Кіріспе

Батыс Сент-Данстанның гильдиялық шіркеуі Лондон қаласындағы Флит көшесінде орналасқан. Ол Лондон епискобы және Кентербери архиепискобы болған Данстанға арналған. Шіркеудің тарихы орта ғасырларға дейін жетеді, алайда қазіргі ғимарат, сегізбұрышты негізгі бөлігімен, 1830 жылдары Джон Шоудың жобасы бойынша салынған.

Ортағасырлық шіркеу

Ол алғаш рет 1185 жылы жазба деректерде еске алынған. Бірақ оның түпнұсқасы қашан салынғаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. Оны Дунстанның өзі немесе оны жақсы білген дін қызметкерлері салған болуы мүмкін деген пікір бар. Басқалары негізін қалау мерзімін 988 жыл (Сент-Данстанның қайтысы) мен 1070 жыл аралығында деп санайды. Тағы бір болжам бойынша, осы орындағы шіркеу Лунденвикке тиесілі жағалаудағы елді мекендердің шіркеулерінің бірі болған, мысалы, St Martin in the Fields, алғашқы St Mary le Strand, St Clement Danes және St Bride's, олар Лондон қаласының қабырғаларындағы шіркеулерге дейін салынған болуы мүмкін. Король Генрих III 1237 жылға дейін Вестминстер аббаттығынан оны және оның иеліктерін алды, содан кейін оларды және шіркеуге қызметке тағайындау құқығын Domus Conversorum ("Конвертирушілер үйі", яғни, дінін өзгерткен еврейлер) иелігіне берді, бұл оның қауымдық міндеттерін орындамауға әкелді. Киелі кітапты көрнекті аударған Уильям Тиндаль осы шіркеуде лекция оқыған, ақын Джон Донн бір кезде викарий болып қызмет еткен және уағыз айтқан. Самуил Пепис өзінің күнделігінде осы шіркеуді еске алады. 1666 жылы Лондонды шарпыған Ұлы өрттен шіркеу аман қалды. Вестминстер деканы түн ортасында Вестминстер мектебінің 40 оқушысын оятты, олар су шелектерімен өртті сөндірген өрт сөндіру бригадасын құрды; от үш есікке дейін жетті. Орта ғасырлық шіркеу 19 ғасырдың басында бұзылғанға дейін көптеген өзгерістерге ұшырады. Оның қабырғаларына шағын дүкендер салынды, ал Сент-Данстан шіркеуінің ауласы кітап сату және баспа ісінің орталығына айналды. Ескі шіркеудің кейбір материалдарына аукцион 1829 жылдың желтоқсанында және 1830 жылдың қыркүйегінде өтті. Жаңа ғимараттың бірінші тасы Джон Шоу ағаның (1776–1832) жобасы бойынша 1831 жылдың шілдесінде қаланды және құрылыс жылдам жүрді. 1832 жылдың тамызында Флит-стрит пен жаңа құрылыс арасындағы қоршау ретінде қалған ескі шіркеудің соңғы бөлігі алынып тасталды. Джон Шоу аға 1833 жылы шіркеу аяқталмас бұрын қайтыс болды, оны ұлы Джон Шоу кіші (1803–1870) аяқтады. Қасиеттілік қоршауы – ескі шіркеуден сақталған нәрсе, оны Джон Донн викарий болып қызмет еткен жылдары (1624–1631) Гринлинг Гиббонс жасаған. Орта ғасырлық ғимараттан алынған ескерткіштердің бір бөлігі жаңа шіркеуде қайта орнатылды, ал ескі шіркеу ауласының бір бөлігі Клиффорд Инні мен Брем ғимараттарының арасында сақталды.

ХХ ғасыр

Шешендік шыныларын жоғалтудан басқа, шіркеу Лондонның бомбалау кезінен көп бөлігін зақымсыз күйде сақтап қалды, алайда бомбалар ашық жұмыс жасалған фонарь мұнарасына нұқсан келтірді. Шіркеу 1944 жылдың 24-25 наурызында, соғыстың аяқ жағында Лондонға жасалған, қарқыны төмен шабуыл болған "Штейнбок" операциясы кезінде тағы да зақымдалды. Ғимарат 1950 жылы көбінесе қалпына келтірілді. 1969 жылы алынып тасталған қоңыраулардың орнына жаңа қоңыраулар жинағын орнату үшін қаржы жинауға шақыру 2012 жылы 10 жаңа қоңырауды бағыштау және орнату арқылы сәтті аяқталды. Шіркеу 1950 жылдың 4 қаңтарында І санаттағы ескерткіш ретінде тіркелді.

Сағат

Фасадта қоңырау шалатын сағат орнатылған, оның үстінде алыптардың бейнелері бар, бәлкім, Гог пен Магогты көрсетеді, олар өздерінің таяқтарымен қоңырауларды соғады. Ол 1671 жылы бұрынғы шіркеуге орнатылған, мүмкін, 1666 жылғы Ұлы өрттен аман қалғанын тойлау үшін тапсырыс берілген. Бұл Лондонның минут тілі бар алғашқы қоғамдық сағаты болды. Екі алыптың бейнелері сағатты және тоқсанды соғып, бас иеді. Сағатқа көптеген әдеби сілтемелер бар, соның ішінде Томас Хьюздің «Том Браунның мектеп күндері», Оливер Голдсмиттің «Уэйкфилд викары»; Николас Никлби, «Мастер Хамфридің сағаты» және Чарльз Диккенстің «Барнаби Рудж», Энтони Троллоптың «Күзетшісі», төлемді қорқынышты туынды «Перлдердің тізбегі» (онда Суини Тодд кейіпкері алғаш рет пайда болады), Дэвид Лиддалдың «Жетекші» (1810) және Уильям Каупердің өлеңі. 1828 жылы ортағасырлық шіркеу бұзылғанда, сағатты өнер коллекционері Фрэнсис Сеймур Конвей, 3-ші Гертфорд маркизі, Регент паркіндегі Винфилд Хаусына көшірді, ол Сент-Данстан деп аталды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Винфилд Хаусы соқыр сарбаздарға жатақхана ретінде берілді, ал жаңа қайырымдылық ұйымы Сент-Данстан (қазіргі Ұлыбританияның соқыр ардагерлері) деген атқа ие болды. Сағатты 1935 жылы король Георг V-нің күміс мерейтойын атап өту үшін 1-ші виконт Ротермер (Альфред Хармсворттың ағасы, 1-ші виконт Нортклифф) Харольд Хармсворт қайтарып берді.

Мүсіндер мен ескерткіштер

Ескі шіркеу мектебінің кіреберісінің үстінде 1760 жылы бұзылған ескі Людгейттен әкелінген Елизавета I патшайымының мүсіні орналасқан. Бұл мүсін 1586 жылы Уильям Кервин жасаған, ол өз уақылымен бірдей және Лондондағы ең көне сыртқы мүсін деп саналады. Драматург Гвен Джон және оның қарындасы Виннифред Джонс, суфражистка Миллисент пен Агнес Фосеттпен бірге оны жөндеу үшін қаржы жинады. Кіреберістің астындағы дәлізден сол қақпадан алынған ежелгі британдықтардың үш мүсіні де көрінеді, бұл патша Луд пен оның екі ұлын бейнелейтін болуы мүмкін. Елизавета патшайымының жанында газет өнеркәсібінің кәсіпкері, Daily Mail және Daily Mirror газеттерінің негізін қалаушы лорд Нортклифке арналған ескерткіш орналасқан. (Флит-стрит газеттер көшесі ретінде танымал болған.) 1930 жылы ашылған обелискіні Эдвин Лютенс, ал қоладан жасалған бюсті Кэтлин Скотт жасаған. Лорд Нортклифтің жанында тағы бір белгілі британдық журналист Джеймс Луис Гарвинге арналған ескерткіш тақта орналасқан. Денеуге жақын жерде Томас Мадж (1715/16–1794) есіміндегі қола ескерткіш тақтасы бар, ол рычагты тетік ойлап тапқан және Георг III-тің сағатшысы болған. Тақташаны танымал күн сағаты жасаушы, қолмен өрнек салушы және мүсінші Джоанна Мидгал жасаған. Оны Worshipful Company of Clockmakers тапсырыс беріп, 2019 жылдың наурыз айында орнатқан. Шіркеудің сол жағындағы иконостастың (иконалар қабырғасы) артында, қабырғаның жоғары жағында, ішкі ғибадатханада жұмыс істеген, XVII ғасырдағы беделді сағатшы Генри Джонс (1634–1695) мен оның әйелі Ханнаға арналған мәрмәр ескерткіш тақта орналасқан. Ол әйелі қайтыс болғаннан кейін олардың бизнесін жалғастырған. Джонс Эдвард Исттің шәкірті болған.

Румын православ шіркеуі

Батыстағы Сент-Дунстан – Англиядағы румын православие қауымымен (Сент-Джордж шіркеуі) ғимаратты бөлісетін шіркеулердің бірі. Бас алтарьдың сол жағындағы шағын ғибадатхана 1966 жылы киеленген, Бухаресттегі Антим монастырынан келген иконостаспен бөлінген.

Танымал мәдениетте

Батыстағы Сент-Данстан 2018 жылғы "Пресс" телесериалында "журналистер шіркеуі" ретінде көрсетілді. Нақты журналистер шіркеуі – Сент-Брайд шіркеуі.