Кіріспе
Тарихи пресвитериандық ұйым
Жаңа Англияның конгрегациялық шіркеулерімен одақтасу жоспары (1801–1837)
Біріккен шетелдік және отандық миссионерлік қоғамдар (Америкадағы реформацияланған шіркеу және Қауымдасқан реформацияланған шіркеумен, 1817–1826)
Американың ішкі миссионерлік қоғамы (1826)
Шіркеулер федералды кеңесі (1908)
Шіркеулер аралық әлемдік қозғалысы (1918–1920)
Біріккен Андтық үнді миссиясы (1946)
| негізін қалаушы =
| құрылған күні = 1789
| құрылған орны = Филадельфия, Пенсильвания
| бастауы = Шотландия шіркеуі және Ольстер синоды
| бөлінулер =
Спрингфилд пресвитериясы (1803)
Камберленд пресвитериандық шіркеуі (1810, 1906 жылы ішінара қайта біріктірілді)
Жаңа мектептің пресвитериандары (1838; 1869 жылы қайта біріктірілді)
АҚШ-тағы пресвитериандық шіркеу (1861)
Православ пресвитериандық шіркеу (1936)
| біріктірілді = Америкадағы Біріккен пресвитериандық шіркеу (1958)
| қауымдар = 1957 жылы 8,351
| мүшелер = 1957 жылы 2.8 миллион
| пасторлар = 1957 жылы 10,261 Джон Нокс, Шотландиядан келген бұрынғы католик діни қызметкері, Швейцариядағы Женевада Кальвинмен оқыған, Кальвиннің үйретімдерін Шотландияға алып келді және 1560 жылғы Шотландия реформациясын жетекшілік етті. Нәтижесінде Шотландия шіркеуі реформатталған теологияны және пресвитериандық басқару жүйесін қабылдады. Ольстер шотландтары өздерінің пресвитериандық сенімдерін Ирландияға алып келді, онда олар Ирландияның пресвитериандық шіркеуінің негізін қалады. 17 ғасырдың екінші жартысында пресвитериандар Британдық Солтүстік Америкаға көшіп келе бастады. Шотланд және шотланд-ирланд иммигранттары Орта колонияларда, әсіресе Филадельфияда, пресвитериандықтардың күшті болуына үлкен үлес қосты. Алайда, 1706 жылға дейін пресвитериандық қауымдар әлі пресвитерияларға немесе синодтарға ұйымдастырылмаған еді. 1706 жылы Фрэнсис Макеми басшылығымен жеті пастор Солтүстік Америкадағы алғашқы пресвитерияны – Филадельфия пресвитериясын құрды. Пресвитерия негізінен мүшелері арасындағы әріптестік пен тәртіпті нығайту үшін құрылды және біртіндеп басқару органына айналды. Бастапқыда қауым мүшелері Нью-Джерси, Пенсильвания, Делавэр және Мэриленд штаттарында орналасқан. Одан әрі өсу 1717 жылы Филадельфия синодының ("Жалпы синод" деп белгілі) құрылуына әкелді. Синодтың құрамына барлық пасторлар және әрбір қауымнан бір ақсақал кірді. Синод әлі де ресми түрде сенім туралы мәлімдеме жасамаған еді. Шотландия шіркеуі мен Ольстер синоды дін қызметкерлерінің Вестминстерлік діни сенімін қабылдауын талап еткен. 1729 жылы синод дін қызметкерлерінің Вестминстерлік конфессияға және Үлкен және Кіші катехизиске келісуін талап ететін "Қабылдау туралы заңды" қабылдады. Алайда, тек "сенімнің маңызды және қажетті бөлігі" деп есептелетін Конфессияның бөліктеріне ғана қол қою талап етілді. Пасторлар өздерінің наразылықтарын пресвитериясына немесе синодына білдіре алатын, содан кейін пастордың көзқарастары қабылдана ма, жоқ па деген шешім қабылданар еді. Келісімге бағытталған болғанымен, Қабылдау туралы заң Конфессияға қатаң бағынуды жақтағандар тарапынан қарсылыққа ұшырады.
United Foreign and Domestic Missionary Societies (with the Reformed Church in America and the Associate Reformed Church, 1817–1826)
American Home Missionary Society (1826)
Federal Council of Churches (1908)
Interchurch World Movement (1918–1920)
United Andean Indian Mission (1946)
| founder =
| founded date = 1789
| founded place = Philadelphia, Pennsylvania
| branched from = Church of Scotland and Synod of Ulster
| separations =
Springfield Presbytery (1803)
Cumberland Presbyterian Church (1810, reunited in part 1906)
New School Presbyterians (1838; reunited 1869)
Presbyterian Church in the United States (1861)
Orthodox Presbyterian Church (1936)
| merged into = United Presbyterian Church in the United States of America (1958)
| congregations = 8,351 in 1957
| members = 2.8 million in 1957
| ministers = 10,261 in 1957 John Knox, a former Catholic priest from Scotland who studied with Calvin in Geneva, Switzerland, took Calvin's teachings back to Scotland and led the Scottish Reformation of 1560. As a result, the Church of Scotland embraced Reformed theology and presbyterian polity. The Ulster Scots brought their Presbyterian faith with them to Ireland, where they laid the foundation of what would become the Presbyterian Church of Ireland. By the second half of the 17th century, Presbyterians were immigrating to British North America. Scottish and Scotch Irish immigrants contributed to a strong Presbyterian presence in the Middle Colonies, particularly Philadelphia. Before 1706, however, Presbyterian congregations were not yet organized into presbyteries or synods. In 1706, seven ministers led by Francis Makemie established the first presbytery in North America, the Presbytery of Philadelphia. The presbytery was primarily created to promote fellowship and discipline among its members and only gradually developed into a governing body. Initially, member congregations were located in New Jersey, Pennsylvania, Delaware, and Maryland. Further growth led to the creation of the Synod of Philadelphia (known as the "General Synod") in 1717. The synod's membership consisted of all ministers and one lay elder from every congregation. The synod still had no official confessional statement. The Church of Scotland and the Synod of Ulster already required clergy to subscribe to the Westminster Confession. In 1729, the synod passed the Adopting Act, which required clergy to assent to the Westminster Confession and Larger and Shorter Catechisms. However, subscription was only required for those parts of the Confession deemed an "essential and necessary article of faith". Ministers could declare any scruples to their presbytery or the synod, which would then decide if the minister's views were acceptable. While crafted as a compromise, the Adopting Act was opposed by those who favored strict adherence to the Confession.
Ескі жағы Жаңа жағы даулары (1730 1758)
1730 және 1740 жылдары пресвитериан шіркеуі Бірінші Ұлы оянудың әсерінен екіге бөлінді. Шотланд-ирландиялық жаңғыру дәстүріне ден қойып, Уильям және Гилберт Теннент сияқты евангелистка дін қызметкерлері саналы түрде дінге қайта оралудың қажеттілігін және дін қызметкерлері арасында жоғары моральдық стандарттарды қажет етті. Басқа пресвитериандар жаңғыру шіркеу тәртібіне қауіп келтіреді деп алаңдады. Атап айтқанда, пресвитерия шекарасынан тыс жерде уағыздау практикасы және жаңғырушылардың басқа дін қызметкерлерінің тәжірибесіне күмән келтіруге бейімділігі «Жаңа Бағыт» деп белгіленген жаңғыруды қолдаушылар мен олардың консервативті қарсыластары арасында дау тудырды. «Ескі Бағыт» пен «Жаңа Бағыт» құтқарылудың дереу кепілдігі туралы келіспесе де, дау негізінен діни емес еді. Екі тарап та иман арқылы ақталуға, алдын ала белгілеуге және жаңарудың кезең-кезеңмен болатынына сенді. 1738 жылы синод көшпелі уағыздауды шектеу және дін қызметкерлеріне қойылатын білім беру талаптарын күшейту туралы шешім қабылдады, бұл «Жаңа Бағыт» өкілдерін ренжітті. Екі тарап арасындағы шиеленіс 1741 жылғы мамыр айында өткен синодқа дейін күшейе берді, ол екі топтың толық ажырасуымен аяқталды. «Ескі Бағыт» Филадельфия синодының бақылауын сақтап қалды және Вестминстерлік мойындауға ешқандай шартсыз жазылуды талап етті. «Жаңа Бағыт» Нью-Йорк синодын құрды. Жаңа синод қабылдау актісіне сәйкес Вестминстерлік мойындауға жазылуды талап етті, бірақ дін қызметкерлеріне тағайындау үшін колледж білімі қажет болмады. Бұл дау-дамайлар қызу жүріп жатқанда, американдық пресвитериандар өздерінің ықпалын кеңейтумен де айналысты. 1740 жылы Шотландиядағы Христиандық білімді тарату қоғамының Нью-Йорк бөлімі құрылды. Төрт жылдан кейін Дэвид Брейнерд американдықтар арасында миссионер болып тағайындалды. «Жаңа Бағыт» пресвитериандары 1746 жылы Принстон университетін (алғашқыда Нью-Джерси колледжі) негізінен дін қызметкерлерін даярлау үшін құрды. 1758 жылға қарай екі тарап та келісуге дайын болды. Уақыт өте келе «Жаңа Бағыт» жаңғыруы бұрынғыдай радикалды болмай қалды. Сонымен қатар, «Ескі Бағыт» пресвитериандарының саны азайып, «Жаңа Бағыттың» өркендеуіне және өсуіне қатысуға құштар болды. Екі синод бірігіп, Нью-Йорк және Филадельфия синоды болып құрылды. Біріккен синод «Жаңа Бағыт» талаптарына негізделді: қабылдау актісінің талаптарына сәйкес жазылу; пресвитериялар тағайындалуға үміткерлерді тексеру және лицензиялау үшін жауапты болды; үміткерлер білім, ортодоксалдық және олардың «дінмен тәжірибелік танысуы» (яғни олардың жеке дінге қайта оралу тәжірибесі) үшін тексерілуге тиіс болды; және жаңғырулар Құдайдың жұмысы ретінде мойындалды.
Америка Тәуелсіздігі (17701789)
1770-ші жылдардың басында американдық пресвитериандар бастапқыда Америка тәуелсіздігін қолдауға құлшынбады, бірақ уақыт өте келе көптеген пресвитериандар Революциялық соғысты қолдауға көшті. Лексингтон мен Конкорд шайқастарынан кейін Нью-Йорк және Филадельфия синоды 1775 жылдың мамыр айында пресвитериандарды Джордж III-ке адал болып, Екінші Континенттік Конгрессті қолдауға шақыратын хат жариялады. Бір уағызында Принстон университетінің президенті Джон Уизерспун «Америка қазіргі уақытта қарулы күштерге кірісуінің себебі – әділдік, бостандық және адамның табиғаты үшін күрес» деп айтты. Уизерспун және тағы 11 пресвитериан Тәуелсіздік Декларациясына қол қойды. Соғысқа дейін көптеген пресвитериандар шіркеудің сандық және географиялық жағынан кеңеюіне байланысты, жалғыз синод жүйесінің қажеттіліктерді толыққанды қанағаттандыра алмайтынын сезінді. Барлық дін қызметкерлері жыл сайынғы синод отырыстарына қатысуға тиіс болған, бірақ кейбір жылдары қатысу көрсеткіші отыз проценттен төмен болды. 1785 жылы синодқа Бас Ассамблея құру туралы ұсыныс түсті және үкімет жоспарын жасау үшін арнайы комитет құрылды. Аталған жоспар бойынша, ескі синод төрт жаңа синодқа бөлінді, олардың барлығы Бас Ассамблеяның билігінде болды. Синодтар Нью-Йорк және Нью-Джерси, Филадельфия, Вирджиния және Каролина штаттарында құрылды. Шотландия шіркеуімен салыстырғанда, бұл жоспар пресвитериумдарға көбірек билік пен тәуелсіздік берді. Синодтар мен Бас Ассамблея «шіркеу өмірін біріктіру, шағымдарды қарастыру және шіркеудің жалпы әл-ауқатын арттыру үшін құрылған мекемелер» болуы керек еді. Жоспарға Шотландия шіркеуінің 1697 жылғы «Кедергі туралы» заңының ережелері енгізілді, ол Бас Ассамблеяның шіркеудің конституциясы мен доктринасына үлкен өзгерістер енгізу алдында көптеген пресвитериумдардың мақұлдауын алуын талап етті. Конституцияға Вестминстерлік Иман Жарғысы, сондай-ақ Ұлы және Кіші катехизистер шіркеудің бағынышты стандарты (яғни Киелі кітапқа бағынышты) ретінде, Вестминстерлік Нұсқаулықпен (маңызды өзгерістер енгізілген) бірге қосылды. Вестминстерлік Иман Жарғысы азаматтық басқару туралы ұстанымдарын американдық тәжірибеге сәйкес келтіру үшін түзетілді. 1787 жылы жоспар ратификация үшін пресвитериумдарға жіберілді. Синод өзінің соңғы отырысын 1788 жылдың мамырында өткізді. Америка Құрама Штаттарының Пресвитериан шіркеуінің бірінші Бас Ассамблеясы 1789 жылдың мамырында Филадельфияда өтті. Ол кезде шіркеуде төрт синод, 16 пресвитериум, 177 пастор, 419 қауым және шамамен 18 000 мүше болды.
Конфессияаралық қоғамдар
18 ғасырдың соңы мен 19 ғасырдың басында американдықтар Шығыс жағалауды қалдырып, ішкі аймақтарға қоныстанды. Осының салдарынан 1801 жылы ПКУА Жаңа Англияның конгрегационалистерімен Бірлескен жоспарға қол қойды, бұл екі ұйым арасындағы ынтымақтастықты ресмиледірді және шекарадағы қауымдарға лайықты келу мен уағыз айтуды қамтамасыз етуге, сондай-ақ екі діни ағым арасындағы бәсекелестікті жоюға тырысты. Солтүстік-Шығыстағы Пресвитериан шіркеуінің қарқынды өсуі, ішінара, батыс шекараға конгрегационалистердің көшіп келуімен байланысты болды. Эпископалдық және методистік дәстүрлердегі саяхатшы пасторлар сияқты, пресвитериумдар көбінесе кең аумаққа тараған көптеген қауымдарға қызмет ету үшін лицензия алғандарды жіберіп тұратын. Білімді дін қызметкерлерінің қажеттілігін қанағаттандыру үшін 1812 жылы Принстон теологиялық семинариясы мен Біріккен Пресвитериан семинариясы, ал 1821 жылы Оберн теологиялық семинариясы құрылды. Солтүстік-Шығыстағы өсімге моральдық реформа ұйымдарының құрылуы да серпін берді, мысалы, жексенбілік мектептер, тыйым салу қауымдастықтары, трактаттар мен Киелі кітап қоғамдары, жетімдер үйлері. Мұндай ұйымдардың таралуына мыңжылдықтан кейінгі кезеңнің сенімдері ықпал етті, яғни, адамның күш-жігерімен қамтамасыз етілген бейбітшілік пен өркендеу дәуірінің соңында Христианның екінші келуі болады деген сенім. 1815 жылғы Бас Ассамблея адамгершілікті нығайту үшін қоғамдар құруды ұсынды. Америкалық Киелі кітап қоғамы, Америкалық жексенбілік мектептер одағы және Америкалық отарлау қоғамы сияқты ұйымдар теориялық тұрғыдан конфессияаралық болғанымен, олар Пресвитериандардың ықпалында болды және Пресвитериан шіркеуінің ресми емес агенттіктері саналды. Миссионерлік жұмысты қолдау 19 ғасырда да маңызды мәселе болды. Бірінші Бас Ассамблея әрбір төрт синодтың екі миссионерді тағайындап, оларды қаржыландыруын сұрады. Пресвитериандар алғашқы жергілікті және тәуелсіз миссионерлік қоғамдарды құруда жетекші рөл атқарды, олардың ішінде Нью-Йорк миссионерлік қоғамы (1796), Солтүстік Беркшир және Колумбия миссионерлік қоғамдары (1797), Коннектикут миссионерлік қоғамы (1798), Массачусетс миссионерлік қоғамы (1799) және Бостон әйелдер миссионерлік қоғамы (1800) бар. Бірінші конфессиялық миссионерлік агенттік – 1802 жылы жеке пресвитериумдар мен еуропалық миссионерлік қоғамдармен күш-жігерді үйлестіру үшін құрылған Миссия жөніндегі тұрақты комитет болды. Комитеттің жұмысы 1816 жылы кеңейтіліп, Миссиялар кеңесі аталды. 1817 жылы Бас Ассамблея Голланд Реформациясының американдық бөлімі (қазір Америкадағы Реформаланған шіркеу) және Біріккен Реформаланған шіркеу сияқты басқа екі реформаланған конфессиямен бірігіп, Біріккен Шетелдік Миссионерлік Қоғамды құрды. Біріккен қоғам негізінен Американың түпкі тұрғындары мен Орталық және Оңтүстік Америка тұрғындары арасында жұмыс істеуге бағытталған. Бұл конфессиялар сонымен қатар Америка Құрама Штаттарында миссионерлерді орналастыру үшін Біріккен Отандық Миссионерлік Қоғамды құрды. 1826 жылы конгрегационалистер осы біріккен күш-жігерге қосылды. Конгрегациялық миссионерлік қоғамдар Біріккен Отандық Миссионерлік Қоғаммен біріктіріліп, Америкалық Отандық Миссионерлік Қоғамға айналды. Шетелдік миссиялар жөніндегі комиссиялардың конгрегациялық американдық кеңесі (ABCFM) Бас Ассамблеяның танылған миссиялық агенттігі болды, ал Біріккен Шетелдік Миссионерлік Қоғамның операциялары Америкалық Кеңеспен біріктірілді. 1831 жылға қарай ABCFM-нің кеңес мүшелері мен миссионерлерінің көпшілігі Пресвитериандардан болды. Нәтижесінде, ұйым құрған жергілікті шіркеулердің көпшілігі Пресвитериандық болды.
Екінші Ұлы ояну
Өсудің тағы бір маңызды себебі Екінші Ұлы Ояну болды (1790–1840 жж.), ол бастапқыда 1787 жылы Вирджиния штатындағы Пресвитериандық Хэмпден–Сидней колледжінде студенттер арасындағы жаңарудан өркендеді. Одан кейін жаңару Вирджиниядағы пресвитериандық шіркеулерге, содан соң Солтүстік Каролина және Кентукки штаттарына тарады. 1800 жылғы жаңару – осы кезеңдегі пресвитериан дін қызметкері Джеймс МакГреди басқарған жиналыстардан бастау алған жаңарулардың бірі еді. Екінші Ұлы Оянудың ең танымал лагерьтік жиыны – Кентуккидегі Кэйн Ридж жаңаруы, жергілікті пресвитериан дін қызметкері Бартон В. Стоунның басшылығымен дәстүрлі шотландтық қауымдастық маусымында өтті. Кэйн Риджге 10 мыңнан астам адам пресвитериан, методист және баптист уағыздарын тыңдауға келді. Бірінші Ұлы Ояну сияқты, пресвитериан дін қызметкерлері де жаңа жаңару толқынының нәтижелерін бағалауда екіге бөлінді. Көптегендері кейбір қатысушылардың "шамадан тыс әрекеттерін" – ыңғайсыздық, күлкі, құрылыстар мен "сергелдең" (діни шабыт, киелі күлкі және Рухта құлау) сияқтыларын, жаңарудың теологиялық тұрғыдан бұзылғандығының белгілері деп қарады. Сонымен қатар, жаңарушы дін қызметкерлерінің Арминиандық ерік бостандығын жақтауы, яғни кальвинистік тағдыр туралы ілімді қабылдамауы да алаңдатушылық тудырды. Арминиандық сенімдері үшін ерестік айыбына ұшыраған пресвитериан дін қызметкерлері Ричард Макнемар және Джон Томпсон, Бартон В. Стоун және тағы екі дін қызметкері 1803 жылы Кентукки Синодынан шығып, тәуелсіз Спрингфилд пресвитериясын құрды. Кейін бұл дін қызметкерлері Спрингфилд пресвитериясын таратып, Американдық жаңару қозғалысын құрды, одан Христиан шіркеуі (Мәсіхтің шәкірттері) және Мәсіх шіркеулері пайда болды. Осы уақытта Кентукки Синодының құрамындағы Камберленд пресвитериясы дін қызметкерлерінің жетіспеушілігіне тап болды және әдеттегіден нашар білімді және Вестминстерлік конфессияны толыққанды қабылдай алмайтын кандидаттарға лицензия беруге шешім қабылдады. 1805 жылы Синод осы дін қызметкерлерінің көптегенін қызметтен шеттетуге және тіпті олардың біразына ерестік айыбын тағуға ұшырады, ал 1806 жылы Синод пресвитерияны таратып жіберді. 1810 жылы Синодтың әрекеттеріне наразы болған дін қызметкерлері Камберленд пресвитериан шіркеуін (CPC) құрды. КПК Вестминстерлік конфессияның өңделген нұсқасына қол қойды, ол кальвинистік екі рет алдын ала белгілеу және шектеулі құтқару туралы ілімдерді қабылдамады. Солтүстік-Шығыстағы шіркеудің өсуі де жаңарумен бірге жүрді. Оңтүстікке қарағанда тыныш және сақтықпен өркендегенімен, Екінші Ұлы Оянудың жаңаруы Солтүстік-Шығыстағы дінді өзгертіп, көбінесе пресвитериандар мен конгрегациялистер басқарды. Одақ жоспары Жаңа Англия теологиясының таралуына әкелді (Жаңа құдайлық және Нью-Хейвен теологиясы деп те аталады), ол бастапқыда конгрегациялистермен ойлап табылған. Жаңа Англия теологиясы дәстүрлі кальвинизмді өңдеп, жұмсақ етті, Адамның күнәсі туралы ілімді қабылдамады, өкіметтік құтқару теориясын қабылдады және ерік бостандығына көбірек мән берді. Бұл, әсіресе, жаңаруға ыңғайлы кальвинизмді құруға жасалған әрекет болды. Филадельфия Синоды 1816 жылы Жаңа құдайлықты ерестік деп айыптағанмен, Бас Ассамблея келіспей, Жаңа Англия теологиясы Вестминстерлік конфессияға қайшы келмейді деген шешімге келді.
Ескі мектеп Жаңа мектеп
Бас Ассамблеяның бейбітшілік пен бірлікке қол жеткізуге жасаған әрекеттеріне қарамастан, 1820 жылдары конфессиялық талаптар, қайта жаңғыру және Жаңа Англия теологиясының таралуы мәселелеріне байланысты Ескі мектеп және Жаңа мектеп деп аталатын екі бөлек топ пайда болды. Жаңа мектеп тобы қайта жаңғыру мен Жаңа Англия теологиясын қолдады, ал Ескі мектеп қайта жаңғырудың шектен шығуына қарсы болды және Вестминстерлік конфессияға қатаң бағынуды қалады. Ескі мектеп пресвитериандығының идеологиялық орталығы Принстон теологиялық семинариясы болды, ол Арчибальд Александр мен Чарльз Ходж басшылығымен «Принстон теологиясы» деп белгілі реформаторлық схоластиканың ерекше түрімен байланысты болды. Жаңа мектептің көрнекті қайраткерлеріне қарсы ересілік істері дін ішіндегі бөлінуді одан әрі күшейтті. Филадельфия пресвитери және Синод Филадельфиядағы Бірінші пресвитери шіркеуінің пасторы Альберт Барнсты ересілікпен айыптады. Алайда, 1831 жылғы Бас Ассамблеяда Жаңа мектеп үстемдік еткен кезде Ескі мектеп пресвитериандары айыптауларды қабылдаудан бас тартты. Лайман Бичер, танымал қайта жаңғырушы, моральдық реформатор және жаңадан құрылған Лейн теологиялық семинариясының президенті 1835 жылы ересілікпен айыпталды, бірақ ол да ақталды. Жаңа мектеп тобының ең радикалды өкілі белгілі евангелист Чарльз Грандисон Финни болды. Финнидің қайта жаңғырулары «Жаңа шаралармен» сипатталды, оларға ұзақ жиналыстар, спонтанды уағыздау, уайымдаған орындықтар және дұға топтары кірді. Альберт Болдуин Дод Финниді пелагиандық ілімді уағыздауда айыптады және оны Пресвитериан шіркеуін тастауға шақырды. 1836 жылы Финни Нью-Йорктегі Бродвей шатырында пастор болып қызмет ете отырып, конгрегациялық шіркеуге қосылды. Ескі мектеп тобы конгрегациялық шіркеулермен бірігу жоспары пресвитериандық доктрина мен тәртібіне зиян келтірді деп сенді. 1837 жылғы Бас Ассамблеяда Ескі мектеп көпшілігі План бойынша құрылған барлық сот органдарын Пресвитериан шіркеуінен шығару туралы қаулыларды қабылдады. Барлығы, Нью-Йорктегі үш синод пен Огайодағы бір синод, 28 пресвитери, 509 пастор және 60 мың шіркеу мүшесі (PCUSA мүшелерінің бес бөлігінің бірі) шіркеуден шеттетілді. Жаңа мектеп жетекшілері Нью-Йорктегі Обернде жиналып, кальвинистік ортодоксияны 16 тармақпен қорғайтын Оберн декларациясын жариялады. 1838 жылдың мамырында Филадельфияда Бас Ассамблея жиналғанда, Жаңа мектеп комиссарлары отыруға тырысты, бірақ олар қалада басқа жерде өз Бас Ассамблеясын шақыруға мәжбүр болды. Ескі мектеп пен Жаңа мектеп топтары, ақыры, шамамен бірдей көлемдегі екі бөлек шіркеуге бөлінді. Алайда, екеуі де АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі екенін мәлімдеді. Пенсильвания Жоғарғы соты Ескі мектеп ұйымы бөлінбеген PCUSA-ның заңды мұрагері екенін шешті.
Құлдық даулары мен Азамат соғысы
Филадельфия және Нью-Йорк синодтары 1787 жылы барлық мүшелеріне «өздері тұратын елдерде азаматтық қоғамның мүддесі мен жағдайына сәйкес келетін ең тиімді шараларды қолдануды, соның нәтижесінде Америкадағы құлдықты толығымен жоюға ұмтылуды» ұсынғанда, оны жоюға қатысты умеренный көзқарас білдірді. Сол кезде Оңтүстіктегі пресвитериандар өздерінің діни ұстанымдарында, мысалы, Солтүстік Каролиналық пресвитериан пасторы Генри Паттильо жазған «Негр катехизисі» сияқты, қолданыстағы жағдайды нығайтуға қанағаттанды. Паттильоның катехизисінде құлдардың өмірдегі рөлі Құдай белгілеген деп үйретілді. 1795 жылы Бас Ассамблея құлдық ұстаудың шіркеуден шығаруға себеп емес екенін шешті, бірақ сонымен қатар құлдықты жоюға қолдау көрсетті. Кейіннен Бас Ассамблея құлдықты «адам табиғатының ең құнды және қасиетті құқықтарын ауыр бұзушылық; Құдай заңына толығымен қайшы келетін нәрсе» деп атады. Дегенмен, 1818 жылы Вирджинияда қызмет еткен аболиционист және пресвитериан пасторы Джордж Борн, христиан құл иелерін қатты сынағаны үшін Оңтүстік пресвитериясы тарапынан қызметтен алынды. Бас Ассамблея бұл мәселені қарастырудан көбінесе бас тартты, дебаттағы умеренный позицияны ұстануға дайын болды, бірақ 1830-шы жылдарға қарай құлдыққа байланысты шиеленіс күшейді, сонымен қатар шіркеу Ескі мектеп – Жаңа мектеп арасындағы дауға бөлінді. Ескі мектеп пен Жаңа мектеп фракциялары арасындағы қақтығыс құлдық мәселесімен бірікті. Жаңа мектептің моральдық реформаларға және ерікті қоғамдарға деген ынтасы аболиционистік қозғалыспен өзара байланысын күшейтті. Алайда, Ескі мектеп Бас Ассамблея мен шіркеудің Киелі кітапта тікелей айтылмаған моральдық мәселелер бойынша заң шығаруы керек емес деп сенді. Бұл Оңтүстік пресвитериандарының көпшілігін Ескі мектеп фракциясын қолдауға итермеледі. Құлдық мәселесі бойынша алғашқы айқын бөлініс Жаңа мектеп Пресвитериан шіркеуінде болды. 1858 жылы Жаңа мектепке қарасты Оңтүстік синодтары мен пресвитериялары бас тартып, Пресвитериан шіркеуінің құлдыққа қарсы Біріккен синодын құрды. 1861 жылы Американдық Азамат соғысының басталуынан кейін Ескі мектеп пресвитериандары да оларға қосылды. Мамыр айында Ескі мектептің Бас Ассамблеясы Gardiner Spring Resolutions қабылдады, ол пресвитериандарды АҚШ Конституциясы мен Федералды үкіметін қолдауға шақырды. Оған жауап ретінде Оңтүстіктегі Ескі мектеп пресвитерияларының өкілдері желтоқсан айында Аугустада (Джорджия штаты) Америка Конфедерациялық Штаттарындағы Пресвитериан шіркеуін құру үшін бас қосты. 1864 жылы Конфедерациядағы Пресвитериан шіркеуі кішігірім Біріккен Синодты сіңірді. 1865 жылы Конфедерацияның жеңілісінен кейін ол АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі (PCUS) деп қайта аталды және тарихының барлық кезеңінде «Оңтүстік Пресвитериан шіркеуі» деп аталды, ал PCUSA «Солтүстік Пресвитериан шіркеуі» деп танылды.
Солтүстік аймақтағы ескі мектеп пен жаңа мектептің қайта қосылуы
1850 жылдары Солтүстіктегі Жаңа мектеп пресвитериандары орташа ұстанымдарға көшті және өздерінің пресвитериандық ерекшелігін нығайтты. 1852 жылы Жаңа мектеп шіркеуі мен конгрегационалистер арасындағы Біріктіру жоспары тоқтатылуы осыған көмектесті. Азамат соғысы кезінде Одақ әскерлеріне діни және әлеуметтік қызметтер көрсеткен Христиандық комиссияға Ескі және Жаңа мектептің солтүстік пресвитериандары қатысты. Бұдан бөлек, екі мектеп те Одақтың дұрыстығын батыл түрде жариялады және жаңадан жаңарған Американың мыңжылдық кезеңді бастаудағы рөлі туралы пікірлер айтты. Бұл, іс жүзінде, шіркеуді саяси мәселелерге араластыруға қарсы болған Ескі мектептің ілімінен мойын бұру болды. Солтүстіктегі Ескі мектеп басшыларының көпшілігі Жаңа мектептің дұрыстығына көз жеткізді. Ескі мектептегілердің кейбіреуі, әсіресе Принстон теологы Чарльз Ходж, Жаңа мектепте әлі де Нью-Хейвен теологиясын ұстанатындар бар екенін мәлімдеді. Дегенмен, Солтүстіктегі Ескі және Жаңа мектептің бас жиналыстары мен олардың көпшілігі 1869 жылы ПКУА-ның қайта бірігуіне келісім берді.
Жоғары сын және Бриггстің ереселік ісі
1869 жылғы қайта бірігуден кейінгі онжылдықтарда консерваторлар "кең шіркеушілік" және модернистік теологияның қатерінен алаңдады. Мұндай алаңдаушылықтың себебі ересь соттары (мысалы, 1874 жылы танымал Чикаго уағызшысы Дэвид Свингтің ақталуы) және Вестминстерлік Конфессияны қайта қарауға бағытталған қозғалыстың күшеюі болды. Бұл либералды қозғалысқа Принстон теологтары А.А. Ходж және Б.Б. Уорфилд қарсы шықты. Дарвиннің эволюциялық теориясы солтүстік пресвитериандар үшін үлкен мәселе болған жоқ, өйткені көптегендері теориялық эволюцияның бір формасына бейімделді, бірақ Библияны түсіндірудің "жоғары сын" деп аталатын жаңа саласы қызу дау тудырды. Юлиус Веллхаузен және Давид Фридрих Штраус сияқты неміс ғалымдары, салыстырмалы тіл білімі, археология және әдеби талдауды қолдана отырып, Библия туралы ұзақ уақыт бойы қалыптасқан пікірлерге күмән келтіре бастады. ПКЮА-дағы даудың ортасында Нью-Йорктегі ПКЮА-ның Біріккен теологиялық семинариясының профессоры Чарльз А. Бриггс тұрды. Бриггс көптеген мәселелерде дәстүрлі христиандық ілімді, мысалы, Исаның құдайдан туғанына сенуді сақтағанмен, консерваторлар оның доктриналар уақыт өте келе өзгеруі тиіс тарихи құрылымдар екенін айтқанына қорқыныш білдірді. Ол Мұсаның бес кітабын жазғанын және Ишая кітабының бір ғана авторы болғанын мойындамады. Сонымен қатар, ол Библиялық болжамдардың болашақты нақты болжайтынын жоққа шығарды. 1891 жылы Бриггс уағыз айтып, Библияда қателер бар екенін мәлімдеді, бұл позиция шіркеудің көптеген мүшелері Вестминстерлік Конфессияның сөздік шабыт пен Библияның қатесіздігі туралы доктриналарына қайшы келеді деп есептеді. Жауап ретінде 63 пресвитерия Бас Ассамблеяға Бриггске қарсы шаралар қабылдау туралы петиция жіберді. 1891 жылғы Бас Ассамблея Бриггсті Біріккен теологиялық семинарияның Библиялық зерттеулер кафедрасына тағайындауға вето қойды, ал екі жылдан кейін Бриггс ерестік үшін кінәлі деп танылып, діни қызметтен шеттетілді. Соңында, Біріккен теологиялық семинариясы Бриггсті лауазымынан алудан бас тартып, Пресвитериан шіркеуімен байланысын үзді. 1892 жылы Бас Ассамблеядағы консерваторлар Портленд жарлығын қабылдауда сәтті болды, бұл құжат Ассамблеяның өткен жері Портленд, Орегонның атымен аталды. Жарлық шіркеудің Библияның қатесіздігіне сенімін қайта растады және Библияны "сенім мен тәжірибенің жалғыз қатесіз ережесі" деп мойындамайтын кез келген пастордың Пресвитериан дінінен кетуін талап етті. Портленд жарлығы Бриггсті ерестікпен айыптау үшін пайдаланылды.
Конфессиялық қайта қарау
Бриггстің ересі сотта қаралып, Вестминстерлік конфессияның алдын ала тағдырлану және таңдау туралы кальвинистік ілімдерін жұмсартуды көздеген конфессиялық реформа қозғалысына соққы болды. Бірақ, Бас Ассамблеяға ұсыныстар түсе берді. 1903 жылы Конфессияға «Киелі Рух» және «Құдайға деген махаббат және миссионерлік қызмет» деген екі тарау қосылды, сондай-ақ папаның антихрист екендігі туралы сілтеме алынып тасталды. Консерваторлар үшін ең маңыздысы, шіркеудің таңдау туралы ілімін түсіндіру үшін жаңа «Түсіндірмелік мәлімдеме» қосылды. Консерваторлар бұл «Түсіндірмелік мәлімдемені» сынап, ол арминиандық көзқарасты қолдайды деп мәлімдеді. 1903 жылғы Вестминстерлік конфессияның жаңа редакциясы нәтижесінде 1906 жылы арминиандық бағыттағы Камберленд пресвитериан шіркеуінің көптеген қауымдары ПКЮСА-мен қайта бірікті. Көпшілік мақұлдағанмен, бұл бірігу ПКЮСА ішінде ілімдік үйлесімділік және Камберленд пресвитериан шіркеуіндегі нәсілдік бөліну туралы алаңдаушылықтарға байланысты дау тудырды. Уорфилд доктриналық негізде бірігуді қатаң сынады. Фрэнсис Джеймс Гримке және Геррик Джонсон сияқты солтүстік пресвитериандар Оңтүстікте нәсілдік бөлінген пресвитериялар құруға қарсы болды, бұл Камберленд пресвитериандары бірігу үшін талап еткен шарт еді. Бұл қарсылықтарға қарамастан, бірігу көпшілік дауыспен мақұлданды.
Әлеуметтік ізгі хабар және евангелизация
ХХ ғасырдың басында жеке құтқарылумен қатар қоғамдық құтқарылуды да баса назар аударған Әлеуметтік Ізгі хабар қозғалысы Пресвитериан шіркеуінде қолдау тапты. Нью-Йорк Юнион Семинариясының президенті және жетекші либерал Генри Слоан Кофин сияқты маңызды тұлғалар бұл қозғалысты қолдады. Пресвитериандар арасында Әлеуметтік Ізгі хабарды ең белсенді түрде насихаттаған Чарльз Стелзл болды, ол ПКУА-ның Жұмысшылар бөлімінің алғашқы басшысы еді. 1903 жылы жұмысшы-иммигранттарға көмек көрсету үшін құрылған бұл бөлім, Әлеуметтік Ізгі хабардың мақсаттарын жүзеге асырған алғашқы ресми шіркеу ұйымы болды. Шіркеу тарихшысы Брэдли Лонгфилдтің айтуынша, Стелзл «балалар еңбегіне қарсы заңдарды, жұмысшыларға өтемақы төлеуді, лайықты тұрғын үйді және Құдайдың Патшалығын ілгерілету үшін жамандық пен қылмысты жоюдың тиімді жолдарын қолдады». 1908 жылы жүргізілген қайта ұйымдастырудан кейін бөлімнің жұмысы, жаңадан құрылған Шіркеу және Еңбек бөлімі мен Иммиграция бөлімі арасында бөлісті. Әлеуметтік Ізгі хабар шіркеуде кеңінен таралып жатқанда, бейсболшыдан евангелистке айналған Билли Сандейдің қызметі евангелизм мен қайта жандану дәстүрінің деноминация ішінде әлі де күшті екенін көрсетті. Сандей ХХ ғасырдың басындағы ең танымал евангелистке айналып, 100 миллионнан астам адамға уағыз айтты және өмірі бойы шамамен миллион адамды дінге келтірді. Стелзл христиан дінінің әлеуметтік жақтарына баса назар бөлсе, Сандей негізінен адамның сенуге келуі мен моральдық жауапкершілігіне назар аударды.
Фундаменталистік-модернисттік дау
1922 және 1936 жылдар аралығында ПКЮСА, «фундаменталистік-модернистік дау» деп аталатын мәселеге тартылды. 1869 жылы «Ескі мектеп» мен «Жаңа мектеп» қайта біріккеннен кейін және 1893 жылғы Бриггстің ересі туралы сот ісінен кейін шиеленіс күшейді. 1909 жылы Нью-Йорк пресвитериі Исаның құдайдан туғанын мойындамайтын бір топ адамға уағыз айтуға лицензия бергенде, бұл дау одан әрі ушықты. Пресвитериумның бұл әрекеті 1910 жылғы Бас Ассамблеяға шағым түсірілді, ол барлық дін қызметкерлеріне христиан дінінің бес негізгі қағидасын растауды талап етті: Киелі кітаптың қатесіздігі, құдайдан туу, құрбандық арқылы кешірім, дененің қайта тірілуі және Мәсіхтің кереметтері. Бұл тақырыптар кейіннен бай пресвитериандар Милтон мен Лайман Стюарт қаржылаған «Негізгі ілімдер» атты эсселер жинағында кеңінен түсіндірілді. Авторлар евангелистік қауымдастықтың кең ауқымынан келгенімен, олардың көп бөлігі пресвитериандықтар болды, олардың ішінде Уорфилд, Уильям Эрдман, Чарльз Эрдман және Роберт Эллиотт Спир есімдері бар. 1922 жылы Нью-Йорктегі белгілі дін қызметкері Гарри Эмерсон Фосдик (баптист болғанымен, Нью-Йорктегі Бірінші пресвитериан шіркеуінің пасторы ретінде ерекше келісім бойынша қызмет еткен) «Фундаменталистер жеңе ме?» деген тақырыпта уағыз айтты, ол діндегі модернистік немесе либералдық теологияға қарсы төзімсіздіктің артуын байқады. Оған жауап ретінде консервативті пресвитериан дін қызметкері Кларенс Э. Макартни «Сыбайсыздық жеңе ме?» деген уағыз айтты, онда либерализм «ғибадатсыз, Құдайсыз және Иса Мәсіхсіз христиандыққа» әкелетінін ескертті. Принстон теологиялық семинариясының Дж. Грешем Махен де Фосдикке 1923 жылы жарық көрген «Христиандық және либерализм» кітабында жауап беріп, либерализм мен христиандық екі бөлек дін екенін дәлелдеді. 1923 жылғы Бас Ассамблея бес негізді қайта растады және Нью-Йорк пресвитериіне Бірінші пресвитериан шіркеуінің Вестминстерлік конфессияға сәйкес келуін қамтамасыз етуді тапсырды. Бір айдан кейін пресвитериум құдайдан туғанын мойындамайтын екі дін қызметкеріне лицензия берді, ал 1924 жылдың ақпан айында Фосдиктің ісі ақталып, ол кейіннен пресвитериан шіркеуіндегі лауазымын тастады. Сол жылы либералды дін қызметкерлерінің тобы өз теологиялық көзқарастарын қорғайтын «Ауберн растауы» деп аталатын мәлімдеме жасады, себебі ол Роберт Хейстингс Николстің Ауберн семинариясындағы еңбегіне негізделген. 1729 жылғы қабылдау актісіне сілтеме жасай отырып, растау ПКЮСА үшін ілімдік бостандық мұрасын талап етті. Сондай-ақ, шіркеу ілімі тек Бас Ассамблеяның және пресвитериумдардың көпшілігінің шешімімен ғана белгілене алатынын айтты; сондықтан, растауға сәйкес, Бас Ассамблея бес негізді ұстануды талап еткенде конституцияға қайшы әрекет етті. 1925 жылғы Бас Ассамблея Нью-Йорк пресвитериінің әрекеттеріне байланысты жарылысқа ұшырау қаупіне тап болды. Жағдайды жеңілдетуге тырысқан Бас Ассамблея модераторы Чарльз Эрдман шіркеудің проблемаларын зерттеу және шешімдер табу үшін арнайы комиссия құруды ұсынды. 1926 жылы жарияланған комиссияның есебі шіркеудің теологиялық дауын шешудің орташа жолын табуға тырысты. Ауберн растауымен келісе отырып, комиссия Бас Ассамблея шығарған ілімдік мәлімдемелер пресвитериумдардың көпшілігінің мақұлдауысыз міндетті емес деген қорытындыға келді. Консерваторлар жеңіліске ұшыраған соң, есеп Бас Ассамблеяда қабылданды. Консерваторлар 1929 жылы Бас Ассамблея әйелдерді ақсақалдар ретінде тағайындауға рұқсат бергенде, одан әрі көңілі қалды. 1929 жылы Принстон теологиялық семинариясы мектептің басшылығы мен оқытушыларын тек ескі мектеп пресвитериандығынан ғана емес, шіркеудің кең ауқымынан да өкіл ету үшін қайта ұйымдастырылды. Семинарияның жаңа басқарма мүшелерінің екеуі Ауберн растауына қол қойған. Принстонның ескі мектебінің мұрасын сақтау үшін Махен және оның бірнеше әріптестері Вестминстер діни семинариясын құрды. Шіркеудің миссионерлік жұмысының жағдайына байланысты да даулар туды. Шетелдік миссионерлік жұмыстың жоғалып бара жатқан қызығушылығы мен қолдауын сезінген беймәзһаб Laymen's Foreign Mission Inquiry 1932 жылы «Re Thinking Missions: A Laymen's Inquiry after One Hundred Years» атты еңбегін жариялады, ол универсализмді насихаттап, христиан дінінің бірегейлігін жоққа шығарды. Тергеуді бастапқыда ПКЮСА қолдағандықтан, көптеген консерваторлар «Re Thinking Missions» ПКЮСА-ның Шетелдік Миссиялар Кеңесінің көзқарасын білдіреді деп алаңдады. Кеңес мүшелері «Иса Мәсіх – жалғыз Тәңір және Құтқарушы» екеніне сенім білдіргеніне қарамастан, кейбір консерваторлар күмәндана берді, ал бұл қорқыныштар модернистік миссионерлер, соның ішінде белгілі автор Перл С. Бактың іс-әрекеттерімен күшейді. Бастапқыда евангелистік болғанымен, Бактың діни көзқарастары уақыт өте келе Мәсіхтің құдайлығын жоққа шығарды. 1933 жылы Махен және басқа консерваторлар тәуелсіз Шетелдік Пресвитериан Миссиялар Кеңесін құрды. Бір жылдан кейін Бас Ассамблея тәуелсіз кеңесті конституцияға қайшы деп жариялады және шіркеу мүшелерінің одан байланысын үзуді талап етті. Махен бұйрыққа бағынбады, ал оның дін қызметкері лауазымы 1936 жылы тоқтатылды. Содан кейін Махен консерваторлардың Православтық Пресвитериан Шіркеуін құруға көшті.
Кейінгі тарих
1930 жылдары Ұлы депрессия басталғанда либералды теологияның оптимизмі күшін жоғалтты. Көптеген либералды теологтар либерализмнің кемшіліктері деп саналған нәрселерді түзету мақсатында неоортодоксияға жүз бұрды, атап айтқанда, құдайлық имманенттілікке және адамзаттың жақсылығына артық көңіл бөлу, сондай-ақ американдық протестантизмді секуляризмге, ғылымға және американдық мәдениетке бағындыру. Неоортодокс теологтар керісінше, құдайдың трансценденттігін және адамзаттың күнәлілігін баса көрсетті. 1940-1950 жылдары неоортодоксия пресвитериан семинарияларында бағыт беруші күшке айналды. Бұл дәуірдің көрнекті пресвитериандық теологтары Элмер Джордж Хомригаузен және Джозеф Харутуниан болды. Сонымен қатар, евангелизм Пресвитериан шіркеуіне әсерін жалғастырды. 1940 жылдардың соңында христиан тәрбиешісі Генриетта Мерстің Калифорния штатының Голливуд қаласындағы Бірінші пресвитериан шіркеуіндегі жұмысы оны деноминация ішіндегі ең ірі шіркеуге айналдырды. Бірінші пресвитериан шіркеуінің евангелизмге баса назар аударуы Луис Эванс кіші (Бел Эйр пресвитериан шіркеуінің негізін қалаушы), Ричард С. Халверсон (АҚШ Сенатының капелланы) және Билл Брайт (Мәсіх үшін кампус крест жорығының негізін қалаушы) сияқты бірнеше көрнекті тұлғаларға терең ықпал етті. Тарихшы Джордж Марсденнің сөзіне сүйенсек, Мирс "батыс жағалауындағы пресвитериандық дінге қалыптасуға ең көп үлес қосыпты". 1958 жылы PCUSA Солтүстік Американың Біріккен пресвитериан шіркеуімен (UPCNA) бірікті. Бұл деноминация 1858 жылы Ковенант және Сецедер пресвитериандарының бірігуі нәтижесінде құрылды. 1937 және 1955 жылдар аралығында PCUSA UPCNA, АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі және тіпті Епископальдық шіркеупен бірігу мүмкіндіктерін талқылады, бірақ ақырында UPCNA-мен бірігуге келісті. UPCNA ішінде PCUSA-ның 1956 жылы әйелдерді пасторлық қызметке бекітуіне байланысты консерваторлық алаңдаулардың салдарынан бірігуге қолдау азайды (PCUSA 1922 жылдан бері әйелдерді диакондық қызметке, ал 1930 жылдан бері ақсақалдық қызметке бекітіп келген). Дегенмен, сол жазда Питтсбургте екі деноминацияның бірігуі тойланды. Жаңа деноминация Америка Құрама Штаттарындағы Біріккен пресвитериан шіркеуі (UPCUSA) деп аталды.
Нанымдар
Кальвинист шіркеу ретінде, АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі басқа Пресвитериан және реформат шіркеулерімен ортақ теологиялық мұраны бөлісті. Киелі кітап доктрина мен тәжірибенің жалғыз қатесіз көзі деп есептелді. Пресвитериан шіркеуі бірнеше бағынышты стандарттарды да мойындады, олардың ең маңыздысы – Вестминстерлік сенімді мойындауы. Діни қызметкерлер мен басқа шіркеу қызметкерлері, міндетті түрде, қасиетті қызметке бекітілгенде, «Осы шіркеудің сенімді мойындауын және қабылдауға шын жүректен бейілдімін, себебі ол Киелі жазбаларда үйретілген доктриналар жүйесін қамтиды» деп ан беруге міндетті болды. Сенімді мойындаудан басқа, Вестминстердің Ұзын және Қысқа катехизистері де қолданылды. Шіркеудің барлық тарихы бойында, 1930 жылға дейін, Пресвитериандық ой-сананы реформатталған схоластикаға негізделген, Киелі кітаптың билігі мен түсіндіруінің «салыстырмалы түрде біркелкі» көзқарасы басым болды. Ғылыми революцияға жауап ретінде, Сенімді мойындауда кездесетін Киелі кітаптың қатесіздігі доктринасы, Киелі кітаптың қатесіздігіне айналды – Киелі кітап ғылым және тарих мәселелерінде қатесіз деген идея. Киелі кітапты түсіндіруге осы тәсіл шотландтық салауатты ұғым реализмімен қатар жүрді, ол 18 және 19 ғасырларда Принстон, Гарвард және басқа американдық колледждерде басым болды. Киелі кітапты түсіндіруге қолданылғанда, «Ақыл-ойы» философиясы теологтарды барлық уақытта және мәдениеттерде адамдар бірдей ойлайды деп есептеуге итермеледі. Сондықтан, қазіргі заманғы аудармашы мәдениет пен контекст арасындағы айырмашылықтарға қарамастан, Киелі кітап жазушыларының ой-санасын біле алады деп саналды. Бұл формальды білім беру Пресвитериан колледждері мен семинарияларында стандартты оқыту еді. 1800 жылдардың соңында жоғары сынның өркендеуі осы басым көзқарасқа қарсы шықты, «Киелі кітап ежелгі Таяу Шығыстың халқы жазған материалдардың жиынтығынан тұрады, олардың дүниетанымы мен ойлау әдісі 19 ғасыр американдықтарынан өте өзгеше тілдік құрылымдар мен мәдени контексттерде қалыптасқан» деп мәлімдеді. Осы мәселеде екі топ пайда болды: бірі қатесіздікті маңызды доктрина деп санайтын, екіншісі оның «сенім мен өмір» үшін жазбалардың билігін әлсіретеді деп есептейтін. 1892 жылдан бастап Бас Ассамблея либералды теологиямен күресу үшін әрбір діни қызметкердің растауы керек нанымдарды анықтауға тырысты. 1910 жылдан 1927 жылға дейін Сенімді мойындау бес негізгі нанымға қатысты ресми түрде түсіндірілді: Киелі кітаптың қатесіздігі, құдайдың бойда тууы, құрбандық, дененің қайта тірілуі және Мәсіхтің кереметтері. Мүмкін болатын бөлінуге тап болған Бас Ассамблея 1927 жылдан кейін «теологиялық орталықсыздандыруды» таңдады. Бас Ассамблея шіркеудің конституциясын өзгертпестен, негізгі нанымдарды анықтай алмайтыны анықталды, бұл Сенімді мойындаудың баламалы түсіндірмелеріне көбірек төзімділікке мүмкіндік берді. Фундаменталистік-модернистік даудың нәтижесінде шіркеу бейбітшілікті сақтау үшін «орташа либерализмді» қабылдады. Бірақ 1930 жылдары либералды теология қабылданып жатқанда, Бірінші дүниежүзілік соғыс, Ұлы депрессия және Еуропалық фашизмнің өркендеуіне байланысты дәстүрлерінің оптимизміне көңілі толмаған либералдардың жаңа теологиялық қозғалысы пайда болды. Жаңа православие Батыс мәдениетінің дағдарысына төтеп бере алатын «неғұрлым берік теологияны» құру үшін 16 ғасырдың Киелі кітабына және протестант реформаторларына қайта оралды. Либералдар Киелі кітапты «адамзаттың діни санасының дамуының жазбасы» ретінде қарастырғаннан айырмашылығы, жаңа православие Киелі кітапты Құдайдың адамзатқа – Иса Мәсіхтің тұлғасында – сөйлеп, Өзін аян еткен құралы деп түсінді. Сонымен қатар, жаңа православие Киелі кітапты сынауды қабылдауы және Киелі кітаптың қатесіздігін жобалауымен фундаментализмнен ерекшеленді. Киелі кітап «Құдайдың Иса Мәсіх арқылы бізге аян еткен жалғыз аянға» лайықты куәлік болғанымен, ол қателікке ұшыраған адамдар жазған құжат еді. Жаңа православие сондай-ақ Құдайдың имманенттілігі емес, трансценденттілігіне баса назар аударумен, толық бұзылуды қайтадан растаумен және шіркеу ішіндегі секуляризм мен мәдени бейімделуге қарсы тұрумен сипатталды. 1940 жылдары жаңа православие және оған тығыз байланысты библиялық теология қозғалысы ПКША-ның ішінде доктриналық консенсусты біріктіруші күшке айналды.
Басқару органдары
АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі пресвитериандық басқару жүйесіне сәйкес құрылды. Шіркеудің конституциясы Вестминстерлік Иман және Катехизистері, Үкімет Түсінігі (1645 жылғы Пресвитериандық Шіркеу Үкіметі Түсінігінен бейімделген), Тәртіп кітабы (Шотландиялық Тәртіп кітабынан бейімделген) және Құдайға құлшылық ету жөніндегі Нұсқаулықтан (1645 жылғы Вестминстерлік Нұсқаулықтан бейімделген) тұрды. Пресвитериандық басқару жүйесіне сәйкес, ПКУА-ның басқаруы бірқатар сот органдарына жүктелді. Жергілікті шіркеуді сессия басқарды, ол қауым сайлаған және пастор басшылық еткен басқарушы ақсақалдар кеңесі болды. Сессия шіркеудің рухани мәселелерін қадағалау және Нұсқаулыққа сәйкес жалпыға ортақ құлшылықты ұйымдастырумен жүктелді. Сондай-ақ, ол шіркеу мүшелеріне тәртіп шараларын қолдануға жауапты болды. Жергілікті шіркеулер географиялық принцип бойынша бөлінген пресвитерияларға біріктірілді. Пресвитерия – өзінің құзырындағы барлық пасторлардың және әрбір сессиядан сайланған бір басқарушы ақсақалдың жиналысы. Коллегиалды шіркеулер пасторлар санына пропорционалды түрде екі немесе одан көп басқарушы ақсақалдармен өкілдік етуге құқылы болды. Пресвитериялар дін қызметіне үміткерлерді тексеруге, лицензия беруге және тағайындауға, сондай-ақ пасторларды соттауға және қызметтен шеттетуге жауапты болды. Олар доктриналық немесе тәртіптік мәселелерді шешуге және сессиялардан апелляциялық сот ретінде жұмыс істеуге де жауапты болды. Пресвитерияның жұмысын тиімдірек басқару үшін атқарушы комиссия тағайындалды, ал сот істері сот комиссиясына жіберілді. Үш немесе одан көп пресвитериялар синодты құрады, ол жыл сайын жиналатын және мүшелері пресвитерияларды өкілдік ететін пасторлар мен басқарушы ақсақалдардан тұратын. Синодтар пресвитериялардан апелляциялық сот ретінде жұмыс істеді. Олар өздерінің астындағы пресвитериялар мен сессиялардың шіркеудің конституциясын сақтауын қамтамасыз етуге де жауапты болды. Шіркеудегі ең жоғары сот органы және апелляциялық сот – Бас Ассамблея. Бас Ассамблеяның мүшелері пресвитериялар таңдаған пасторлар мен басқарушы ақсақалдардың тең санынан тұрды. Бас Ассамблеяның мүшелері «Бас Ассамблея комиссарлары» деп аталды. Бас Ассамблея жыл сайын жиналатын және оған модератор төрағалық етті. Ол сондай-ақ атқарушы комиссия мен сот комиссиясын тағайындады. Бас Ассамблея конституциялық түзетулерді ұсынуға құқылы, бірақ олар күшіне ену үшін барлық пресвитериялардың көпшілігімен бекітілуі керек.
Миссиялар
"Ескі мектеп" пен "Жаңа мектеп" бөлінісінен кейін "Ескі мектеп" Бас Ассамблеясы Шетелдік миссиялар кеңесін құрды. Африка, Бразилия, Қытай, Колумбия, Үндістан, Жапония және Таиландта миссиялар ашылды. "Жаңа мектеп" (конгрегационалистік ABCFM-мен ынтымақтастықта болған) 1870 жылы "Ескі мектеппен" қайта біріккенде, Шетелдік миссиялар кеңесі ABCFM-нің Иран, Ирак және Сириядағы жұмысын қабылдады. Біріккен конфессия Корея, Орталық Америка, Оңтүстік Америка және Филиппинге миссионерлік қызметін кеңейтті. Ішкі миссиялар жөніндегі кеңес Американың жергілікті халқы, яһудилер және азиялық иммигранттар арасындағы жұмысын жалғастырды. Пресвитериан тарихи қоғамының Фредерик Хьюзер кішінің айтуынша, ПКУА-ның миссионерлік қызметі "жергілікті шіркеулерді, түрлі білім беру орталықтарын, ауруханаларды, жетімханаларды, семинарияларды және шіркеудің білім беру, медициналық және евангелистік миссиясын көрсететін басқа да мекемелерді" құрды.
Экуменикалық қатынастар
Басқа негізгі протестант шіркеулерімен бірге, АҚШ-тағы Пресвитериан шіркеуі 1908 жылы Федералдық шіркеулер кеңесінің (Ұлттық шіркеулер кеңесінің ізашары) негізін қалаушы мүшесі болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ПКУА Федералдық кеңестің Соғыс уақытындағы Бас комиссиясының жұмысына белсенді үлес қосты, ол діни қызметкерлерді үйлестірді және соғысқа қолдау көрсетті. 1918 жылдан 1920 жылға дейін шіркеу "Дүниежүзілік шіркеулер аралық қозғалысы" деп аталған, қысқа ғұмырлы халықаралық экуменикалық ұйымға қатысты.