Бұл 1860 жылдары іске асырылды. Дунайдың көптеген салалары жойылды және қала орталығынан алшақ, түзу бағыт құрылды. Қала орталығына жақын сала тартылып, содан бері шатастыратын Donaukanal (Дануба каналы) деп аталады. Осы кезеңде Вена халқы күрт өсті, негізінен көші-қонның есебінен. 1869 жылдан бастап тұрақты түрде халық санағы жүргізіліп, 1910 жылы 2,031,000 тұрғыны бар халық санының ең жоғары көрсеткіші тіркелді. 1900 жылдар шамасында Вена Югендстиль (Арт-нуво) орталығына айналды, әсіресе Отто Вагнер және Вена сецессиясы деп аталатын суретшілер бірлестігінің арқасында (Карлсплацтағы ерекше ғимарат осылай аталған). 1890 жылы қала екінші рет кеңейтілді: ескі Линиенваллдан тыс орналасқан (Vororte) қала маңы 11-ден 19-ға дейінгі аудандар ретінде қала құрамына қосылды (10-шы аудан 1874 жылы төртінші ауданның бөлінуі нәтижесінде құрылған). Леопольдштадт 1900 жылы екіге бөлінді, солтүстік бөлігі 20-шы ауданға (Бригиттенау) айналды. 1904 жылы Флоридсдорф Венаның 21-ші ауданы болып қосылды. Осы жылдары Карл Люгер қала саясатының басты тұлғасы болды. Оның әлеуметтік саясатқа берілгендігі де, қала үшін жасаған басқа да жұмыстары да (мысалы, Wiener Hochquellwasserleitung, таулардан Венаға таза су жеткізу және қала төңірегіндегі шабындықтар мен ормандар белдеуін құру) жоққа шығарылмайды. Алайда, осы оң жақтары оның халықтың қолдауына ие болған, әуестікпен және шеберлікпен жеткізілген антисемитизмімен байланысты болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс (1914–1918 жж.) Венаға тікелей қауіп төндірмеді, бірақ Антанта елдері салған экономикалық эмбарго салдарынан азық-түлік пен киім тапшылығы туды. Соғыстың бағасы, көбінесе қарызға тартылған қаржымен төленді, Германиядағыдай, көптеген орта тап вендіктердің жинақтарын құртқан зор инфляцияға алып келді. Бір қызықты жайт, 1916 жылғы жалдау бағасын реттеу туралы заң ешқашан ресми түрде жойылған жоқ; тіпті бүгінде 1916 жылғы жалдау бағасы қолданылатын ғимараттар бар, ол қазірде мәні жоқ. Бұл азық-түлік тапшылығы 1918 жылғы қаңтарда Венада басталган австро-венгрлік ереуілге әкелді. 1917 жылғы қарашада Ресейде болшевиктер билікті басып алғандығы, Австрияның Социал-демократиялық жұмысшы партиясының жастар бөлімін соғысқа қарсы митингілер ұйымдастыруға шабыс тартты. Габриэль д’Аннунционың ықпалымен жасалған Венаға үгіт тарату мақсатындағы әуе шабуылы 1918 жылдың 9 тамызында 11 Ansaldo SVA ұшағымен жүзеге асырылды. Ол Венаға барып-қайтып 1200 км-ден астам қашықтықты кедерсіз ұшып өтіп, итальян және неміс тілдерінде жазылған шамамен 400 000 үгіт парақшаларын тастады, онда Вена тұрғындарынан Австрия-Мажарстан мен Пруссия арасындағы одақты тоқтатуды сұрады.

Бірінші республика

Соғыстың аяқталуы Австрия-Мажарстанның да аяқталуы болды. 1918 жылғы 12 қарашада парламент алдында Германия Австриясы (Deutsch Österreich) Республикасы жарияланды. Халықтың көп бөлігі астанада шоғырланғандықтан, ол көбінесе гидроцефалия деп аталды; халықаралық баспасөз мақалаларында Австрия-Мажарстанның тарауынан кейін Венаның ірі еуропалық мегаполис ретінде өмір сүру мүмкіндігіне күмән туды. 1921 жылы Вена Төменгі Австриядан бөлініп, дербес штат болды, ал қала әкімінің мәртебесі штат губернаторының мәртебесіне теңестірілді. Дегенмен, ол 1986 жылға дейін Төменгі Австрияның номиналды астанасы болып қала берді. Соғыстың соңынан бері үстемдік құрған солшыл социал-демократтар енді қала әкімшілігін басқарды. "Қызыл Вена" халықаралық үлгі ретінде қарастырылды. Осы кезеңде көптеген атақты Gemeindebauten (төмен бағалы тұрғын үйлер) салынды. Алайда, экономикалық қиындықтардың күшеюі саяси радикализмге және саяси партиялардың поляризациясына әкелді. Социал-демократиялық бағыттағы солшыл Republikanische Schutzbund (Республикалық қорғау одағы) 1923/24 жылдары құрылды, ол жақсы ұйымдастырылған және жақсы жабдықталған жарымәскери топ болды. Оған қарсы оңшыл Heimwehr ("Отан қорғаушылар"), соғыс аяқталғаннан кейін жергілікті күзетшілер мен осыған ұқсас жауынгерлік бөлімшелерден құрылған. 1923 жылдың мамыр айында президент Майкл Хайништің қатысуымен Хофбургте Бірінші дүниежүзілік еврей әйелдерінің конгресі ашылды.

Аустрофашизм

1927 жылы Justizpalast (Әділет сарайы) өртенуі, зорлық-зомбылықпен өткен наразылықтардан кейін, елдің ең ірі банкі Creditanstalt банкінің құлауы және соңында 1933 жылы парламент таратылуы 1934 жылғы ақпан айындағы Азамат соғысына әкелді. 1932 жылдан бері Австрия канцлері және сыртқы істер министрі болған Энгельберт Доллфусс 1933 жылы нацистік партияға, коммунистік партияға және Schutzbund ұйымына тыйым салғаннан кейін, 1934 жылғы ақпан көтерілісінен кейін Социал-демократиялық партияға да тыйым салды. Заңды саяси ұйымның жалғызы – оның өзі құрған Vaterländische Front жаңа қозғалысы болды. Доллфусс Ständestaat деп аталатын авторитарлық режим құрып, парламенттің келісімінсіз билік жүргізді (толығырақ Austrofascism туралы қараңыз).

Нацистік Германияның аннексиясы және Екінші дүниежүзілік соғыс

1938 жылдың наурыз айында нацистік Германия Аншлюс деп аталатын процесте Австрияны басып алып, оған қосып алды. Адольф Гитлер Венада зор құрметпен қарсы алынды және Хелденплац алаңында өзінің отанын Рейхке қош келдіңіздер деп қабылдаған сөз сөйледі. Гитлердің еврейге қарсы саясаты 20 ғасырдың басында күшейген антисемитизмнің бар Венадағы топырағына түсті. Аншлюс болғаннан кейін Венадағы яһудилер мемлекеттік және антисемиттердің садистік ниеттерінен туған зорлық-зомбылыққа ұшырады. 1938 жылдың 9 қарашасындағы Рейхскристалльнахт кезінде яһудилердің діни және әлеуметтік өмірінің орталықтары болған синагогалар қиратылды. Тамыз айында KZ Oberlanzendorf Wien (Яһудилерді эмиграциялау жөніндегі орталық кеңсе) құрылды. Оның басшысы Адольф Эйхман болды. Жалпы алғанда, антисемитизмнің кейбір мысалдарына қарамастан, Вена қаласы нацистік режимді Австрияның қалған бөліктеріне қарағанда аз қолдады. Бірақ бұл ұйымдасқан қарсылыққа жеткен жоқ. Гитлердің өзі Венаны жек көріп, балалық шағының туған жері Линцті дамытуға және Венаны маңызсыз қалаға айналдыруға ниеттенді. 1938 жылы қаланы кеңейту барысында 91 көршілес муниципалитет қала құрамына қосылды, олардан 22-ші (Гросс-Энзерсдорф), 23-ші (Швехат), 24-ші (Мёдлинг), 25-ші (Лизинг) және 26-шы (Клостернойбург) округтері құрылды. 1224 км² аумақты алып жатқан Вена Үшінші Рейхтегі ең ірі аумақты қала болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс кезінде қалада жанындағы Маутхаузен-Гузен концлагерінің 12 қосалқы лагері орналасқан, олар қаланың әртүрлі бөліктерінде болды. Бұл қала бастапқыда Англиядан ұшып келген одақтас бомбалаушыларының ұшу қашықтығынан тыс болғанымен, 1943 жылдан бастап Италиядан келген бомбалаушылардың шабуылына ұшырады. Нацистік Германияның басқа да ірі қалаларындағы сияқты, Венада да осы бомбалаушыларға қарсы қорғану үшін ірі зениттік мұнаралар салынды. Бұл құрылыстардың қалыңдығы мен терең іргетасы соншалық, оларды бұзу қоршаған ғимараттарға зиян келтіретін болғандықтан, олар бүгінгі күнге дейін сақталған. 1944 және 1945 жылдарғы АҚШ бомбалаулары және 1945 жылғы сәуірде Кеңес әскерлерінің Венаны басып алу кезіндегі қатал шайқастар қалада көптеген қирауларға себеп болды. Дегенмен, бірқатар тарихи ғимараттар бомбалаудан аман қалды, ал соғыстан кейін көптеген басқалары қайта жаңартылды.

Достасқандардың басып алуы

Соғыстан кейін бірнеше күн өткен соң, уақытша қалалық үкімет және басқару құрылды. Сонымен қатар, саяси партиялар қайта құрылды. 1945 жылғы 29 сәуірде парламент ғимараты оккупациялық күштерден жаңа Австрия үкіметіне өтті, және Карл Реннер Австрияның демократиялық Республикасының қайта орнатылуын жариялады. Вена Кеңес Одағы, АҚШ, Ұлыбритания, Франция арасында бес оккупациялық аймаққа бөлінді, ал бірінші аудан (қала орталығы) барлық төртеуімен патрульденді. Алғашқы қалалық сайлау 1945 жылдың қараша айында өтті. Қалалық кеңестегі 100 орынның 58-ін солшыл Социал-демократиялық партия, 36-сын оңшыл Австрия Халық партиясы, ал 6-сын коммунистер жеңіп алды. 1946 жылы 1938 жылғы қала аумағының кеңейтілуін кері қайтару туралы шешім қабылданды, бірақ бұл заң оккупациялық күштердің ветосымен кешіктірілді және 1954 жылға дейін күшіне енбеді. Венада екі округ қалды, атап айтқанда Дунайдың солтүстігіндегі 22-округ (Донауштадт) және оңтүстіктегі 23-округ (Лизинг) (тағы бірнеше округтер Төменгі Австриядан аумақ алды).

Тәуелсіздік алғаннан бергі қазіргі заман тарихы (1955)

1955 жылғы 15 мамырда ел «Австрия мемлекеттік шарты» арқылы саяси тәуелсіздігі мен егемендігін қайта алды. Австрия Парламенті дереу Австрияның болашақ бейтараптығын және одақ құрмау саясатын (Швейцарияның жағдайына ұқсас) бекіту үшін шартты өзгертті. Бұл бейбіт келісім мемлекеттік келісім деп аталды, себебі Австрия 1938 жылы уақытша таратылған болатын. Соғыстан кейін, Батыс Еуропадағыдай, Маршалл жоспарының нәтижесінде үлкен экономикалық өркендеу болды. Венадағы қоғамдық көліктер жаңа U-Bahn желісінің енгізілуімен жақсартылды, оның бірінші бөлігі 1978 жылы ашылды. 1979 жылы Венада стратегиялық қаруларды шектеу туралы екінші келісімге қол қойылды. 1970 жылдары Вена Біріккен Ұлттар Ұйымының үшінші ресми тұрағына айналды және БҰҰ қаласы салынды. 20 ғасырдың соңында Дунайдың екі жағында Андромеда мұнарасы мен Милленниум мұнарасы сияқты бірнеше көкжайлардан тұратын көкжай құрылды. Сонымен қатар, Вена Митте теміржол станциясының орнында көкжайлар кешенін салу жоспарланған, бұл Венаның тарихи орталығының ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енуіне қауіп төндіретін еді. Аталған жоба кейіннен қайта қарастырылды. Вена 1986 жылға дейін Төменгі Австрияның (Нидерёстеррайх) астанасы болды, содан кейін оны Санкт-Пөлтен алмастырды. Вена географиялық тұрғыдан Төменгі Австрияның құрамына кірмегендіктен, ол өкілдік ететін аймақтан тыс орналасқан астана еді. 2001 жылғы қалалық сайлауда социал-демократтар абсолютті көпшілікті қайта алды. Либералдық форум жеткілікті дауыс жинамағандықтан, содан бері қалалық кеңесте тек төрт партия ғана өкілдік етеді. 2005 жылғы сайлауда социал-демократтар көпшілігін одан әрі арттырды. Австрияда елдің өзі нысана болмаса, тыңшылық заңды. Қалада шамамен 17 000 дипломат бар, олардың көп бөлігі халықаралық ұйымдарға жіберілген. Олардың болуы және Австрияның бейтараптығының арқасында Вена тыңшылықтың маңызды орталығына айналды, бұл «Үшінші адам» фильмінде көрсетілген. Суық соғыс кезінде қалада австриялық әскерлерден гөрі көп шпиондар болған деген қауесет тарады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне қарамастан, Венада 180-нен астам аккредиттелген ресейлік дипломат бар, және олардың үштен бірінен астамы дипломатиялық иммунитетті пайдаланатын шпиондар екендігі хабарланды. Қытай, Иран, Израиль, Сауд Арабиясы, АҚШ, Ұлыбритания және басқа да еуропалық шпиондар мен қарсы шпиондар да елде жүр. Тыңшылыққа төзімділік танытуының нәтижесінде ел Берн клубынан шығарылды.