Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Словакияның аймағы Братислава облысы (,; Pressburger/Bratislavaer Landschaftsverband (1919 жылға дейін); Pozsonyi kerület) – Словакияның әкімшілік аймақтарының бірі. Оның астанасы Братислава қаласы. Облыс алғаш рет 1923 жылы құрылған, ал қазіргі шекаралары 1996 жылдан бері сақталып келеді. Бұл Словакияның сегіз облысының ішіндегі ең кішісі, сонымен қатар ең урбанизацияланған, ең дамыған және жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша ең өнімді облыс.
Region of Slovakia
The Bratislava Region (, ; Pressburger/Bratislavaer Landschaftsverband (until 1919); Pozsonyi kerület) is one of the administrative regions of Slovakia. Its capital is Bratislava. The region was first established in 1923 and its present borders exist from 1996. It is the smallest of the eight regions of Slovakia as well as the most urbanized, most developed and most productive by GDP per capita.
География
Облыс Словакияның оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, ауданы 2,053 км² және халқы 622,706 адамды (2009 жылғы мәлімет бойынша) құрайды. Аймақты Братислава қаласынан басталып, солтүстік-шығысқа қарай созылатын Кіші Карпат таулары екіге бөледі; бұл таулар батыстағы Загорье жазығы мен шығыстағы құнарлы Дунай жазығын айырады, оларда негізінен бидай және жүгері егіледі. Аймақтағы ірі өзендер – Морава, Дунай және Кіші Дунай. Соңғысы Дунаймен бірге оңтүстік-шығыста Житни аралдарын қоршап тұрады. Аймақта үш қорғалатын табиғи аймақ бар: Кіші Карпаттар, Загорье және Дунай жағалауы. Облыс солтүстік және шығыс жағынан Трнава облысымен, оңтүстік жағынан Венгрияның Дьер-Мошон-Шопрон қаулысымен, оңтүстік-батыс жағынан Австрияның Бургенланд аймағымен және батыс жағынан Төменгі Австриямен шектеседі.
The region is located in the south western part of Slovakia and has an area of 2,053 km2 and a population of 622,706 (2009). The region is split by the Little Carpathians which start in Bratislava and continue north eastwards; these mountains separate two lowlands, the Záhorie lowland in the west and the fertile Danubian Lowland in the east, which grows mainly wheat and maize. Major rivers in the region are the Morava River, the Danube and the Little Danube; the last of these, together with the Danube, encircle the Žitný ostrov in the south east. There are three protected landscape areas in the region: the Little Carpathians, Záhorie and Dunajské luhy. The region borders Trnava Region in the north and east, Győr Moson Sopron county in Hungary in the south, Burgenland in Austria in the south west and Lower Austria in the west.
Тарих
Қазіргі Братислава аймағының алғашқы тұрақты қонысы неолит дәуірінде, шамамен б.з.д. 5000 жылы пайда болды. Б.з.д. 200 жылдары кельт тайпасы Бойлар Братислава қамалы орналасқан жерде оппидум салған. Римдіктер 1-ші ғасырда Дунайдың оң жағалауында Герулата лагерін құрып, 4-ші ғасырға дейін онда тұрды. Бұл аймақ Нитра княздығының, ал кейіннен 9-шы ғасырда Ұлы Моравияның құрамына кірді. 10-шы ғасырдан бастап ол Венгрия княздығының (кейіннен Венгрия Корольдігінің) бөлігіне айналды, және аумақтың көп бөлігі Поцсон округіне қарасты (тек Братиславадан оңтүстікке қарай орналасқан үш ауыл ғана Мосон округіне кірген). 1918 жылы Австрия-Мажарстанның ыдырауынан кейін, 1923 жылы аймақ қайта анықталды, ал қазіргі Братислава облысының шекарасы шамамен 1923 жылғы шекараға сәйкес келеді. 1928 жылы Братислава Регио таратылып, оның орнына "Словакия жері" деп аталатын жаңа әкімшілік бірлік құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Словакия Республикасы Братислава округін қалпына келтірді, бірақ шекарасы сәл өзгертілді. Чехословакияның қайта құрылуынан кейін бұрынғы жағдай сақталды. 1949 жылдан 1960 жылға дейін Братислава облысы деп аталатын бірлік болды, бірақ 1960 жылы ол Батыс Словакия облысымен алмастырылды (1969 жылдың 1 шілдесінен 1970 жылдың 28 желтоқсанына дейін; Братислава 1968 жылдан бастап жартылай дербес болды, ал 1971 жылдан бастап жеке аймаққа айналды). 1990 жылы облыстар таратылғаннан кейін, 1996 жылы қазіргі жүйе енгізілді. 2002 жылы әкімшілік облыстар автономия алғаннан бері, оны Братислава өзін-өзі басқару облысы басқарады.
The first known permanent settlement of the area of today's Bratislava was the Linear Pottery Culture, around 5000 BC in the Neolithic era. Around 200 BC, the Celtic Boii tribe established an oppidum on the site of today's Bratislava Castle. The Romans established their camp Gerulata on the right bank of the Danube in the 1st century and remained there until the 4th century. The area was part of the Principality of Nitra and later, in the 9th century, of Great Moravia. From the 10th century onwards, it became part of the Principality of Hungary (later the Kingdom of Hungary) and almost the whole area was part of Pozsony county (the exception being three villages south of Bratislava which were part of Moson county). After the break up of Austria Hungary in 1918, region was newly defined in 1923 and present Bratislava region approximately copies its 1923 borders. Bratislava Regio was abolished in 1928 and replaced by a new territorial unit called the "Slovak Land". During the WWII Slovak Republic, Bratislava county was restored, albeit with somewhat modified borders. After the restoration of Czechoslovakia, the pre breakup status was restored. From 1949 to 1960 a unit named Bratislava Region existed, but it was replaced in 1960 by the Western Slovak Region (except from 1 July 1969 to 28 December 1970; Bratislava was partly separate from 1968, and from 1971 it was a separate region). After abolition of the regions in 1990, the current system was introduced in 1996. Since the administrative regions became autonomous in 2002, it has been governed by the Bratislava Self Governing Region.
Демография
Бұл аймақ аумағы бойынша Словакияның ең кіші аймағы болғанымен, халқының саны бойынша ең аз халқы бар аймақ емес. Ең ірі қаласы Братислава (425 459), ал екіншісі Пезинок (21 334). Аймақта урбанизация деңгейі жоғары (83,2%). 2001 жылғы халық санауы бойынша аймақта 599 015 адам тұрды, олардың басым көпшілігі словактар (91,2%), ал венгрлер (4,6%) және чехтар (1,6%) аз ұлт өкілдері болып табылады.
Although it is the smallest region of Slovakia by area, it does not have the lowest population. The largest city is Bratislava (425,459) and the second largest is Pezinok (21,334). The region has a high level of urbanization (83.2%). According to the 2001 census, there were 599,015 inhabitants in the region, with most of them being Slovaks (91.2%), with minorities of Hungarians (4.6%) and Czechs (1.6%).
Экономика
Братислава облысының экономикасы Словакияның ЖІӨ-сінің шамамен төрттен бір бөлігін (20 миллиард евро) құрайды. Братиславаның жан басына шаққандағы ЖІӨ-сі (Төлем қабілеті паритеті бойынша есептегенде) Еуроодақтағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болып табылады – 51 200 евро (~70 000 доллар). Оның экономикасында үшінші сектор күшті дамыған, ал бірінші сектордың үлесі шамамен 1%, екінші сектордың үлесі 20% шамасында. Химия, автомобиль, машина жасау, электротехника және тамақ өнеркәсібі маңызды салалар болып табылады.
The economy of the Bratislava Region accounts for about a quarter(EUR 20 billion) of the Slovak GDP. Bratislava has one of the highest GDP per capita at PPP of among whole E. U. €51,200(~$70,000). It is marked by a strong tertiary sector, while the primary sector has a share of only around 1% and the secondary sector around 20%. Important branches include chemical, automobile, machine, electrotechnical and food industries.
Саясат
Братислава облысының қазіргі әкімі Юрай Дроба (SaS). Ол 20,4% дауыспен жеңіске жетті. 2017 жылғы сайлауда облыстық парламент те сайланды:
The current governor of the Bratislava region is Juraj Droba (SaS). He won with 20,4 %. In the 2017 election, the regional parliament was elected as well:
Әкімшілік бөлініс
Братислава облысы 8 ауданнан тұрады: Малацки, Пезинок, Сенец және Братиславаның 5 ауданы (Братислава I – Братислава V, олар Братислава қаласын құрайды). Аймақта 73 муниципалитет бар, олардың 7-сі қала.
The Bratislava Region consists of 8 districts: Malacky, Pezinok, Senec and 5 districts of Bratislava (Bratislava I – Bratislava V, which form the city of Bratislava). There are 73 municipalities in the region, of which 7 are towns.