Түрік киносының тарихы мен дамуы

Кіріспе

Түрік киносының шолуы

Түркия киносы немесе түрік киносы (бұрынғы атауы Ешілчам, түрік тілінде сөзбе-сөз «Жасыл қарағай» дегенді білдіреді) немесе Türk sineması түрік кино өнері мен индустриясын білдіреді. Бұл түрік мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады және жылдар бойы дамып, Түркиядағы, Еуропа, Балқан және Шығыс Еуропадағы түрік экспатрианттарына ойын-сауық сыйлап келеді. Соңғы кезде араб әлемінде және аз дәрежеде әлемнің қалған бөлігінде де сәттілікке жетіп келеді. Осман империясында алғаш көрсетілген фильм – 1895 жылы Люмьер ағайындарының «Пойыз стансаға келді» (L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat) фильмі, ол 1896 жылы Константинопольде (қазіргі Стамбул) көрсетілді. Манаки ағайындарының 1905 жылы түсірген «Тігушілер» фильмі Осман империясында түсірілген алғашқы фильм болды. Қазіргі Түркия аумағында сақталған ең көне фильм – Фуат Ұзқынайдың 1914 жылы түсірген «Сан-Стефанодағы орыс ескерткішінің бұзуы» (Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı) атты деректі фильмі. Алғашқы көркем фильм – Седат Симавидің «Шпион» (The Spy) фильмі, ол 1917 жылы жарық көрді. Түркиядағы алғашқы дыбысты фильм 1931 жылы көрсетілді.

Шолу

Түркиядағы кино өндірісі ХХ ғасырдың көптеген ұлттық киноларымен бір тағдырға ие болды. 1950 жылдарға дейін кино өндірісі үздіксіз болған жоқ, ал кино нарығын негізінен Стамбул және Измир сияқты халық тығыздығы жоғары және табысты қалаларда үстемдік үшін күрескен бірнеше ірі импорт компаниялары басқарды. Кинотеатрлар жергілікті фильмдерді сирек көрсететін, бағдарламалардың көп бөлігі АҚШ, Франция, Италия және Германия сияқты батыс киноиндустриясының фильмдерінен тұратын. Фильм өндірісіне қатысты әрекеттер көбінесе толыққанды дистрибуциялық желілері мен өздерінің кинотеатрлар тізбегіне сүйене алатын көпұлтты студиялардан шықты, осылайша инвестицияларының өтелуіне кепілдік берді. 1896–1945 жылдар аралығында жергілікті өндірістегі фильмдердің саны барлығы 50 фильмге жетпеді, бұл 1950 және 1960 жылдардағы бір жылдық кино өндірісіне тең. 1950 жылдарға дейін Түркияда көрсетілген фильмдердің арасында жергілікті фильмдердің үлесі өте аз болды. Түркияда кино өндірісі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күрт өсті. 1952 жылы түсірілген 49 фильм Түркиядағы барлық алдыңғы жылдарда түсірілген фильмдерден асып түсті. 1960 жылдары Түркия әлемдегі бесінші ірі кино өндіруші елге айналды, ал 1970 жылдардың басында жылдық кино өндірісі 300 фильмге жетті. 1950 жылдан кейін түрік киноиндустриясының жетістіктері басқа ұлттық кинолармен салыстырғанда да әсерлі. 1970 жылдары теледидар мен бейнежазбаның жаңа танымал медиа түрлері және саяси тұрақсыздық (көбінесе терең экономикалық дағдарыстармен бірге) билет сатудың күрт төмендеуіне әкелді, нәтижесінде 1980 жылдан бастап тұрақты төмендеу басталды және 1990 жылдардың ортасына дейін жалғасты. Билет сатудың саны 1966 жылы 90 миллионнан 1984 жылы 56 миллионға, ал 1990 жылы 11 миллионға дейін төмендеді. Осыған сәйкес кинотеатрлардың саны 1966 жылы шамамен 2000 болса, 1990 жылдары жылына өндірілетін фильмдердің орташа саны 10-15 болды, олардың көпшілігі тіпті кинотеатрларға шықпады. 1995 жылдан бастап жағдай жақсара бастады. 2000 жылдан кейін жылдық билет сату 20 миллионға жетті, ал 1995 жылдан бері кинотеатрлардың саны елі бойынша 500-ге жуық өсті. Қазіргі уақытта түрік фильмдері миллиондаған көрермендерді қызықтырады және блокбастерлер тізімінде көш бастап, көбінесе шетелдік фильмдерден озып кетеді. Дегенмен, индустрияның бар екенін айту қиын, өйткені көптеген фильмдер теледидар, жарнама немесе театр саласында өмір сүретін режиссерлердің жеке жобалары болып табылады. Бұл фильмдердің дистрибуциясын негізінен Warner Bros. және United International Pictures сияқты көпұлтты корпорациялар жүзеге асырады.

In terms of film production, Turkey shared the same fate with many of the national cinemas of the 20th century. Film production wasn't continuous until around the 1950s and the film market in general was run by a few major import companies that struggled for domination in the most population dense and profitable cities such as Istanbul and İzmir. Film theatres rarely ever screened any locally produced films and the majority of the programs consisted of films of the stronger western film industries, especially those of the United States, France, Italy and Germany. Attempts at film production came primarily from multinational studios, which could rely on their comprehensive distribution networks together with their own theatre chains, thus guaranteeing them a return on their investment. Between the years 1896–1945, the number of locally produced films did not even reach 50 films in total, equal to less than a single year's annual film production in the 1950s and 1960s. Domestically produced films constituted only a small fraction of the total number of films screened in Turkey prior to the 1950s. Film production in Turkey increased drastically after World War II. With a total of 49 films produced in 1952, this single year equaled a greater output produced in Turkey than all previous years combined. During the 1960s, Turkey became the fifth biggest film producer worldwide as annual film production reached the 300 film benchmark just at the beginning of the 1970s. Compared to other national cinemas, the achievements of the Turkish film industry after 1950 are still remarkable. During the 1970s, the impact of TV and video as the new popular forms of media and political turmoil (often hand in hand with deep economic crises) caused a sharp drop in ticket sales, resulting in a steady decline starting around 1980 and continuing until the mid 1990s. The number of annual ticket sales decreased from a peak of 90 million tickets in 1966 to 56 million tickets in 1984 and only 11 million in 1990. Accordingly, the number of film theatres declined from approximately 2,000 in 1966 During the 1990s the average number of films produced per year remained between 10 15; usually half of them not even making it into the theatres. Since 1995 the situation has improved. After the year 2000, annual ticket sales rose to 20 million and since 1995, the number of theatres has steadily increased to approximately 500 nationwide. Currently, Turkish films attract audiences of millions of viewers and routinely top the blockbuster lists, often surpassing foreign films at the box office. However, it is difficult to speak about the existence of an industry, since most films are rather individual projects of directors who otherwise earn their living in television, advertising or theatre. The distribution of these films are mainly handled by multinational corporations such as Warner Bros. and United International Pictures.

1950 жылға дейінгі

1950 жылға дейін түсірілген түрік фильмдерінің көпшілігі жергілікті отбасыларға тиесілі импорт компаниялары бастаған жобалар болды, әсіресе 19 ғасырдың басында Осман әдебиет журналдарында жарнамалаған импорт компаниясы – İpek Merchandise-тің еншілес компаниясы İpek Film. Түрік киносының алғашқы кезеңіндегі тағы бір маңызды компания – Кемал Фильм, оның жетекші импорттық компания ретінде үздіксіз болуы 1920 жылдары шығарылған бірнеше жергілікті фильмдер үшін жиі назардан тыс қалды. (Кемал Фильмнің негізін қалаушылар алғашқы кинокамераларын İpek Merchandise-тен қарыз алып сатып алды). Екі компания да 1950-ші жылдарға дейін ең күшті кино дистрибьюторлары болды және қаржы жағынан фильмдерді өзі өндіруге жеткілікті деңгейде болған жалғыз компаниялар болды, қаржылық сәтсіздікке ұшырау қаупі аз, өйткені олар қазірдің өзінде үлестіру жүйесі мен инвестицияның қайтарылуына кепілдік беретін театр желілеріне ие болды. Алайда, бұл компаниялардың елеулі дамуын олар импорттайтын батыс киноиндустриясының технологиялық прогресіне қажетті бейімделу ретінде қарастыру керек. Мұның бір мысалы – 1930 жылдардың басында "Мармара" дубляж студиясының құрылуы, батыста үнсіз дәуір аяқталып, дыбыс фильмдері стандартқа айналған кезде, импортқа тәуелді компанияларды жаңа технологиялық талаптарға бейімделуге итермеледі. Стамбулдағы ірі дистрибьюторлар, олардың арасында İpek Film және Кемал Фильм, 1930 жылдары елдегі барлық басқа дистрибьюторлық жүйелерін біртіндеп кеңейтті, бұл "өңірлік жүйе" (Bölge İşletmeleri) деп аталатын, жеті дистрибьюторлық аймақтан тұратын жүйе болды: Стамбул (Мәрмәр аймағы), Измир (Эгей аймағы), Анкара (Орталық Анатолия аймағы), Самсун (Қара теңіз аймағы), Адана (Жер орталық аймағы), Эрджүрум (Шығыс Анатолия аймағы) және Диярбакыр (Оңтүстік-Шығыс Анатолия аймағы). Өңірлік жүйе 1950 жылдан кейін, жергілікті фильмдер өндірісі күрт өскенде және жергілікті фильмдер билет сатуда да, табыста да импорттық фильмдерден асып түскенде, әлдеқайда маңызды болды. Бұл жүйе 1955-1975 жылдар аралығында түрік кино өндірісінің жүрегі болған "Ешілчамның" (көбінесе "Түрік Голливуды" деп аталатын) қаржылық негізі болды. 1965 жылдан кейін аймақтық басшылар сенім білдірген "Біріктірілген жүйе" (Kombine Sistem) өндіріске қатысты барлық нәрсені дерлік өз бақылауына алды. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысының соңында, Түркияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіруінен кейін, Ешілкойда (бұрын "Сан-Стефано" деп аталған) тұрғызылған ресейлік ескерткіштің жойылуын бейнеледі. Түрік киносының алғашқы тақырыптық фильмдері – Вайнберг бастаған және Ускинай аяқтаған "Химмет Аганың үйлену тойы" (1916-1918), Седат Симавидің "Керемегі" (1917) және "Шпион" (1917) фильмдері. Армияға қарасты Орталық кино дирекциясы, жартылай әскери ұлттық қорғаныс қоғамы және мүгедектер ардагерлері қоғамы сол кезеңнің өндіріс ұйымдары болды. 1922 жылы Түркияның Тәуелсіздік соғысы туралы "Тәуелсіздік, Измир жеңісі" атты ірі деректі фильм түсірілді. Сол жылы "Кемал Фильм" атты алғашқы жеке киностудия жұмыс істей бастады. 1923 жылдан 1939 жылға дейін Мұхсин Ертоғрул елдегі жалғыз белсенді кинорежиссер болды. Осы кезеңде 29 фильм түсірді, әдетте, пьесалардың, оперетталардың, көркем әдебиеттердің және шетелдік фильмдердің бейімделулерін қамтыды. Өзкінай, Симави, Ахмет Фейхім және Шади Карагозоғлуға дейінгі театрдың ықпалы Ертігулдың шығармашылығында өте күшті. 1939-1950 жылдар аралығы түрік киносы үшін көшу кезеңі болды, оның ішінде театрға, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғысқа үлкен әсер етті. 1939 жылы кинокомпаниялар екі ғана болса, 1946-1950 жылдар аралығында олардың саны төртке дейін өсті. 1949 жылдан кейін түрік киносы өз алдына жеке өнер түрі ретінде, таланттардың кәсіби деңгейімен дамыды.

Most of the Turkish films produced before 1950 were projects initiated by import companies owned by local families, most notably İpek Film, a daughter company of the İpek Merchandise, an import company that was advertising in Ottoman literary journals such as Servet i Fünun as early as the 19th century. Another important company in the early era of Turkish cinema was Kemal Film, a company whose continuous presence as a leading import company has been often overlooked for a few local films it produced during the 1920s. (The founders of Kemal Film bought their first film camera on loan from the Ipek Merchandise). Both companies were the strongest film distributors until the 1950s and the only companies that were financially sound enough to produce films themselves, with low risks for financial failure as they already were in possession of a distribution system and theatre chains that guaranteed a return on investment. However, the notable developments of these companies must be seen as necessary adaptations to the technological progress of the western film industries whose films they were importing. One example here being the establishment of the Marmara Dubbing Studio in the early 1930s, when the silent era came to an end in the West and sound films became the standard, prompting the import dependent companies to adjust themselves to the new technological requirements. The big distributors in Istanbul, led by İpek Film and Kemal Film, gradually expanded their distribution system throughout the rest of the country during the 1930s, leading to the so called "regional system" (Bölge İşletmeleri), which consisted of seven distribution areas headquartered in the most significant cities in those regions: Istanbul (Marmara Region), İzmir (Aegean Region), Ankara (Middle Anatolian Region), Samsun (Black Sea Region), Adana (Mediterranean Region), Erzurum (East Anatolian Region) and Diyarbakır (South East Anatolian Region). The Regional System became much more important after the 1950s, when local film production dramatically increased and local films surpassed imported films in both ticket sales and revenues. This system became the financial foundation of Yeşilçam (often referred to as "Turkish Hollywood"), which was the heart of Turkish film production between the years 1955–1975. After 1965, a so called "Combined System" (Kombine Sistem) led by a trust of regional leaders is said to have taken control of almost everything regarding production. depicted the destruction of a Russian monument erected at the end of the 1877 1878 Russo Turkish War in Yeşilköy (then known as "San Stefano") following Turkey's entry into World War I. The first thematic Turkish films were The Marriage of Himmet Aga (1916–1918), started by Weinberg and completed by Uzkinay, and The Paw (1917) and The Spy (1917), both by Sedat Simavi. The army affiliated Central Cinema Directorate, a semi military national defense society, and the Disabled Veterans Society were the producing organizations of that period. In 1922, a major documentary film, Independence, the İzmir Victory, was made about the Turkish War of Independence. That same year, the first private movie studio, Kemal Film, commenced operations. From 1923 to 1939, Muhsin Ertugrul was the only active film director in the country. He directed 29 films during this period, generally incorporating adaptions of plays, operettas, fiction and foreign films. The influence of the theater dating back to Uzkinay, Simavi, Ahmet Fehim and Şadi Karagozoglu is very strong in Ertugrul's work. The years between 1939 and 1950 were a period of transition for Turkish cinema, during which it was greatly influenced by theater as well as by World War II. While there were only two film companies in 1939, the number increased to four between 1946 and 1950. After 1949, Turkish cinema was able to develop as a separate art form, with a more professional caliber of talents.

Есілчам дәуірі

"Ешілчам" ("Жасыл қайын") – Түркия киноиндустриясының метафорасы, АҚШ-тағы Голливудқа ұқсас. "Ешілчам" атауы Стамбулдың Бейоғлу ауданындағы "Ешілчам" көшесінен шыққан, онда көптеген актерлер, режиссерлер, түсірілім тобының мүшелері мен студиялар орналасқан. "Ешілчам" 1950-1970 жылдар аралығында өркендеп, жыл сайын 250-350 фильм шығарған. 1950-1966 жылдар аралығында Түркияда елуден астам кинорежиссер кино өнерімен айналысты. Өмер Лютфи Акад осы кезеңге зор ықпал етті, бірақ Осман Фахир Седен, Атиф Йылмаз және Мемдух Үн ең көп фильм түсірді. Метин Ерксан түсірген "Сусыз жаз" ("Susuz Yaz") фильмі 1964 жылы Берлин кинофестивалінде "Алтын аю" жүлдесін жеңіп алды. 1958 жылдан кейін кинотеатрларға келушілер саны мен түсірілген фильмдердің саны үнемі артты. 1960 жылдары Анкара және Стамбул университеттерінің Тіл, тарих және география факультеттеріндегі театр бөлімдерінің оқу бағдарламаларына кино курстары енгізілді, сондай-ақ Анкара университетінің Баспасөз және басылымдар орта мектебі де осы курстарды ұсынды. Мемлекеттік Көркемсурет академиясының өнер тарихы факультетінде кино бөлімі ашылды. Түрік кино өндірушілер одағы мен Мемлекеттік кино мұрағаты да 1960 жылдарда құрылды. Мемлекеттік кино мұрағаты 1969 жылы Түрік кино мұрағаты болып өзгертілді. Осы кезеңде Кино-телевизия институты құрылып, Мемлекеттік Көркемсурет академиясына қосылды. Түрік мемлекеттік архиві де осы ұйымның құрамына кірді. 1962 жылы Кино-телевизия институты Мимар Синан университетінің бөліміне айналды. 1960-1970 жылдар аралығындағы белгілі режиссерлер: Метин Ерксан, Атиф Йылмаз, Мемдух Үн, Халит Рефиг, Дүйгү Сағыроғлу, Ремзи Айдын Йөнтүрк және Невзат Песен. 1970 жылы кинотеатрларға келушілер саны мен кинотеатрлар саны күрт өсті. Ел бойынша 2424 кинотеатрда 247 миллион көрермен фильмдерді тамашалады. 1970 жылы шамамен 220 фильм түсірілді, ал 1972 жылы бұл көрсеткіш 300-ге жетті. Түрік киносы осы кезеңде Кемал Сунал, Кадир Инанър, Түркан Шорай және Шенер Шен сияқты аңызға айналған жұлдыздарды дүниеге әкелді. Алайда, осы кезеңнен кейін кино бүкіл ел бойынша теледидар хабарларын таратудың арқасында көрермендерін жоғалта бастады. 1970 жылдан кейін жас режиссерлердің жаңа буыны пайда болды, бірақ олар 1980 жылдан кейін бейнефильмдерге деген сұраныстың артуымен күресуге мәжбүр болды. "Ешілчам" фильмдері естен кетпейтін әндерімен танымал. Саундтректер әлі де кеңінен танымал, оларды "Ешілчам әндері" немесе "Ешілчам музыкалары" деп атайды. "Ешілчамның" танымал жұптары: Емель Сайын – Тарик Акан, Фатма Гирик – Цюнейт Арқын, Түркан Шорай – Кадир Инанър, Гүлсен Бубикоглу – Тарик Акан, Кемал Сунал – Шенер Шен, Халит Акчатепе – Адиле Нашит, Мүнир Өзкул – Метин Акпинар, Зеки Алясия – Филиз Акын, Эдиз Хун – Айхан Ишик, Белгин Дорук. "Ешілчам" актрисалары: Емель Сайын, Адиле Нашит, Зеррин Егелер, Итир Эсен, Филиз Акын, Фатма Гирик, Хюля Кочйигит, Гүлсен Бубикоглу, Түркан Шорай, Белгин Дорук, Хюля Авшар, Оя Айдоған, Перихан Саваш, Некла Назир, Чолпан Илхан, Айшен Груда, Невра Серезли, Мюдже Ар, Перран Кутман. "Ешілчам" актерлері: Тарик Акан, Шенер Шен, Цюнейт Арқын, Гөксел Арсой, Кемал Сунал, Кадир Инанър, Мүшфик Кентер, Мүнир Өзкул, Халит Акчатепе, Хулуси Кентмен, Зеки Алясия, Метин Акпинар, Эдиз Хун, Картал Тибет, Айхан Ишик, Садри Алышык, Зеки Мүрен, Экрем Бора, Метин Серезли, Хусейн Пейда, Ахмет Мекин, Тамер Йигит, Кенан Парс, Рүшту Асялы, Камран Услуер, Эрол Таш, Өндер Сомер, Мүждат Гезен, Салих Гүней, Сертан Акар, Йылмаз Гүней, Орхан Генджебай. 1970-1980 жылдары "Түрікшөптеу" жанры пайда болды – төмен бюджетті, пайдалану фильмдері, олар танымал шетелдік фильмдердің (әсіресе Голливуд фильмдері) қайта түсірілімдері немесе рұқсатсыз кадрларын пайдаланды. "Ешілчам" теледидар таралуының және 1970 жылдардың соңындағы саяси зорлық-зомбылықтың салдарынан зардап шекті. 1980 жылғы Түркиядағы төңкерістен кейін "Ешілчам" толығымен тоқтады. Алайда, 2002 жылдан бері "Ешілчам" жанданып, "Узак" (Канн кинофестивалінің Гран-при жүлдесі, 2003), "Бабам ве Оглум" ("Бабам мен ұлым") және "Пропаганда" сияқты сыншылардың жоғары бағасын алған фильмдерді түсірді.

Yeşilçam ("Green Pine") is a metonym for the Turkish film industry, similar to Hollywood in the United States. Yeşilçam is named after Yeşilçam Street in the Beyoğlu district of Istanbul where many actors, directors, crew members and studios were based. Yeşilçam experienced its heyday from the 1950s to the 1970s, when it produced 250 to 350 films annually. Between 1950 and 1966 more than fifty movie directors practiced film arts in Turkey. Ömer Lütfi Akad strongly influenced the period, but Osman Fahir Seden, Atıf Yılmaz, and Memduh Ün made the most films. The film Susuz Yaz (Dry Summer), made by Metin Erksan, won the Golden Bear Award at the Berlin Film Festival in 1964. The number of cinemagoers and the number of films made constantly increased, especially after 1958. In the 1960s the programs of the theater departments in the Language, History and Geography faculties of Ankara University and Istanbul University included cinema courses, as did the Press and Publications High School of Ankara University. A cinema branch was also established in the Art History Department of the State Fine Arts Academy. The Union of Turkish Film Producers and the State Film Archives both date from the 1960s. The State Film Archives became the Turkish Film Archives in 1969. During the same period, the Cinema TV Institute was founded and annexed to the State Academy of Fine Arts. The Turkish State Archives also became part of this organization. In 1962, the Cinema TV Institute became a department of Mimar Sinan University. Well known directors of the 1960–1970 period include Metin Erksan, Atıf Yılmaz, Memduh Ün, Halit Refiğ, Duygu Sağıroğlu, Remzi Aydın Jöntürk and Nevzat Pesen. In 1970, the numbers of cinemas and cinemagoers rose spectacularly. In the 2,424 cinemas around the country, films were viewed by a record number of 247 million viewers. In 1970, approximately 220 films were made and this figure reached 300 in 1972. Turkish cinema gave birth to its legendary stars during this period, notable examples being Kemal Sunal, Kadir İnanır, Türkan Şoray and Şener Şen. After this period, however, the cinema began to lose its audiences, due to nationwide TV broadcasts. After 1970, a new and younger generation of directors emerged, but they had to cope with an increased demand for video films after 1980. Yeşilçam movies are known for iconic unforgotten songs. Soundtrack songs are still widely successful. It being called Yeşilçam şarkıları or Yeşilçam müzikleri. Some famous partners of Yeşilçam are Emel Sayın Tarık Akan, Fatma Girik Cüneyt Arkın, Türkan Şoray Kadir İnanır, Gülşen Bubikoğlu Tarık Akan, Kemal Sunal Şener Şen Halit Akçatepe, Adile Naşit Münir Özkul, Metin Akpınar Zeki Alasya, Filiz Akın Ediz Hun, Ayhan Işık Belgin Doruk. Yeşilçam's actresses featured included Emel Sayın, Adile Naşit, Zerrin Egeliler, Itır Esen, Filiz Akın, Fatma Girik, Hülya Koçyiğit, Gülşen Bubikoğlu, Türkan Şoray, Belgin Doruk, Hülya Avşar, Oya Aydoğan, Perihan Savaş, Necla Nazır, Çolpan İlhan, Ayşen Gruda, Nevra Serezli, Müjde Ar, Perran Kutman and Yeşilçam actors are Tarık Akan, Şener Şen, Cüneyt Arkın, Göksel Arsoy, Kemal Sunal, Kadir İnanır, Müşfik Kenter, Münir Özkul, Halit Akçatepe, Hulusi Kentmen, Zeki Alasya, Metin Akpınar, Ediz Hun, Kartal Tibet, Ayhan Işık, Sadri Alışık, Zeki Müren, Ekrem Bora, Metin Serezli, Hüseyin Peyda, Ahmet Mekin, Tamer Yiğit, Kenan Pars, Rüştü Asyalı, Kamran Usluer, Erol Taş, Önder Somer, Müjdat Gezen, Salih Güney, Sertan Acar, Yılmaz Güney, Orhan Gencebay. 1970s and 1980s also brought the genre of Turksploitation low budget exploitation films that were either remakes of, or used unauthorized footage from popular foreign films (particularly Hollywood movies) and television series. Yeşilçam suffered due to the spread of television and the widespread political violence at the end of the 1970s. Yeşilçam totally ended after the 1980 Turkish coup d'état. However, Yeşilçam has seen a revival since 2002, having produced critically acclaimed movies such as Uzak (Grand Prix (Cannes Film Festival), 2003), Babam ve Oğlum (My Father and My Son) and Propaganda.