Сирек кездесетін "Таңғы даңғыл" бұлты – Аустралияның солтүстігінде байқалатын атмосфералық құбылыс. Глайдер ұшқыштары үшін тартымды, болжамды және әдемі көрініс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Метеорологиялық құбылыс
Meteorological phenomenon
Таң шапағаты бұлты – әлемнің әртүрлі аймақтарында сирек кездесетін, төменгі қабаттағы атмосфералық жалғыз толқын мен оған ілесіп жүретін бұлттардан тұратын метеорологиялық құбылыс. Бұл толқын көбінесе амплитудасы реттелген толқын қатары түрінде пайда болып, домалақ бұлттардың жолақтарын құрайды. Солтүстік Австралиядағы Карпентария шығанағының оңтүстік бөлігі – аймақтың құрлық және теңіз орналасуының ерекшелігіне байланысты оны болжауға және тұрақты түрде бақылауға болатын жалғыз белгілі аймақ.
The Morning Glory cloud is a rare meteorological phenomenon consisting of a low level atmospheric solitary wave and associated cloud, occasionally observed in different locations around the world. The wave often occurs as an amplitude ordered series of waves forming bands of roll clouds. The southern part of the Gulf of Carpentaria in Northern Australia is the only known location where it can be predicted and observed regularly due to the configuration of land and sea in the area.
Сипаттама
Таңертеңгі даңғыл бұлттары қыркүйектің соңынан қарашаның басына дейін Берктауннан байқауға болады. Бұл құбылысты бастан кешіру үшін планер ұшқыштары осы қалаға келеді. Бұл кезеңде Берктаунда әдетте бірнеше жақсы қалыптасқан, әдемі бұлттар пайда болады. 2012 жылғы маусымда онда тек төрт бұлт байқалды, бірақ көптеген жыртылған, көзге жарамайтын бұлт қатарлары көрінді. Көбінесе олар Берктаунға жеткенге дейін ыдырап кетеді немесе солтүстікке қарай жылжып, тек су үстінде ғана жақсы қалыптасады. Ұшақта бұл бұлтты көру мүмкіндігі әлдеқайда артық. Таңертеңгі даңғыл бұлты – бұл домалақ немесе доға тәрізді бұлт, ол ұзын, биік және көбінесе жер бетінен жоғары орналасады. Бұлт көбінесе секундына 10-ден 20 метр жылдамдықпен қозғалады. Кейде бір ғана бұлт, ал кейде онға дейін тізбектелген домалақ бұлттар пайда болады. Таңертеңгі даңғыл бұлттарының үш түрлісі анықталған. Бұлт алдыңғы жағынан үздіксіз қалыптасып, артқы жағынан эрозияға ұшырайды. Толқын бұлтсыз да пайда болуы мүмкін. Бұл құбылысты алғаш рет 1942 жылы Австралия Корольдік әуе күштерінің ұшқыштары хабарлаған. Карпентария шығанағының таңертеңгі даңғыл бұлтын 1970 жылдардың басынан бері көптеген ғалымдар тобы зерттеді. Алғашқы зерттеулерді Рег Х. Кларк (Мельбурн университеті) жариялаған. Төменде Карпентария шығанағында таңертеңгі даңғыл бұлтының пайда болуына себеп болатын жағдайлардың қысқаша сипаттамасы келтірілген (Р. Х. Кларктың 1981 жылы сипатталған гипотезасы бойынша).
Morning Glory clouds can be observed from Burketown from late September to early November. The town attracts glider pilots intent on riding this phenomenon. There are generally only a handful of well formed spectacular clouds during this period at Burketown. During the 2012 season there were only four to be seen from there, but quite a few ragged unspectacular cloud lines were seen. Often they start to break up before arriving at Burketown or pass to the north and only stay well formed over water. In an aircraft there is a significantly better chance of sighting the cloud. A Morning Glory cloud is a roll cloud, or arcus cloud, that can be up to long, high, often only above the ground. The cloud often travels at the rate of 10 to 20 metres per second. Sometimes there is only one cloud, sometimes there are up to ten consecutive roll clouds. Three distinct types of Morning Glory clouds have been identified. Cloud is continuously formed at the leading edge while being eroded at the trailing edge. The wave may occur without the appearance of any clouds. Royal Australian Air Force pilots first reported this phenomenon in 1942. The Morning Glory cloud of the Gulf of Carpentaria has been studied by multiple teams of scientists since the early 1970s. The first studies were published by Reg H. Clarke (University of Melbourne). The following is a summary of the conditions that cause the Morning Glory cloud to form in the Gulf of Carpentaria (after hypothesis of R. H. Clarke, as described in 1981).
Басқа да оқиғалар
Карпентария шығанағының оңтүстік бөлігінде таңғы даңқ бұлттары ең жиі және болжамды болғанымен, ұқсас құбылыстар басқа жерлерде де кездеседі, мысалы, АҚШ-тың орталық бөлігінде, Англия арнасында, Мюнхенде. Бұл құбылыс 2004 жылдың қыркүйегінде Батрун жағалауында (Ливан – Таяу Шығыс) тіркелді. 2013 жылдың 20 қарашасында Дурбан аймағында таңғы даңқ құрылымы пайда болды. 2015 жылдың 4 маусымында Сент-Клауд, Флорида штатында (АҚШ) таңғы даңқ бұлты пайда болды. 2016 жылдың 3 қарашасында Нидерландының Апельша қаласында таңғы даңқ бұлты пайда болды. 2018 жылдың 5 ақпанында Ричмонд, Вирджиния штатында (АҚШ) таңғы даңқ бұлты пайда болды. 2018 жылдың 30 тамызында АҚШ-тың Флорида штатының Раскин қаласында таңғы даңқ бұлты пайда болды.
Although the Morning Glory clouds over the southern part of the Gulf of Carpentaria are the most frequent and predictable, similar phenomena have occasionally been observed elsewhere, e. g., over central United States, in the English Channel, Munich, The phenomenon was also recorded on Batroun's shore (Lebanon – Middle East) in September 2004. On 20 November 2013, a Morning Glory formation formed over the greater Durban area. On 4 June 2015 a Morning Glory cloud formed over St. Cloud, FL, US. On 3 November 2016 a Morning Glory cloud formed over Appelscha, The Netherlands. On 5 February 2018 a Morning Glory cloud formed over Richmond, Virginia, US. On 30 August 2018, a Morning Glory cloud formed over Ruskin, FL, US.