Кіріспе

Құс түрі

Сүріндік орпендола (Psarocolius decumanus), сондай-ақ Суринам орпендоласы немесе жүгері құсы деп те аталады, Жаңа әлемнің тропикалық иктерид құсы. Ол Анд тауларының шығысындағы Оңтүстік Американың төмендіктерінде, Панама мен Колумбиядан Аргентинаның солтүстігіне дейін, сондай-ақ Тринидад пен Тобагода қоныстанады. Егер Монтесума орпендоласының Gymnostinax туысы және оның ең жақын туыстары жарамды деп есептелсе, бұл түр сол туысқа жатуы мүмкін (Price & Lanyon 2002). Бұл көп тараған құс, оны жеке немесе шағын топтарда ағаштарда ірі жәндіктер, жемістер, тұқымдар және кейбір нектар іздеп жүргенде көруге болады. Аталықтың ұзындығы 46 см, салмағы 300 г; аналық аталықтан кіші, ұзындығы 37 см, салмағы 180 г. Сүріндік орпендоланың қауырсынындағы май безінен шыққан майға байланысты ерекше иіс сезіледі.

Сипаттама

Ересек еркектер көбінесе қара түсті, кестен тәрізді қызыл қылқасы және екі қара орталық қауырсынынан басқа жарқын сары құйрығы болады. Ұзын, тар шоқысы болады, көру қиын болуы мүмкін. Көздің қабыршағы көк, ал ұзын мүсігі ақшыл. Аналықтары да осыған ұқсас, бірақ кішкентай, түсі сор және шоқысы жоқ.

Мінез-құлық

Қалқанды орпендола орман шеттерінде және аралында мекендейді. Ол отар түзіп көбейетін құс, биік ағаштарға 125 см-ден асатын тоқыма ұя салады. Ол 15–19 күнде шайқалатын екі көк-сұр жұмыртқа туады, одан кейін ұшқындар 24–36 күнде пайда болады. Әрбір отарда үстемдік құратын еркек болады, ол әйелдердің көпшілігімен күрделі иілу биімен жұптасады. Отарда 15-30 аналық және 3-4 аталық болуы мүмкін. Көбею маусымынан тыс уақытта бұл түр өте жылдам қозғалады, кейбір маусымдық көші-қондар жасалады. Аталықтың ерекше әндеріне қолды пианиноның клавишаларымен сырғанатуды еске түсіретін төмендейтін дыбыс кіреді. Екі жыныс та қатты дыбыс шығарады. Қалқанды орпендола – Акантоцефала ішек паразиті Апорорхинктус ақулатустың иесі болып табылады.

Басқа дереккөздер

ffrench, Richard; O'Neill, John Patton & Eckelberry, Don R. (1991): Тринидад пен Тобаго құстарына нұсқаулық (2-ші басылым). Comstock Publishing, Итака, Н.Й. Hilty, Steven L. (2003): Венесуэла құстары. Кристофер Хелм, Лондон. Jaramillo, Alvaro & Burke, Peter (1999): Жаңа әлемнің қара торғайлары. Кристофер Хелм, Лондон.