Кіріспе

Украинаның сыртқы барлау қызметі Украинаның сыртқы барлау қызметі (Служба зовнішньої розвідки України) немесе SZRU – Украина үкіметінің барлау органы. Ол саяси, экономикалық, әскери, ғылыми, техникалық және экологиялық ақпарат салаларында барлау қызметін жүзеге асырады және тікелей Украина Президентіне бағынады. Украина Конституциясы, Украинаның барлау органдары туралы Заңы және Украинаның басқа да нормативтік құқықтық актілері Сыртқы барлау қызметінің қызметін басқаратын негізгі құжаттар болып табылады.

Тарих

1919 жылғы 27 қаңтарда Украина Халық Республикасы Украинаның алғашқы сыртқы барлау агенттігін – Украина Халық Республикасы Директориясының Ішкі істер министрлігінің Саяси істер департаментін құрды. Украина Халық Республикасының (УНР) жеңіліске ұшырауы және Украинаның Кеңес Одағына енуінен кейін бұл агенттік Совет Украинасындағы жағдай туралы, агенттерді, резиденттерді және курьерлерді іріктеу мен оқыту туралы ақпарат жинау үшін пайдаланылды. Кейіннен, Қауіпсіздік қызметіне (СҚ) қарасты Бас барлау басқармасының Барлау департаменті негізінде құрылған ол тәуелсіз мемлекеттік орган ретінде жұмыс істеп келеді. 2005 жылғы 1 желтоқсанда Украина Жоғарғы Радасы «Украинаның Сыртқы барлау қызметі туралы» Заңды бекітті. Кейін сол күнді Украина Сыртқы барлау қызметінің құрылған күні ретінде атап өту туралы шешім қабылданды. FISU ұйымы Қызметтің басты талаптарын қанағаттандыру мақсатында құрылды. Ол операциялық, талдау, техникалық, ғылыми-зерттеу және әзірлеу бөлімдерін, сондай-ақ құқықтық қолдау, кадрлық ресурстар, логистика және әкімшілік бөлімдерін қамтиды. FISU институты шетелдік барлау офицерлерін бастапқы және қайта даярлау курстарынан өткізеді. FISU тікелей Украина Президентіне бағынышты, ол Қызмет Төрағасын тағайындайды. FISU Украинаның басқа барлау органдарымен, мемлекеттік органдармен, мекемелермен, ұйымдармен және құқық қорғау органдарымен ынтымақтасады. FISU 100-ден астам шетелдік арнайы қызметтермен, сондай-ақ НАТО қауіпсіздік кеңсесімен ресми байланыс орнатып, серіктестік қарым-қатынас орнатқан. Бүгінде Украинаның сыртқы саясатының басты мәселесі – НАТО және Еуропалық Одақ сияқты халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты күшейту болып табылады. Атап айтқанда, Украинаның Еуропалық Одаққа интеграция бағдарламасы шеңберінде FISU терроризмге қарсы күрес, ұйымдасқан қылмысқа қарсы іс-қимыл, заңсыз көші-қонды бақылау, есірткі және адам саудасын жоюға бағытталған шараларға қатысады. Конституцияға сәйкес, FISU Украина Президенті мен Украина Қорғаныс және Қауіпсіздік Кеңесінің басшылығымен жұмыс істейді, сондай-ақ Украина Жоғарғы Радасының (Жоғарғы Кеңес) бақылауында болады. Украинаның Есеп палатасы FISU-ны ұстауға жұмсалатын бюджет шығыстарын бақылайды. Украина Бас прокуроры және уәкілетті лауазымды тұлғалар FISU қызметінің заңдылығын қамтамасыз етеді. Ұйымның тәуелсіз құрылым ретінде дамуы және FISU-ның құқықтық базасын әзірлеу Қызметтің күнделікті жұмысымен байланысты. Бұл процеске құқықтық және экономикалық қолдау, мемлекеттік және институционалдық деңгейдегі кадрлық басқаруға қатысты маңызды мәселелерді шешу кіреді. Демократиялық мемлекеттердің талаптарына сәйкес, FISU Украинаның құқық қорғау органдарын реформалауға алғашқы қадам жасады. Қызмет тәуелсіз мемлекеттік орган мәртебесін алды және құқық қорғау органынан бөлінді. FISU өзінің практикалық іс-қимылдарын қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйелерінде барлауды күшейтуге және жалпы ақпарат көлемін ұлғайтуға бағытталған әлемдік тенденциялар аясында жүзеге асырады. Ақпараттық басқару және бақылау жүйесін жетілдіру Қызметтің Украинаның ұлттық қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін сыртқы қауіп-қатерлерді жоғалту қабілетін арттыруға, сондай-ақ жаулық әрекеттерге дереу жауап беруге дайындығын арттыруға бағытталған. Украина заңдарында белгіленбеген мақсаттар үшін шетелдік барлауды пайдалану мүмкін еместігін қамтамасыз ету – аса маңызды мәселе. Қызметті қайта ұйымдастырудың тағы бір маңызды факторы – FISU қызметіне тиімді және демократиялық бақылау жүйесін құру. Әлемдегі және Украинадағы соңғы күрт өзгерістер FISU-ны өзінің одан әрі қызметінің жаңа тәсілдерін әзірлеуге, соның ішінде Украинаның реформалау процесіне, бүкіл мемлекеттік жүйені қайта ұйымдастыру саласындағы түрлі бастамаларын, мемлекеттік органдардың функцияларының қайталануын жоюға, ұлттық қорғаныс саласындағы ықтимал қауіптерге жауап беруге итермеледі. Сонымен қатар, FISU өзінің құрылымын және қызметін Украинаның Еуропалық Одаққа және Солтүстік Атлантика шарты Ұйымына біртіндеп интеграциялану жолында кездесетін жаңа қиындықтарға бейімдеу үшін және көршілес және басқа елдермен өңірлік және жаһандық қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастықты күшейту үшін барлық күшін жұмсады. 2010 жылғы 16 желтоқсанда FISU және «Ярославский Вал» баспасы «Украина Сыртқы барлау қызметінің басшылары» атты кітапты таныстырды. Кітап Совет Украинасының және 1918–1920 жылдардағы Украинаның барлау офицерлері туралы ақпаратты ашады.