Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ (1941 жылы туған)
American philosopher (born 1941)
Бастиан Корнелис ван Фраассен (/v//æ//n// /'/f//r//ɑː//s//ən/; 1941 жылы туған) – ғылым философиясы, эпистемология және формальды логика салаларына қосқан үлесімен белгілі голланд-американдық философ. Қазіргі таңда Сан-Франциско мемлекеттік университетінің ерекше философия профессоры және Принстон университетінің зейнеткер философия профессоры.
Bastiaan Cornelis van Fraassen (/v//æ//n// /'/f//r//ɑː//s//ən/; born 1941) is a Dutch American philosopher noted for his contributions to philosophy of science, epistemology and formal logic. He is a Distinguished Professor of Philosophy at San Francisco State University and the McCosh Professor of Philosophy Emeritus at Princeton University.
Өмірбаян және мансап
Ван Фраассен 1941 жылғы 5 сәуірде Германия басып алған Нидерландыда дүниеге келген. Оның әкесі, бу қайнатушы, нацистер тарапынан Гамбургтағы фабрикада жұмыс істеуге мәжбүр болған. Соғыстан кейін отбасы қайта бірігіп, 1956 жылы Батыс Канададағы Эдмонтон қаласына эмиграциялады. Ван Фраассен Альберта университетінен бакалавр (1963), Питтсбург университетінен магистр (1964) және Адольф Грунбаумның жетекшілігімен докторлық диссертациясын (1966) қорғады. Ол бұрын Йель университетінде, Оңтүстік Калифорния университетінде, Торонто университетінде және 1982 жылдан 2008 жылға дейін Принстон университетінде оқытумен айналысты, қазір зейнеткерлікте. Ван Фраассен ересек шағында Рим-католик дініне кірген және Кира институтының негізін қалаушылардың бірі. Ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі, 1995 жылдан бастап Нидерланды Корольдік өнер және ғылым академиясының шетелдік мүшесі және Халықаралық ғылым философиясы академиясының мүшесі. 1986 жылы ван Фраассен ғылым философиясына қосқан үлесі үшін Лакатос сыйлығын, ал 2012 жылы ғылым философиясы қауымдастығының өмір бойы жеткен жетістіктері үшін Хемпель сыйлығын алды. Оның көптеген студенттерінің арасында Индиана университетінің профессоры Элизабет Ллойд, Нью-Йорк университетінің профессоры Анжа Яуэрниг, Джонс Хопкинс университетінің профессоры Дженнан Исмаэль, Гарвард университетінің профессоры Нед Холл, Австралия Ұлттық университетінің профессоры Алан Хажек және Калифорния университетінің (UCLA) математика профессоры Юкка Керанен бар.
Van Fraassen was born in the German occupied Netherlands on 5 April 1941. His father, a steam fitter, was forced by the Nazis to work in a factory in Hamburg. After the war, the family reunited and, in 1956, emigrated to Edmonton, in western Canada. Van Fraassen earned his B. A. (1963) from the University of Alberta and his M. A. (1964) and Ph. D. (1966, under the direction of Adolf Grünbaum) from the University of Pittsburgh. He previously taught at Yale University, the University of Southern California, the University of Toronto and, from 1982 to 2008, at Princeton University, where he is now emeritus. Van Fraassen is an adult convert to the Roman Catholic Church and is one of the founders of the Kira Institute. He is a fellow of the American Academy of Arts and Sciences; an overseas member of the Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences since 1995; and a member of the International Academy of Philosophy of Science. In 1986, van Fraassen received the Lakatos Award for his contributions to the philosophy of science and, in 2012, the Philosophy of Science Association's inaugural Hempel Award for lifetime achievement in philosophy of science. Among his many students are the philosophers Elisabeth Lloyd at Indiana University, Anja Jauernig at New York University, Jenann Ismael at Johns Hopkins University, Ned Hall at Harvard University, Alan Hajek at the Australian National University and Professor of Mathematics Jukka Keranen at UCLA.
Ғылым философиясы
Ван Фраассен 1980 жылы "Ғылыми бейне" атты кітабында "конструктивті эмпиризм" терминін енгізді, онда ол байқауға келмейтін нысандардың нақтылығына қатысты агностицизмді қолдады. Бұл кітап "ғылыми антиреализмді қайта жандандырғаны" үшін кеңінен мойындалды. Стэнфорд философия энциклопедиясының мәліметінше: Конструктивті эмпирик логикалық позитивистер сияқты ғылымдағы метафизикалық міндеттемелерді қабылдамайды, бірақ олардың мағынаның тексеру критерийін қабылдауынан және теориялық тұрғыдан жүктелген сөздерді ғылымнан жою қажеттігі туралы ұсынысты қолдауынан өзгешеленеді. Ван Фраассеннің "Ғылыми бейне" кітабынан бұрын кейбір философтар ғылыми антиреализмнің өлі деп есептеген, себебі логикалық позитивизм өлі болған. Ван Фраассен ғылымға қатысты эмпирик болудың логикалық позитивистердің ізімен жүрмейтін басқа да жолдары бар екенін көрсетті. 1989 жылы жариялаған "Заңдар мен симметрия" атты кітабында Ван Фраассен физикалық құбылыстарды олардың мінез-құлқына себеп болатын немесе басқаратын ережелер немесе заңдар арқылы түсіндірудің негізін қалауға тырысты. Ол анықтамау мәселесіне назар аудара отырып, теориялардың эмпирикалық жағынан эквивалентті болуы мүмкін екенін, бірақ олардың онтологиялық міндеттемелері әртүрлі болуы мүмкін екенін дәлелдеді. Ол ғылымның мақсаты физикалық әлем туралы әдеби шындықты беру емес, керісінше, эмпирикалық тұрғыдан жеткілікті теорияларды жасау екенін жақтады. Ван Фраассен сонымен қатар кванттық механиканың философиясын, философиялық логиканы және Байестің эпистемологиясын зерттеді.
Van Fraassen coined the term "constructive empiricism" in his 1980 book The Scientific Image, in which he argued for agnosticism about the reality of unobservable entities. That book was "widely credited with rehabilitating scientific anti realism." According to the Stanford Encyclopedia of Philosophy: Blockquote|The constructive empiricist follows the logical positivists in rejecting metaphysical commitments in science, but parts with them regarding their endorsement of the verificationist criterion of meaning, as well as their endorsement of the suggestion that theory laden discourse can and should be removed from science. Before van Fraassen's The Scientific Image, some philosophers had viewed scientific anti realism as dead, because logical positivism was dead. Van Fraassen showed that there were other ways to be an empiricist with respect to science, without following in the footsteps of the logical positivists. In his 1989 book Laws and Symmetry, van Fraassen attempted to lay the ground work for explaining physical phenomena without assuming that such phenomena are caused by rules or laws which can be said to cause or govern their behavior. Focusing on the problem of underdetermination, he argued for the possibility that theories could have empirical equivalence but differ in their ontological commitments. He rejects the notion that the aim of science is to produce an account of the physical world that is literally true and instead maintains that its aim is to produce theories that are empirically adequate. Van Fraassen has also studied the philosophy of quantum mechanics, philosophical logic, and Bayesian epistemology.
Философиялық логика
Ван Фраассен «Философиялық логика» журналының редакторы және «Символикалық логика» журналының қоредакторы болды. Логикада Ван Фраассен еркін логика бойынша жұмыстарымен және супербағалау семантикасын енгізгенімен танымал. «Жеке терминдер, шындық мәнінің жоқтығы және еркін логика» атты мақаласында ван Фраассен сілтеме жасай алмайтын есімдердің мәселесіне өте қысқаша кіріспе жасайды. Бірақ, кез келген бірегей формализацияның орнына, ол Виллард Ван Орман Куиннің «Логика әдістері» кітабында кездесетін стандартты предикат логикасының аксиомаларын ғана түзетуді ұсынады. Ол мысалы, аксиоманың орнына ; егер алғысының экзистенциалдық талабы жалған болса, бұл табиғи түрде дұрыс болады. Егер есім сілтеме жасамаса, онда оны қамтитын атомдық сөйлемге (сәйкестік туралы мәлімдеме болмаса) кез келген шындық мәнін тағайындауға болады. Осы түсіндіру бойынша еркін логика толық екені дәлелденеді. Дегенмен, ол осындай мәлімдемелерді дұрыс немесе жалған деп атауға ешқандай себеп көретінін айтады. Кейбіреулер бұл мәселені көпмәнді логика арқылы шешуге тырысты, ал ван Фраассен олардың орнына супербағалауды қолдануды ұсынады. Супербағалаулар қабылданғанда толықтық туралы сұрақтар өзгереді, себебі олар логикалық тұрғыдан дұрыс шарттарға сәйкес келмейтін жарамды аргументтерге мүмкіндік береді. Оның «Фактылар және таутологиялық байланыс» (J Phil 1969) атты мақаласы қазір шындық жасаушы семантиканың бастауы ретінде қарастырылады.
Van Fraassen has been the editor of the Journal of Philosophical Logic and co editor of the Journal of Symbolic Logic. In logic, Van Frassen is best known for his work on free logic and his introduction of the supervaluation semantics. In his paper "Singular Terms, Truth value Gaps, and Free Logic", van Fraassen opens with a very brief introduction of the problem of non referring names. Instead of any unique formalization, though, he simply adjusts the axioms of a standard predicate logic such as that found in Willard Van Orman Quine's Methods of Logic. Instead of an axiom like he uses ; this will naturally be true if the existential claim of the antecedent is false. If a name fails to refer, then an atomic sentence containing it, that is not an identity statement, can be assigned a truth value arbitrarily. Free logic is proved to be complete under this interpretation. He indicates that, however, he sees no good reason to call statements which employ them either true or false. Some have attempted to solve this problem by means of many valued logics; van Fraassen offers in their stead the use of supervaluations. Questions of completeness change when supervaluations are admitted, since they allow for valid arguments that do not correspond to logically true conditionals. His paper "Facts and tautological entailment" (J Phil 1969) is now regarded as the beginning of truth maker semantics.
Бейестің эпистемологиясы
Байестің эпистемологиясында ван Фраассен қазір ван Фраассеннің шағылысу принципі деп танылатын ұсынысты жасады: "принципті орындау үшін, агенттің A тұжырымына қатысты қазіргі субъективті ықтималдығы, егер оның осы тұжырымға қатысты субъективті ықтималдығы кейінірек r-ге тең болса, осы r санымен сәйкес келуі керек".
In Bayesian epistemology, van Fraassen proposed what is now known as van Fraassen's reflection principle: "to satisfy the principle, the agent's present subjective probability for proposition A, on the supposition that his subjective probability for this proposition will equal r at some later time, must equal this same number r".