Кіріспе

Британдық каналдарды сақтауға бағытталған қайырымдылық науқаны.

Ішкі су жолдары қауымдастығы (IWA) – 1946 жылы Ұлыбританияда құрылған, британдық каналдар мен өзендердегі кеме жүруге арналған су жолдарының сақталуы, пайдаланылуы, күтімі, қалпына келтірілуі және нәзік дамуы үшін күресетін тіркелген қайырымдылық ұйымы. Көрікті негіздейтін мүшелерінің арасында Л. Т. С. Ролт және Роберт Айкман болды.

Алғашқы жылдар

1944 жылы Том Ролт өзінің «Нароу боут» атты кітабын жариялады, онда ол 1939 жылы «Кресси» қайығымен каналдарды аралаған сапарын еске түсірді. Кітап кең танылып, Ролт оның жарық көргенінен кейін көптеген хат алды. Бір хаты Роберт Айкманнан келді, ол әдеби агент және бастапқыда жазушы болған ол, каналдарды жаңғырту үшін науқан жүргізу мақсатында қоғам құруды ұсынды. Том Ролт бұл идеяны қолдады және 1945 жылғы 11 тамызда ол, Роберт және олардың әйелдері Анжела мен Рей Вустершир және Бирмингем каналындағы Тардебиджде «Кресси» бортында алғаш рет кездесті. Олар жақсы жұмысқа қабілетті серіктес болды және Ішкі су жолдары қауымдастығының (IWA) құрылтай жиналысы 1946 жылғы 15 ақпанда Лондондағы Гоуэр-стриттегі Айкманның пәтерінде өтті. Роберт Айкман төраға, Чарльз Хэдфилд төрағаның орынбасары, Том Ролт – құрметті хатшы, ал Фрэнк Эйр – қазынашы болып тағайындалды. Ол кезде IWA-ға көптеген талант иелері тартылды, оның ішінде президент ретінде жазушы және парламент мүшесі сэр А. П. Герберт, ал вице-президент ретінде табиғатты зерттеуші Питер Скотт. Скотттың әйелі Элизабет Джейн Говард Гоуэр-стриттегі Айкманның пәтерінде жартылай штат бойынша хатшы болып жұмыс істеді. Кеңес құрамында лорд Бингем де болды. 1948 жылы Ұлыбританиядағы көптеген каналдар Британдық көлік комиссиясының басқаруына өтті. Сол жылдың тамызында ауқымды науқан өтті: «Айлса Крейг» кемесі солтүстік каналдарды алты апта бойы аралап, 2001 жылы жаңғырту жұмыстары аяқталғанға дейін Хаддерсфилд тар каналын соңғы рет кесіп өтті. Бірінші қайық шеруі мен фестивалі 1950 жылдың тамызында Маркет-Харбороу қаласында ұйымдастырылды, бұл Англияның оңтүстігінен және солтүстігінен, сондай-ақ көлемді тасымалдау маршруттарынан келген қайықтарға ашық алаң болды. Іс-шараға 120 қайық және 50 000 келуші қатысты, бұл 1953 жылдан 2013 жылға дейін дерлік жыл сайын өткізілетін IWA ұлттық фестивалінің негізін қалады. 1948 жылғы шеру ұйымдастырушылар арасындағы дау-жанжалға ұшырады. Том Ролт жазушылық жұмысының күрделілігіне байланысты бірнеше ай бұрын хатшы лауазымынан кетіп, бірақ қауымдастықтың белсенді мүшесі болып қалды. Оның келесі кітабы «Англияның ішкі су жолдары» да тамыз айында жарық көруге тиіс болды, бірақ Ролт бұл кездейсоқтық екенін айтты, өйткені ол ұйымдастырылған шеру туралы баспаға хабарламады. Айкман Эйр арқылы Ролттың шеруға қатысуына және кітабын насихаттауына кедергі келтіруге тырысты, бірақ бұл баспагер Филип Унвиннің де қатысуына әкелді. Айкманмен жеке қарым-қатынастағы келіспеушіліктер Чарльз Хэдфилдті 1946 жылы вице-төраға лауазымынан кетуге және саясаттағы келіспеушіліктерге соқтырды. Айкман барлық су жолдарын ашық ұстауды қаласа, Ролт дәстүрлі канал жұмыскерлеріне көбірек симпатия танытып, қай каналдарды ашық ұстауға болатынын анықтау қажеттігін түсінді. Айкман барлық мүшелердің келісілген IWA қағидаларына сәйкес келуін талап ететін ережелерді өзгертуді ұйымдастырды және 1951 жылдың басында Ролт, Хэдфилд және басқалар қауымдастықтан шығарылды.

Ағынды тоқтату

1950 жылдардың көп бөлігінде IWA Британдық Көлік Комиссиясының (BTC) канал жүйесін коммерциялық мақсатта пайдалануды басты міндет еткен дәуірде күшпен жұмыс істеді. Елде каналдарды күтіп ұстауға, тіпті қайта жаңартуға жеткілікті қаржы болмады. Каналдар, әсіресе тар каналдар, заманауи сауда үшін жарамсыз болып, бірте-бірте қолданыстан шығып қалды. 1949 жылы сатылымға шыққан Базингстоук каналын сақтап қалуға жасалған алғашқы әрекеттер сәтсіз аяқталды, себебі оны сақтап қалу үшін құрылған комитет, олардың үлесін өздері ұсынған сатып алушыдан жеке ұсынысты қолдауға жұмсағанын көрді. Уорвикшир Авонының төменгі ағысында, ұзақ жылдар бойы су тасқынынан коммерциялық кеме қатынасы тоқтаған өзенде, үміттер оянды, себебі ол BTC-нің қарауына кірмейтін. Бейсингстоук каналының тәжірибесінен сабақ алған IWA қайырымдылық қор құруды ұсынды, ал Дуглас Барвелл – осы мақсатта Мидлендс бөліміне қосылған – қайта жаңарту жобасын бастады. Оксфорд, Кеннет және Эйвон сияқты әртүрлі каналдарға қауіп төнген кезде жергілікті науқандар пайда болды. 30 қолдаушы депутаттар құрметті мүшелер болған көп партиялық парламенттік комитет құрылды. Парламентте Страудвотер каналын сақтап қалуға жасалған күш-жігер сәтсіз аяқталды, бірақ 112 депутат оған қарсы дауыс берді. 1955 жылдың наурыз айында сараптамалық комиссия 771 мильге жуық су жолдарын, соның ішінде Хаддерсфилд тар каналын, бұрын тасталып, кеме қатынасы тоқтатылған каналдарды нашарлатуды және мүмкін болса, жоюды ұсынды. Жауап ретінде IWA барлық су жолдарын күтіп ұстау үшін Ұлттық Су Жолдары Корпорациясын құруды ұсынды және су жолдарын қалпына келтіру және пайдалану оларды жоюға қарағанда арзан екенін көрсетті. Сондай-ақ, көп партиялық парламенттік петиция ұйымдастырылды. Пікірлер бірте-бірте өзгерді, сондықтан күзге қарай, жылдық BTC заң жобасы парламентке ұсынылғанда, жарияланған шара енгізілмеді, ал BTC төрағасы депутаттарға басқарманың тәуелсіздігіне өкініш білдірді. Кеннет пен Эйвон каналын сақтап қалу науқаны күшейді. Оның қалпына келтірілуін қолдайтын топ қауымдастық ішіндегі даудан кейін өздігінен құрылды, бірақ енді IWA-ға қайта қосылды. Бристолден су арқылы патшайымға 22 000 қол қойылған петиция жеткізілді, бірақ оны жеткізу үшін каналдың кейбір бөліктерін каноэмен кешіп өтуге тура келді. 1956 жылдың наурыз айында BTC заң жобасындағы K&A-ны жабу туралы ереже жеңіліске ұшырады. Жаңа сараптамалық комитет құрылды және IWA басқалармен бірге әртүрлі су жолдарының өміршеңдігіне қатысты егжей-тегжейлі жоспарларды ұсынуға шақырылды, бұл сол кезде тұрақты қызметкерлері болмаған және қаржылық жағдайы нашар болған ұйымға үлкен жүк болды. Әділет төрешісі Кристофер Клиффорд баяндама жасады. Ұйым ішінде тағы дау туындады, өйткені Айкман кепілдікпен шектелген компания ретінде тіркелуді талап етті. Ол кезде кеңес төрағасы болмады, себебі Айкман соңғы дағдарыстан кейін құрылтайшы және вице-президент лауазымын ғана сақтап қалуға көндірілген, және дәрігер оған осы уақытта демалуды бұйырды. Бұл ұсыныс ақырында қабылданды, ал IWA 1958 жылы тіркелді, бірақ бірнеше бөлімдер ұйымнан бөлініп кетті.

Каналды қалпына келтіру

Уорвикширде төменгі Авон өзеніндегі жұмыстар он жылдық қажырлы еңбектен кейін аяқталуға жақын болды және Стратфордқа қарайтын Авонның жоғарғы ағысына ешкімнің құқығы жоқ екені расталды. Северьнен Мидлендке дейінгі байланыс мүмкіндігі көрініс тапты, бірақ Стратфорд-апон-Эйвон каналын жабу қаупі туғанда қиын жағдайға түсті. 1958 жылы банкир және компания директоры, IWA мүшесі және Ұлттық трасттың құрметті лауазымын атқаратын Джон Смит, осы ұйым каналды өз басқаруына алуы мүмкін екенін ұсынды. Тағы бір ынталы мүше, Дэвид Хатчингс, Ұлттық траст каналды бес жылға жалға беруге келіскеннен кейін, қалпына келтіру жұмысын қолға алды. Ол оны толтыру құны 120 000 фунт стерлинг, ал қалпына келтіру құны 40 000 фунт стерлинг болатынын көрсетті. 1962-63 жылдардың өте суық қысына қарамастан, жөндеу жұмыстары жоспар бойынша аяқталды. Ашылу рәсімі Шекспирдің Стратфордта туғандығының 400 жылдығын тойлаумен бірге өтті. Айкман жұбайы Король анамен бірге каналды қайта ашу және оның өзенмен байланысын жаңару үшін кеңінен жарияланған тар қайықпен саяхаттады, бұл іс-шара Корольдік Шекспир театрының жанындағы өзенде 200 қайықтың қатысуымен өткен үлкен фестивальдің бір бөлігі болды. Қалпына келтіру тәжірибесі 1970 жылы Гилфордта өткен IWA жиынында Грэм Палмер басқаратын Су жолдарының қалпына келтіру тобының құрылуына әкелді. Бастапқыда тәуелсіз болған бұл ұйым, жергілікті қалпына келтіру жобаларына көмек көрсету үшін жабдықтармен, тәжірибемен, жарнамамен және еңбек күшімен қамтамасыз ететін үйлестіруші күш ретінде әрекет етеді. Олар демалыс күндері мен ұзақ мерзімді жұмыс лагерьлерін ұйымдастырады, онда еріктілер нақты қалпына келтіру жұмысына қатыса алады және көптеген жобаларға қатысты, соның ішінде Пик-Форест және Эштон каналдарын жабудан сақтау, Кеннет және Эйвон каналындағы жұмыстар, Дройтвич каналындағы баржа шлюзін салу, сондай-ақ қалпына келтіру орындарына жедел сапарлар жасау. 2002 жылдан бері бұл топ IWA бөлімшесі болып табылады.

Жаңа тәртіп пайда болады

1961 жылы үкімет ішкі су жолдарын жаңарту жөніндегі консультативтік комитет құрды. Бұл комитетке IWA-ның белгілі өкілдері Джон Смит пен Лайонел Мунк, сондай-ақ Том Ролт кірді. Бұл Айкманның "әрбір шақырым үшін күресу" деген ұранына қайшы болды, бірақ ол көп ұзамай Лайонел Мункке жеке түрде "енді мен 90% қолдаймын" екенін мойындады. Каналдарды қалпына келтіру және демалыс қайықтары индустриясының дамуы, каналдардың жабылуы, туннельдердің бұзылуы және Андертон лифтінің істен шығуы сияқты көптеген кері кетулермен теңдестірілді. Дегенмен, BWB-нің көзқарасы біртіндеп күмәнданудан ұйымға қатысты ықыласқа дейін өзгерді. 1990 жылы жаңартылған Кеннет және Эйвон каналының аяқталуы және 1994 жылдан бастап Ұлттық лотереядан қаржыландыру қолжеткізілуі жаңа мүмкіндіктер ашты. Алдыңғы онжылдықтарда тұрақты өсіп келген мүшелік саны шамамен 20 000-ға жетті, ал жыл сайынғы жиналыстар мен фестивальдер бұрынғыдай танымал болды.

Ұйымдастыру және басқару

IWA аймақтарға бөлінген, әр аймақ бірнеше филиалдан тұрады. Аймақтар: Шығыс Мидлендс, Шығыс, Лондон, Солтүстік-Шығыс және Йоркшир, Солтүстік-Батыс және Солтүстік Уэльс, Оңтүстік-Шығыс, Оңтүстік-Батыс және Оңтүстік Уэльс, және Батыс Мидлендс. Қауымдастықты қамқоршылар кеңесі басқарады. Олардың әрқайсысы қамқоршылар кеңесіне есеп беретін бірнеше ұлттық комитет бар. Әр комитеттің бекітілген міндеттері мен жұмыс тәртібі болады, сондай-ақ өкілеттік берілген жауапкершіліктері де бар. Қазіргі ұлттық комитеттер: Қаржы комитеті, Навигация комитеті, Су жолдарын қалпына келтіру тобы, Маркетинг комитеті, Сыбайлас жемқорлықты төлеу комитеті, Марапаттар тобы. IWA-ның қалпына келтіру орталығы су жолдарын қалпына келтіруді қолдайды, ынталандырады және жақтаушылық жасайды. 2023 жылдың қыркүйегінде өткен жылдық жалпы жиналыста Лес Этериджтің отставкаға кетуіне байланысты төраға және төраға орынбасарларының лауазымдары ағымдағы құрылымдық тексеру аяқталғанша бос болып отыр.

Іс-шаралар

IWA – еріктілер басқаратын, мүшелікке негізделген қайырымдылық ұйымы, су жолдарының мүддесін қорғайтын науқандар жүргізеді. Мүшелер жергілікті және ұлттық комитеттерде қатысып, саясат пен науқандарға өз үлесін қоса алады. Ұйым саясатты әзірлейді және Ұлыбританияның ішкі су жолдарына нақты әсер еткен немесе болашақта әсер етуі мүмкін мәселелерді шешу үшін жергілікті және ұлттық деңгейде науқандар ұйымдастырады. IWA, Canal & River Trust, Қоршаған ортаны қорғау агенттігі және басқа да кеме қатынасы органдарымен тығыз байланыста жұмыс істейді. Ассоциация IWA мүшелерінің және су жолдарының мүддесін қорғай отырып, саясат пен шешім қабылдауға ықпал ету мақсатында кеме қатынасы органдарымен жақсы қарым-қатынас орнатуға ұмтылады. IWA сондай-ақ басқа су жолдары ұйымдарымен, ұлттық және жергілікті билік органдарымен, сондай-ақ ерікті, жеке және мемлекеттік сектордағы ұйымдармен де ынтымақтастық етеді.

IWA Ұлттық науқан фестивалі

Үгіт-насихат фестивалі IWA қызметінің бастапқы құрылған сәтінен бері ажырамас бөлігі болып келді. Көптеген қайықтарды белгілі бір су жолына жинақтау кеме жүрудегі қиындықтарды көрсетеді және әлдеқашан жабылып қалған бірнеше су жолын ашық ұстап тұрды. Бұрынғыда жыл сайынғы фестивальдің маңызды функцияларының бірі үгіт-насихат шараларын өткізу болатын, бірақ қатысушы қайықтардың көп санына байланысты көптеген ыңғайлы орындар қол жетімсіз болып қалады. Сондықтан, жекелеген аймақтар ұйымдастырған үгіт-насихат митингтерімен қатар, осы іс-әрекеттің қажеттілігін тағы да көрсету үшін 2006 жылы ұлттық үгіт-насихат митингі құрылды.

IWA Canalway Кавалькадасы

1983 жылдан бері жыл сайын өткізілетін шара, IWA Лондонның Кішкентай Венециясында мамыр айының басындағы мерекелік демалыс күндері ұйымдастырылады. Бұл қайықтар шеруімен, сауда көрмесімен, түрлі іс-шаралармен және ойын-сауықтармен үйлесім тапқан іс.

Пластиналар

1945 жылы Вустер және Бирмингем каналындағы Тардебидж жоғарғы шлюзінде IWA құрылуына бастау болған кездесуді еске түсіретін екі тақта орнатылған. 2015 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығы өзінің негізін қалаушысы және алғашқы төрағасы Роберт Айкманның өмірі мен қызметін еске арнап, Лондондағы Гоуэр көшесі, 11 нөмірдегі үйі мен жұмыс орнында тақта ашты.