Екінші дүниежүзілік соғыстың польша ұшқышы және асы
Jan Zumbach
Екінші дүниежүзілік соғысының асыл ұшқышы, поляк авиациясының батыры Ян Зумбах туралы ақпарат. Африкадағы жалдамалы әскери сардар, Катанга мен Биафра әуе күштерін құрушы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ұшқыш және Польша әуе күштерінің асы Jan Eugeniusz Ludwig Zumbach (14 сәуір 1915, Урсынув, Конгресс Польшасы, Ресей империясы – 3 қаңтар 1986, Франция) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аты шыққан ұшқыш және эскадрилья командирі болған польша-швейцариялық ұшқыш. Салқын соғыс кезінде ол Африкада жалдамалы әскерге айналып, Катанга және Биафраның тәуелсіз әуе күштерін құруда маңызды рөл атқарды.
World War II pilot and ace of the Polish Air Force
Jan Eugeniusz Ludwig Zumbach (14 April 1915, Ursynów, Congress Poland, Russian Empire – 3 January 1986, France) was a Polish Swiss fighter pilot who became an ace and squadron commander during the Second World War. During the Cold War, he became a mercenary in Africa and played a key role in forming the air forces of the breakaway states of Katanga and Biafra.
Алғашқы жылдар
Евгений Зумбах пен Халина Гожеховскаяның ұлы, Плоцк аймағынан шыққан помещиктер отбасынан. Зумбах швейцариялық азамат ретінде тіркелді (оның швейцариялық түбі бар әкесі 19 ғасырдың соңында Польшаға қоныс аударған). Ол Урсинув қаласында дүниеге келіп, Бобровода өскен. 1935 жылы Плоцк қаласындағы Маршал Станислав Малаховский атындағы гимназияны бітірді. 1935 жылы Польша армиясына қабылданып, 1936 жылға дейін жаяу әскерде қызмет етті, содан кейін Польша әуе күштеріне ауысты. 1938 жылы Демблиндегі Польша әуе күштерінің офицерлерді даярлау орталығын бітіргеннен кейін 111-ші истребитель эскадрильясына жіберілді.
The son of Eugeniusz Zumbach and Halina née Gorzechowska from a family of landowners hailing from the region of Płock. Zumbach was registered as a Swiss citizen (his paternal grandfather of Swiss origin settled in Poland at the end of the 19th century). He was born in Ursynów, and grew up in Bobrowo. In 1935, he graduated the Marshal Stanisław Małachowski High School in Płock. He joined the Polish Army in 1935 and served as an infantryman until 1936 when he transferred to the Polish Air Force. After graduating the Polish Air Force Officer Training Center No. 1 in Dęblin in 1938 he was posted to 111 Eskadra Myśliwska.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылдың жазында ұшу апатында жарақат алғаннан кейін, Зумбах Польшаға неміс басқындығы кезінде ұшпады. Ол өз бөлімшесіне Румыния арқылы Францияға эвакуацияланды. Францияда Зумбах GCII/55 құрамында Morane 406 және Curtiss Hawk 75 ұшақтарында ұшты. 10 маусымда ол Bf 109 ұшақтарымен атып түсірілген бірнеше ұшқыштардың бірі болды, бірақ ешқандай зардап шекпеді. 18 маусымда 1940 жылы ол қайықпен Англияға келді және 2 тамызда жаңа құрылған №303 польшалық истребитель эскадрильясының негіс қалаушыларының бірі болып тіркелді. Ұлыбритания шайқасында Зумбах сегіз жеңіске және бір ықтимал жеңіске қол жеткізді, көбінесе Messerschmitt Bf 109 истребительдеріне қарсы. 9 мамыр 1941 жылы Зумбах Довер үстінде миссиядан оралғанда JG 3 Bf 109 ұшағымен атып түсірілді, бірақ тағы да ешқандай зардап шекпестен құтқарылды. Зумбах неміс Focke Wulf Fw 190 ұшағымен алғашқы рет жекпе-жекке түскен одақтас ұшқыштарының бірі болды, ол оны зақымдады; жауабында оның ұшағы 13 қазан 1941 жылы "бір радиалды қозғалтқышы бар истребитель" ұшағымен зақымдалды. 1941 жылдың желтоқсанында Зумбах 58 OTU-ға жіберілді, ал 1942 жылдың наурыз айында 303 эскадрильяға ұшу командирі болып оралды. Мамыр айында ол эскадрилья басшысы болып тағайындалды және эскадрильяның басқаруын өз қолына алды, бұл қызметті Зумбах 19 мамыр 1942 жылдан 30 қараша 1943 жылға дейін атқарды. Осы кезеңде Зумбах үш Supermarine Spitfire VB ұшағында ұшты, олардың сериялық нөмірлері BM144, EP594 және EN951 болды. Бұл ұшақтардың барлығы бірдей кодты таңбалады, RF D, мұнда "RF" 303 эскадрильясының коды, ал "D" жеке ұшақтың коды. Үш ұшақтың да фюзеляжының сол жағында, кабинадан сәл алға қарай Дональд Дактің мультфильмі бейнеленген. Зумбахтың жеңістері кабинаның астындағы сол жақ фюзеляжда неміс кресттерімен белгіленді; расталған жоюлар ақ түспен, ықтимал жоюлар қызыл түспен, ал зақымдалған ұшақтар контурсыз белгіленді. 303 эскадрилья басшылығын эскадрилья басшысы Биеньковскиге тапсырғаннан кейін, Зумбах бір жыл штабтық қызметтерде болды, соның ішінде Польша Әуе Күштерінің штабтық колледжінде. Ол Польшаның 2-ші Әуе қанатының №133 қанатының командирі болып ұшу қызметіне оралды. 25 қыркүйек 1944 жылы ол соғыстағы соңғы жеңісін одерді, Арнемдегі JG 26 Fw 190 ұшағын жою арқылы ықтимал жеңіске жетті. 30 қаңтар 1945 жылы Зумбах №84 топтың штаб-пәтеріне жіберілді. Топтың басқаруындағы бөлімшелерді аралау үшін қолданылатын Auster ұшағымен ұшып бара жатқанда, ол навигациялық қателік жасап, жанармайсыз қалды. Ол жау территориясына мәжбүрлі қону жасады және соғыстың соңғы айын соғыс тұтқыны ретінде өткізді. Зумбахтың соңғы жеңіс көрсеткіші 12 (екі ортақ) расталған жою, бес ықтимал және бір зақымдалған ұшақтан тұрды.
Zumbach did not fly during the German invasion of Poland due to a broken leg from a flying accident during the summer of 1939. He returned to his unit only to be evacuated to France via Romania. While in France, Zumbach flew the Morane 406 and Curtiss Hawk 75 with GCII/55. On 10 June, he was one of several pilots shot down by Bf 109s, but escaped unscathed. On 18 June 1940, he travelled to England by boat and on 2 August was posted as one of the founding members of the newly formed No. 303 Polish Fighter Squadron. During the Battle of Britain, Zumbach scored eight victories and one probable, mostly against Messerschmitt Bf 109 fighters. Zumbach was shot down by a JG 3 Bf 109 over Dover on 9 May 1941 when returning from a mission, but he was again able to bail out unharmed. Zumbach became one of the first Allied pilots to engage in combat with a German Focke Wulf Fw 190, which he damaged; in return, his aircraft was damaged by a "single radial engined fighter" on 13 October 1941. In December 1941, Zumbach was posted to 58 OTU, and in March 1942 returned to 303 Squadron as a flight commander. In May, he was promoted to squadron leader and took command of the squadron, a post Zumbach held from 19 May 1942 until 30 November 1943. During this period, Zumbach flew three Supermarine Spitfire VBs, serial numbers BM144, EP594 and EN951. All these aircraft carried the same code, RF D, "RF" being the squadron code for 303 Squadron and "D" the individual aircraft code. All three aircraft carried a cartoon of Donald Duck on the port side of the fuselage, slightly forward of the cockpit. Zumbach's victory tally was marked with German crosses under the cockpit on the port side; confirmed kills were outlined in white, probable kills in red, and damaged aircraft with no outline. After handing over command of 303 Squadron to Squadron Leader Bieńkowski, Zumbach spent a year in staff appointments, including the Polish Air Force Staff College. He returned to flying duties as the commander of the 2nd Polish Air Wing, No 133 Wing. On 25 September 1944, he scored his final victory of the war, a probable kill over a JG 26 Fw 190 over Arnhem. On 30 January 1945, Zumbach was posted to HQ, No. 84 Group. While flying an Auster that was used to visit units under the Group's command, he made a navigational error and ran out of fuel. He force landed in enemy territory and spent the final month of the war as a prisoner of war. Zumbach's final victory tally was 12 (and two shared) confirmed kills, five probables and one damaged.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Зумбах 1946 жылғы қазанда демобилизацияланды, бірақ өмірлік күнкөрісі үшін ұшуын жалғастырды. Швейцария паспортымен ол Оңтүстік Еуропа мен Таяу Шығыста контрабанда тауарларын тасыды. 1962 жылдың қаңтарында Зумбах Конгоның Катанга аймағының тәуелсіз әуе күштерін ұйымдастыру және басқаруға келісімшарт жасады, және 1962 жылғы желтоқсанға дейін оған басшылық етті. Ол 1967 жылы қайтадан жалдамалы әскерге дейін екінші қол ұшақтармен айналысты, Джон Браун атты әскери лақап атын пайдаланып, B-26 Invader ұшағымен Биафраның әуе күштерін ұйымдастырып, басқарды. Энугу қаласында орналасқан ол жергілікті халық арасында кеңінен танылды. Осы кезеңде ол Биафра әуе күштерінің шабуылдарына қатысты, соның ішінде Маркуди әуежайына жасалған шабуыл кезінде Нигерия армиясының бас штабын жойды. 1975 жылы Зумбах өзінің өмірбаянын жариялады, ол бастапқыда француз тілінде «Mister Brown: Aventures dans le ciel» деген атпен шықты, кейін неміс тілінде «On Wings of War: My Life as a Pilot Adventurer», ал поляк тілінде «Ostatnia walka: Moje życie jako lotnika, przemytnika i poszukiwacza przygód» («Соңғы шайқас: Ұшқыш, контрабандист және авантюрист ретінде өмірім») деген аттармен жарық көрді. Зумбах 1986 жылғы 3 қаңтарда Францияда түсініксіз жағдайда қайтыс болды және Польшаның Варшава қаласындағы Повузки әскери бейіште жерленді. Оның өліміне қатысты тергеу француз билігінің бұйрығымен, ешқандай түсіндірме берілмей жабылды.
Zumbach was demobilised in October 1946 but continued to fly for a living. Under a Swiss passport, he flew contraband around Southern Europe and the Middle East. In January 1962, Zumbach was contracted to organise and command Avikat, the air force of Congolese breakaway state of Katanga, commanding it until December 1962. He went on to deal in second hand aircraft before again becoming a mercenary in 1967, as he organised and commanded the air force of Biafra, flying the B 26 Invader, using the nom de guerre of John Brown. Based in Enugu, he became well known among the locals. During that time, he also partook in Biafran air force raids, including killing a Nigerian army chief of staff during an attack on Markudi airfield he led. In 1975, Zumbach published his autobiography, originally available in French under the title Mister Brown: Aventures dans le ciel, it was subsequently published in German, English under the title On Wings of War: My Life as a Pilot Adventurer, and Polish under the title Ostatnia walka: Moje życie jako lotnika, przemytnika i poszukiwacza przygód. (The final battle: My life as a pilot, smuggler, and adventurer). Zumbach died in unclear circumstances on 3 January 1986 in France, and was buried at Powązki Military Cemetery in Warsaw, Poland. The investigation into his death was closed by order of the French authorities without public explanation.
Танымал мәдениетте
Ян Зумбахты 2018 жылғы "Жаңбыр: 303 эскадрилья" фильмінде Иван Рен сомдады.
Jan Zumbach was portrayed by Iwan Rheon in the 2018 film Hurricane: 303 Squadron.