Кіріспе
Қапшық папкалар немесе тесілген қағаздар сақталайтын үлкен папкалар. Сақиналы мүшелеуіштер (жеңіл жапырақ мүшелеуіштер, ерікті жапырақ мүшелеуіштер немесе кейде Ұлыбританияда файлдар деп аталады) – бұл файл папкалары немесе тесілген қағаздар (ерікті жапырақтар деп аталады) сақталайтын үлкен папкалар. Бұл мүшелеуіштер әртүрлі өлшемде болады және әртүрлі қағаз форматтарына сәйкес келеді. Олардың ішіндегі құжаттар дөңгелек немесе D пішіндес ұстағыштарға тігіледі. Солтүстік Америкада сақиналардың өзі әртүрлі өлшемде болады, оның ішінде басқа да өлшемдер де бар. Сақиналар иінтірек механизмімен немесе басқа бекіту жүйесімен бекітілуі мүмкін, сондай-ақ серіппелі механизммен де жабдықталуы мүмкін. Мүшелеуіштердің өзі әдетте металл сақиналары бар пластиктен жасалады. Алғашқы үлгілері 1890 жылдардың басында және 1900 жылдардың басында патенттелген.
Ring binders (loose leaf binders, looseleaf binders, or sometimes called files in Britain) are large folders that contain file folders or hole punched papers (called loose leaves). These binders come in various sizes and can accommodate an array of paper sizes. These are held in the binder by circular or D shaped retainers, onto which the contents are threaded. In North America, the rings themselves come in a variety of sizes, including , though other sizes are also available. The rings may be secured by lever arch mechanisms or other securing systems, or may be spring loaded. The binders themselves are typically made from plastic with metal rings. Early designs were patented during the early 1890s to the early 1900s.
Тарих
Америкалық Генри Тиллингхаст Сиссон "портфолио және қағаз файлдарды жаңа және пайдалы жетілдіру" ойлап тапты, оны "уақытша байлаушы" деп атады. Ол қағаздарды сенімді ұстау үшін түтікшедегі пружинаны пайдаланды. Ол 1859 жылдың 5 сәуірінде 23506 нөмірімен патент алды. Неміс Фридрих Соеннекен 1886 жылы Бонн қаласында сақиналы байлаушыны ойлап тапты. 1886 жылдың 14 қарашасында ол өзінің "Papierlocher für Sammelmappen" ("жинақтау папкалары үшін қағаз тесіктеуіш" немесе тесік соққыш) үшін патент алды. Неміс Луи Лейц, Leitz компаниясының негізін қалаушы, кейіннен Штутгарт Фейербахта сақиналы байлаушыларды дамытуда маңызды өзгерістер енгізді. Лейц жинақталған сөрелерден алып тастауға көмектесу үшін жинақтаушының жағына "саусақ тесігін" қосты, осылайша қазіргі заманғы сақиналы жинақтаушыны жасады. ISO 838 стандартына сәйкес, екі тесік арасы белгіленген. Төрт тесік нұсқасы үшін ISO стандарты жоқ. Тесіктер арасындағы қашықтық (3х8) болады. Сақиналы байлаушының тағы бір дизайнын 1889 жылы швед Андреас Тенгвалл Хельсингборг қаласында ойлап тапты және 1890 жылы "Trio байлаушы" деген атпен патент алды, ол Тенгвалл мен екі серіктесінің бизнес консорциумының атынан аталды. Тенгваллдың дизайнында екі жұптан тұратын төрт сақина қолданылады. Тенгваллдің Trio байлаушысының тесіктерінің орналасуы әлі күнге дейін Швецияда triohålning атауымен тесік соғудың де-факто стандарты ретінде қолданылады. Бұл тесіктер арасы , , және белгіленген. Уильям П. Питт 1904 жылдың 20 желтоқсанында 778070 нөмірімен АҚШ-та стандартқа айналған 3 сақиналы байлаушы үшін патент алды. Солтүстік Америкадағы де-факто стандартты арақашықтық тесіктер арасында болады.
Вариациялар
Байлауыштар сыйымдылығы және қағаз мөлшері бойынша көптеген стандартты өлшемдерде келеді. ISO қағаз өлшемдерін (ISO 216 стандартында көрсетілгендей) қолданатын елдер, яғни көптеген елдер, А4 парақтарын ұстау үшін екі немесе төрт тесік жүйесін пайдаланады. Канада мен АҚШ-та ең көп таралған түрі – әріп мөлшерінің беттеріне арналған үш сақиналы жүйе, оның мөлшері ISO 216 негізіндегі А4 мөлшеріне ұқсас. Стандартты қағаз парағында үш тесігі болады, ал аралықтары жарты әріп мөлшерінің беттеріне арналған нұсқасы да бар, онда үш сақинасы бөлек орналасқан. "Ledger" (есептік) мөлшерінің байлауыштары қағазды ұстайды және стандартты 3 сақина арақашықтығын немесе бірнеше қосымша сақиналарды қолдануы мүмкін. Тесілген тесіктердің қағаздың ең жақын жиегіне дейінгі қашықтығы аса маңызды емес, себебі шағын айырмашылықтар қағаз бен байлауыштың үйлесімділігіне әсер етпейді. Қағаз шетінен тесіктің ортасына дейінгі қалыпты қашықтық – , ал тесіктің қалыпты диаметрі Солтүстік Америкада – аралығында болады. Тесілген тесіктерге қатысты ресми және де-факто стандарттар туралы толық ақпаратты тесілген тесіктер туралы мақаладан табуға болады. Жапонияда ерекше жүйе қолданылады, ол J Binder деп аталады. Бұл жүйе әртүрлі өнімдермен А4 және В5 қағаздарымен үйлесімді. А4 нұсқасында 30 тығыз орналасқан сақина, ал В5 нұсқасында 26 сақина қолданылады. 20 сақиналы А5 нұсқасы сияқты сирек кездесетін нұсқалар да бар. Сақиналы байлауыштармен бірге қолданылатын ерітілген қағаз туралы толық ақпаратты "Ерітілген қағаз" мақаласынан қараңыз. Көптеген жеке ұйымдастырушылар мен жад етіп алу кітаптары алты немесе жеті тесік жүйесін пайдаланады, соның ішінде Filofax және FranklinCovey. Көптеген жүйелерде сақиналар қағазды ашқанда оның сол жағында орналасқан, бірақ сақиналары (байлауыш мұқабасымен жасырылған) қағаздың жоғарғы жиегінде орналасқан байлауыштар да бар, бұл тақтаға ұқсайды. Сонымен қатар, жиі қолданылатын винил байлауыштар, бейімделетін полибайлауыштар, жиектері бүгілген байлауыштар және тігілген байлауыштар сияқты байлауыштардың әртүрлі түрлері бар. Байлауыш мұқабалары әдетте үш бөліктен тұрады, кітап мұқабасы сияқты, үш бөліктен тұратын картон винил немесе басқа материалдармен және ілмектермен бірге ұсталады. Материалдар кең ауқымда өзгереді. Кейбір винил байлауыштардың сыртында мұқаба беттерін сақтауға арналған ашық қалтасы бар, ал көптегендерінің ішкі жағында ерітілген қағаздар, визит карточкалары, компакт-дискілер және т.б. сақтауға арналған қалталары бар. Сондай-ақ, байлауышты жабылатын молдамасы бар байлауыштар да бар, ол қағаздардың сыртқа түсіп қалмауына кепілдік береді. Кейбір байлауыштар қосымша қорғау үшін сәйкес келетін қаптамаларда сақталады, әрбір байлауышқа жеке қаптамамен немесе бірнеше байлауышты ұстайтын бір қаптамамен. Сондай-ақ, қағаз парағын полипропилен қорғағышқа салуға болады. Қорғағышта бұрыннан тесілген тесіктер бар, сондықтан құжатты қол тигізбей және бүгілместен сақтауға болады.