Кіріспе
USS S 23 (SS 128) - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бірінші топтағы (S 1 немесе "Holland") S класты суасты кемесі болды.
USS S 23 (SS 128) was a first group (S 1 or "Holland") S class submarine of the United States Navy.
Құрылыс және іске қосу
S 23 кемесінің кілі 1919 жылғы 18 қаңтарда Массачусетс штатының Куинси қаласындағы «Бетлехем кеме құрылысы корпорациясының» «Фор Ривер» кеме жасау кешенінде қаланды. Ол 1920 жылғы 27 қазанда Барбара Сирс қызының қолдауымен суға түсіріліп, 1923 жылғы 30 қазанда қолданысқа берілді.
Алғашқы жылдар
Бастапқыда 11-ші суасты қайық дивизионына бекітілген, S 23 1931 жылға дейін Коннектикут штатының Нью-Лондон қаласында орналасқан. Осы кезеңде ол көктемнің соңынан қыстың басына дейін Жаңа Англия жағалауында жұмыс істеді, содан кейін қысқы және көктемгі жаттығулар үшін оңтүстікке жылжыды. 1925 жылдан бастап оның жылдық міндеттеріне Флоттық мәселелерге қатысу кірді, ал осы маневрлер оны кейде Кариб теңізінен Тынық мұхитына алып шықты. 1931 жылы S 23 Тынық мұхитына ауыстырылды және 1931 жылдың 5 қаңтарында Нью-Лондоннан Панама каналы, Калифорния және Гавайиге бағыт алды. Сапар барысында ол XII Флоттық мәселеде қатысты. 1931 жылдың 25 сәуірінде ол өзінің жаңа портына, Гавайидегі Перл-Харборға жетті, және келесі он жыл бойы 7-ші суасты қайық дивизионымен бірге жұмыс істеді. 1941 жылдың маусым айында 7-ші дивизион 41-ші дивизион болып өзгерді, ал 1941 жылдың 1 қыркүйегінде S 23 Гавайи аралдарынан Калифорнияға аттанды. 1941 жылдың желтоқсанына дейін АҚШ-тың батыс жағалауында күрделі жөндеу жұмыстары мен операциялар жүргізілді, содан кейін 7 желтоқсанда Жапонияның Перл-Харборға жасаған шабуылымен АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін S 23 экипажы Алеут аралдарындағы қызметке дайындалды. Сан-Диегода (Калифорния штаты) ас үй пешінің жылуын күшейту үшін радиациялық типтес жылытқыштар сатып алынды. Су асты кемелері экипаждарына берілетін стандартты киімдерге, одан қоса, су өткізбейтін, ауыр киімдер мен шаңғы маскалары қосылды. Су асты кемесі соғыс жағдайына сәйкес жабдықталды және 1942 жылдың қаңтарында S 23 солтүстікке қарай Уналаска аралынан Амакнак аралындағы Голланд аймағына (Dutch Harbor) көшті.
Бірінші соғыс патрулі
1942 жылы 7 ақпанда түстен кейін S 23 кемесі Голландияның Порт-Ливерпуль портынан алғашқы әскери патрульге шықты. Бірнеше сағаттан кейін ол Алеут аралдарына тән қатты теңізге және нашар көрінуге тап болды. Толқындар көпірдің үстінен өтіп, күзетшілерді соқты, ал су кондық мұнараның люгінен төгілді. 1942 жылы 10 ақпанда S 23 кемесі зақымдалған үстіңгі құрылым бөліктерін тастап түсірді, бұл процедураны ол келесі патрульдерінде де қайталады; ал 1942 жылы 13 ақпанда қатты теңіз салдарынан көпірдегі бірнеше сарбаздың сүйектері сынды. Тағы үш күн бойы су асты кемесі Жапонияға дейінгі үлкен шеңбер жолымен патрульдеді, содан кейін үйге бет алып, 1942 жылдың 17 ақпанында Голландияның Порт-Ливерпуль портына оралды.
1942 жылдың ақпан-маусымы
Голланд портынан S 23 күрделі жөндеуге және қысқа мерзімді дыбыс мектебіндегі қызметке Сан-Диегоға қайтаруға бұйрық берілді. Сан-Диегоға келгеннен кейін, экипажы электр жабдықтарын, жылыту жүйесін және байланыс құралдарын жақсартуды, сондай-ақ фатмометр, радар және кельге орнатылған сонарды орнатуды сұрады. Бұл сұраныстар келесі үш патрульден кейін қайта-қайта айтылды, бірақ төртінші патрульден кейін ғана іске асырылды. 20 мамырда S 23 тағы да Алеут аралдарына аттанды. Вашингтон штатындағы Порт-Анджелес арқылы өтіп, 1942 жылғы 29 мамырда Аляска суларына жетіп, Уналаска батысындағы жапон шабуылына қарсы күзетке жіберілді. Алайда, 1942 жылғы 2 маусымда 6 метрлік (20 фут) толқындар көпірдің үстінен өтіп, екі адамды ауыр жарақаттады. Ол Голланд портына медициналық көмекке жараланғандарды жеткізу үшін бет бұрды. Сол күні жеткен S 23, 1942 жылғы 3 маусымда жапондық авианоска ұшқыштары базаға шабуыл жасағанда әлі де портта болды.
Екінші соғыс патрулі
Бірінші рейдтен кейін S 23 портын тазартып, бірнеше сағат ішінде тағайындалған патрульдік аймаққа жетті, онда ол 1942 жылдың 11 маусымына дейін болды. Содан кейін ол Голланд портына қайтып оралды, жабдықталып, жапондықтар бірнеше күн бұрын Кискамен бірге басып алған Атудың оңтүстік-шығысында күзетке жіберілді. Келесі 19 күн бойы ол Атуға жол тартқан жапондық логистикалық және әскери кемелерді іздеді, сондай-ақ Атудың шығанақтары мен портын барлады. Ол бірнеше рет нысанаға жақындауға тырысты, бірақ тұман, оның төмен жылдамдығы және нашар маневрлеу қабілеті көбінесе шабуылға мүмкіндік бермеді: 1942 жылдың 17 маусымында ол танкерге атыс жасады, бірақ соқпады. 1942 жылдың 2 шілдесінде ол Аналаскаға қайтып, 1942 жылдың 4 шілдесінде таңертең Голланд портына жетті.
Үшінші соғыс патрулі
1942 жылдың 15 шілдесінен 18 тамызына дейін жүргізілген үшінші әскери патруль кезінде S 23 қайтадан негізінен Ату аймағында патрульдеді. Бірақ 1942 жылдың 6 тамызында ол Кискаға жақын маңайға, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің аралды бомбалауына көмектесу үшін бағытталды. 1942 жылдың 9 тамызында ол өз патрульдік аймағына қайтып оралды, онда жау нысаналарын жақындатудағы бұрынғы тәжірибесі қайталанды.
Төртінші әскери қарауыл
Голланд портына оралғаннан кейін сегіз күн өткен соң S 23 қайтадан батысқа бет алды және 1942 жылдың 28 тамызында Адактың АҚШ-тың басып алуы кезінде қорғаушы-барлаушы ретінде қызмет ету үшін тағайындалған аймаққа жетті. Стацияда болған уақытының көп бөлігінде ауа райы бұлтты болды, бірақ ол Аляскадағы сегіз айлық операциялар барысында ең жақсы жағдай болды. 1942 жылдың 16 қыркүйегінде оны Сан-Диегоға жоспарланған 20 қыркүйектегі жөндеу және гидроакустикалық оқуларға кетуге шақырып алды.
Бесінші әскери қарауыл
1942 жылдың 7 желтоқсанында S 23 кемесі Аналаскаға оралды, ал 17 желтоқсанда ол бесінші соғыс патруліне шықты. 22 желтоқсанға қарай ол Батыс Атту аймағында болды, ал 23 желтоқсанда Курил аралдарының солтүстік ұшындағы Парамушироға орналасуға бұйрық алды. 24 желтоқсанда ол Курил аралдарына бағыт алды. 26 желтоқсанда, бағытында келе жатқанда, корпусынан тыс орналасқан ұшақтарды басқару механизмі бұзылды. Суға батып, тереңдікті бақылау қиын болғандықтан, ол Датч-Харборға қайтып келді. Шығысқа қарай жылжу барысында механикалық қиындықтар күшейді; артқы ұшақтары винттерге зақым келтірді, бұзылған рулі беріліс желісінің зақымдануына әкелді. 1943 жылдың 3 қаңтарынан кейін табиғат қатты қар мен мұзды дауылдарды қосты. Бірақ 1943 жылдың 6 қаңтарында S 23 кемесі Датч-Харборға жетті. S 35 кемесінен алынған жабдықтар мен бөлшектерді пайдаланып, S 23 кемесі Датч-Харбор мен Кодиакта жөнделді, ал 1943 жылдың 28 қаңтарында ол Атту аймағындағы кезекті патрульге Аналаскадан аттанды. Ол 21 күн бойы станцияда тұрды, оның ішінде 6 және 7 ақпан күндері порттың басқару тақтасын жөндеуге екі күн жұмсалды. Ол бірде-бір жау кемесін жойған жоқ және 26 ақпанда Датч-Харборға оралды.
Алтыншы әскери қарауыл
1943 жылғы 8 наурызда қайта жабдықталғаннан кейін, су асты қайығы соңғы соғыс патруліне шықты. Батысқа қарай қозғалған ол 1943 жылғы 14 наурызда Камчатка түбегіне жетіп, қалыңдығы 0,75-0,9 метр болатын мұз жарықтарына тап болды. Жапон балықшылар флотын іздеу үшін жағалау бойымен баяу жылды, ал бастапқыда тек күндізгі уақытта ғана қозғалу мүмкіндігіне ие болды. 1943 жылғы 16 наурызда түстен кейін Кронтский мүйісін, ал 1943 жылғы 19 наурызда таңертең Лопатка мүйісін айналып өтті. Содан кейін ол Курил және Алеута аралдары арасындағы жапондық жабдықтау желілері арқылы Алеут аралдарына қайта бағыт алды. 1943 жылғы 26 наурызда ол Атту аймағында патрульдік міндеттерді атқара бастады, ал 1943 жылғы 31 наурызда патрульдік аймағынан Голланд портына қарай үйге қайту сапарына шықты.
1943 жылдың сәуірі 1945 жылдың қыркүйегі
1943 жылдың сәуірінде S 23 Сан-Диегоға қайта оралды. 1943 жылдың жазында кемеге толыққанды жөндеу жүргізілді. 1943 жылдың күзінде ол дыбыс мектебіне оқу-жаттығу қызметтерін көрсетуді бастады, және осы қызметті 1945 жылдың тамызында Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін жалғастырды.
Пайдаланудан шығару және жою
1945 жылдың 11 қыркүйегінде S 23 Сан-Диегодан Калифорния штатындағы Сан-Францискоға бағыт алды, онда 1945 жылдың 2 қарашасында қызметтен босатылды. 1945 жылдың 16 қарашасында оның аты Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен шығарылды. Кейіннен оның қаңқасы металл тескілеуге сатылып, 1946 жылдың 15 қарашасында сатып алушы – Сан-Францискодағы Salco Iron and Metal Company компаниясына тапсырылды.