Кіріспе
Британдық канал қайығының түрі, Л. Т. К. Рольттің 1944 жылғы кітабы. Тар қайық – Ұлыбританияның тар шлюздеріне сәйкес келетін канал қайығының ерекше түрі. Ұлыбританияның канал жүйесі өнеркәсіптік революция кезінде бүкіл елдегі көлік желісін қамтамасыз етті, бірақ теміржолдың пайда болуымен коммерциялық канал қозғалысы біртіндеп азайып, 1970 жылға қарай канал арқылы жүктерді ұзақ қашықтыққа тасымалдау іс жүзінде тоқтатылды. Дегенмен, кейбір коммерциялық қозғалыс жалғасты. 1970 жылдан бастап тар қайықтар тұрақты тұрғын үйлерге немесе демалысқа жалға берілетін жайларға айналдырыла бастады. Қазіргі уақытта Ұлыбританияның су жолдары жүйесінде 8580-ге жуық тар қайық «тұрақты үй» ретінде тіркелген, олар жартылай тұрақты тұрақтарда немесе үздіксіз саяхаттап өмір сүретін өсіп келе жатқан баламалы қоғамды құрайды. Тар шлюзге кіру үшін қайықтың ені 2 метрден кем болуы керек, сондықтан көптеген тар қайықтардың ені шамамен 2 метрді құрайды. Тар қайықтың максималды ұзындығы әдетте 22 метр (72 фут) болады, себебі одан ұзын қайықтар британдық канал желісінің көп бөлігінде жүзе алмайды, өйткені шлюздердің максималды ұзындығы 23 метр (75 фут) шамасында. Кейбір шлюздер 22 метрден (72 фут) қысқа болғандықтан, бүкіл канал желісіне кіру үшін максималды ұзындық 17 метр (57 фут) болуы керек. Алғашқы тар қайықтар Ұлыбританияның өнеркәсіптік революциясының экономикалық өзгерістерінде маңызды рөл атқарды. Олар ағаштан жасалған қайықтар болатын, оларды каналдың жағасындағы жолмен атпен сүйреп әкелетін, ал оны экипаж мүшелері басқаратын. Аттардың орнын бірте-бірте бу және содан кейін дизельдік қозғалтқыштар басты. 19 ғасырдың соңында тар қайықтардың сыртына және олардың жиһаздарына гүлдер мен қамалдарды салу кең таралды. Бұл дәстүр 21 ғасырға дейін сақталды, бірақ барлық тар қайықтарда мұндай әшекейлер кездеспейді. Қазіргі заманғы тар қайықтар демалыс, демалыс күндері, туристік саяхаттар немесе тұрақты немесе уақытша тұру үшін қолданылады. Әдетте олардың корпусы мен үстіңгі құрылысы болаттан жасалған. Қаптаманың жазық бөлігі әдетте 10 мм қалыңдықпен, қабырғалары 6 мм немесе 8 мм, кабина қабырғалары 6 мм, ал шатыры 4 мм немесе 6 мм қалыңдықпен жасалады. Қайықтардың саны артып келеді, 2006 жылы Canal & River Trust (CRT) басқаратын каналдар мен өзендерде тіркелген қайықтардың саны шамамен 27 000 деп бағаланды. 2019 жылға қарай бұл көрсеткіш 34 367-ге жетті. Көптеген болаттан жасалған тар қайықтар артқы рульдік палубаны қажет етпейді, өзендік кемелер сияқты орталық кабинадан дөңгелек рульмен басқарылады, бірақ көптеген тар қайықтардың рулі артқы жағындағы руль арқылы басқарылады. Кеме тұғырының үш негізгі түрі бар: дәстүрлі, крейсерлік және жартылай дәстүрлі.
the 1944 book by L. T. C. Rolt
A narrowboat is a particular type of canal boat, built to fit the narrow locks of the United Kingdom. The UK's canal system provided a nationwide transport network during the Industrial Revolution, but with the advent of the railways, commercial canal traffic gradually diminished and the last regular long distance transportation of goods by canal had virtually disappeared by 1970. However, some commercial traffic continued. From the 1970s onward narrowboats were gradually being converted into permanent residences or as holiday lettings. Currently, about 8580 narrowboats are registered as 'permanent homes' on Britain's waterway system and represent a growing alternative community living on semi permanent moorings or continuously cruising. For any boat to enter a narrow lock, it must be under 7 feet (2 m) wide, so most narrowboats are nominally 6 feet (2 m) wide. A narrowboat's maximum length is generally 72 feet (22 m), as anything longer will be unable to navigate much of the British canal network, because the nominal maximum length of locks is 75 feet (23 m). Some locks are shorter than 72 feet (22 m), so to access the entire canal network the maximum length is 57 feet (17 m). The first narrow boats played a key role in the economic changes of the British Industrial Revolution. They were wooden boats drawn by a horse walking on the canal towpath led by a crew member. Horses were gradually replaced by steam and then diesel engines. By the end of the 19th century it was common practice to paint roses and castles on narrowboats and their fixtures and fittings. This tradition has continued into the 21st century, but not all narrowboats have such decorations. Modern narrowboats are used for holidays, weekend breaks, touring, or as permanent or part time residences. Usually, they have steel hulls and a steel superstructure. The hull's flat base is usually 10 mm thick, the hull sides 6 mm or 8 mm, the cabin sides 6 mm, and the roof 4 mm or 6 mm. The numbers of boats have been rising, with the number of licensed boats (not all of them narrowboats) on canals and rivers managed by the Canal & River Trust (CRT) estimated at about 27,000 in 2006; by 2019, this had risen to 34,367. Although a small number of steel narrowboats dispense with the need for a rear steering deck entirely, by imitating some river cruisers in providing wheel steering from a central cockpit, most narrowboats' steering is by a tiller on the stern. There are three major configurations for the stern: traditional stern, cruiser stern and semi traditional stern.
Өлшемі
Тар қайықтың ерекшеленетін негізгі белгісі – оның ені, ол британдық тар каналдарда жүзу үшін 7 футтан (2 метр) кем болуы керек. Кейбір ескі қайықтар осы шекке өте жақын (көбінесе 7 фут (2 метр) немесе сәл кеңірек салынған) және уақыт өте келе шөгіп, ені тарылған кейбір тар шлюздерді пайдалануда қиындықтар туғызуы мүмкін. Қазіргі қайықтар, әдетте, жүйе бойынша оңай өтуді қамтамасыз ету үшін ең көп дегенде 6 фут (2 метр) енді етіп жасалады. Олардың тарлығының арқасында, кейбір тар қайықтар өте ұзын көрінеді. Ең ұзындығы шамамен 72 фут (22 метр) болады, бұл жүйедегі ең ұзын шлюздердің ұзындығымен сәйкес келеді. Қазіргі заманғы тар қайықтар көбінесе қысқарақ болады, бұл оларға британдық каналдардың кез-келген жерінде, соның ішінде кең, бірақ қысқа қайықтар үшін салынған каналдарда да жүзуге мүмкіндік береді. Негізгі желідегі ең қысқа шлюз – Кальдер және Хеббл навигациясындағы Салтерхеббл орта шлюзі, оның ұзындығы шамамен 56 фут (17 метр). Алайда, C&H – кең канал болғандықтан, шлюздің ені шамамен 14 фут (4 метр) құрайды. Бұл ең үлкен "желідегі кез-келген жерге баруға болатын" тар қайықтың ұзындығын шлюздің тік ұзындығынан сәл ұзын (шамамен 58 фут (18 метр)) етеді, себебі ол (біршама қиындықпен) диагональды түрде орналаса алады. Кейбір оқшауланған су жолдарындағы шлюздердің ұзындығы 40 футқа (12 метр) дейін жетеді. Шлюздерді айналып өтуге мүмкіндік болған жағдайларда, кейде қайықтарды сәл үлкен етіп салады. Британдық каналдардағы жалдау паркі әдетте 9 метрден жоғары әртүрлі ұзындықтағы тар қайықтардан тұрады, бұл әртүрлі топтарға немесе әртүрлі бюджетке ие адамдарға қайық жалдап, суға шығуға мүмкіндік береді.
Даму дәстүрлі жұмыс кемелер
Алғашқы тар қайықтар Ұлыбританияның өнеркәсіптік революциясының экономикалық өзгерістерінде маңызды рөл атқарды. Олар ағаштан жасалған қайықтар еді, оларды каналдың жағасындағы жолмен атпен тартып, көбінесе бала болатын экипаж мүшесі басқарды. Тар қайықтар негізінен жүк тасымалдауға арналған, бірақ кейбір пакеттік қайықтар жолаушылар, багаж, пошта және парцельдерді тасымалдады. Қазіргі стандартты өлшемдегі шлюздерді алғаш рет Джеймс Бриндли жобалап, 1766 жылы Парламент бекітті, олардың ішінде Стаффордшир және Ворчестершир каналы, сондай-ақ Трент және Мерси каналы болды. Құрылыс көп жылға созылса да, шлюздің мөлшері көптеген канал құрылысы жобалары үшін стандартқа айналды. Қайықшылар отбасылары бастапқыда жағада тұрды, бірақ 1830 жылдары, каналдар дамыған теміржой жүйесімен бәсекелесе бастағанда, отбасылар (әсіресе тәуелсіз, жеке қайық иесі/капитандары) кемеде тұруға көшті. Бұл, бір жағынан, жалға төлеуге шамалары келмеуіне, екінші жағынан, қайықты тиімдірек, жылдам және алыс жүргізу үшін қосымша жұмыс күшіне, сондай-ақ отбасын бірге ұстауға мүмкіндік берді. 1858 жылы жарияланған мақалада «Гранд-Джанкшн каналы компаниясы қайықшылар отбасыларын кемеге көлікке алуға рұқсат бермеген» делінген. Мақаладағы тоқтамайтын («жедел») қайықтың экипажы (капитан, екі матрос және «жас жігіт») әдеттегідей деп сипатталған. Қайықтың артқы бөлігі «кемешінің кабинасы» болды, ол суреттерде және мұражайларда кеңістікті үнемдеуге арналған шешімдерімен, жылы пешімен, қайнаған шайникамен, жылтыр мыспен, әдемі кружевомен, боялған үй жиһазымен және әшекейленген табақтармен әйгілі болды. Мұндай сипаттамалар көбінесе (кейде үлкен) отбасының нақты жайлылығын ескермейді, олар ауыр және ұзақ еңбекпен жұмыс істеп, бір кішкентай кабинада ұйықтады. Дегенмен, жағада тұратын көптеген жұмысшылар денсаулығына зиянды және жағдайы нашар үйлерде ауыр жұмыс істеді, онда отбасы күні бойы бірге болмай, ұзақ сағаттар бойы бөлек тұрды. Судағы өмір салты, өзінің табиғаты бойынша көшпелі болғандықтан, балалардың мектепке баруына мүмкіндік бермеді. Көптеген қайықшылар сауатсыз болды және «жағада» тұратын адамдардан шеттетілді, олар өздерін жоғары санады. 20 ғасырдың басында бу және дизель атты алмастыра бастағанда, екінші, қозғалтқышы жоқ қайықты сүйреу арқылы тасымалданатын жүк көлемін азайтуға және жұмыс күшін азайтуға мүмкіндік болды. Бұл қайық «батти», «батти қайығы» немесе «батти бот» деп аталды. Атты күтіп ұстау қажет болмаса да, баттиді сүйреп бару кезінде басқару қажет болды. Батти қайықтағы адам қажет болған жағдайда сүйреу арқанын ұзартуы немесе қысқартуы үшін, сүйреу арқаны мұрынға байланбай, тұрақты жүріс блогы арқылы немесе орталық мачталар арқылы өтіп, түйінді артқы бөлігінде басқарылды. Гранд Юнион каналы сияқты кең каналда, екі қайықтың жанына тіресіп («өсіріліп») жұмыс істейтін шлюздер арқылы бірлік ретінде жүргізуге болады. 1945 жылдан бастап тар қайықтармен жүк тасымалдау азайды және 1970 жылы соңғы тұрақты алыс қашықтыққа тасымалдау тоқтатылды. Алайда, 1980 жылдарға дейін және одан кейін де кейбір тасымалдаулар жалғасты. 21 ғасырда бірнеше адам канал арқылы жүк тасымалдау дәстүрін сақтап қалуға тырысады, көбінесе тұрақты рейстердің орнына «бір реттік» жеткізулер арқылы немесе басқа қайықшыларға көмір сияқты тауарларды сату арқылы. Сонымен қатар, энтузиасттар қалған ескі тар қайықтарды қалпына келтіруге белсенді түрде қатысады, көбінесе Тарихи тар қайық иелері клубының мүшелері ретінде. Гүлдер мен сарайлардың дәстүрлі суреттерімен әшекейленген, мысалы, Хадар сияқты көптеген репликалар бар. Жылқымен тартпайтын қайықтарда жаңартылған, баяу айналатын, ескі жартылай дизельді қозғалтқыш болуы мүмкін. Бұрынғы Fellows Morton & Clayton пароходы «Президент» сияқты бумен жұмыс істейтін тар қайықтар да бар.
Боялған безендіру
XIX ғасырдың соңына қарай, тар қайықтар мен олардың жабдықтарына гүлдер мен қамалдар салу кең таралған практика болды. Көрінетін орындарға кабина есігі, су құю ыдысы немесе бөшкесі, сондай-ақ қайықтың жанындағы қайықтың аты мен иесінің есімін көрсететін әсем әріптер жататын. Бұл дәстүр барлық аймақтарда кездеспеді, мысалы, Честерфилд каналында тар қайықтар мұндай әшекейлермен безендірілмеген. Канал қайықтарындағы гүлдер мен қамалдардың шығу тегі белгісіз. Олар туралы алғашқы жазба 1858 жылғы «Household Words» журналының «Каналда» атты мақалалар сериясының бірінде кездеседі, бұл өнер түрі осы кезге дейін болған болуы керек екенін көрсетеді. Біраз уақыт бойы, оның цығандық (рома) тегі бар деген кең таралған пікір болды; алайда, цыгандар мен қайықшылар қауымдастығы арасында айқын байланыс жоқ сияқты. Басқа ұсыныстар сағат жасау өнеркәсібінен (әсіресе сағат бетіндегі әшекейлеу), жапондық лак өнеркәсібінен немесе керамика өнеркәсібінен стильдерді алуды қамтиды. Стильдің ұқсастығы және географиялық жақындығы бар, бірақ байланыстың нақты дәлелі жоқ. Скандинавия, Германия, Түркия және Бангладеш елдерінде де ұқсас халық өнерінің стильдері бар. XVIII ғасырда, ұқсас голландтық Хинделопен суреттері Темізден бір желкенді баржа саяхаты қашықтығында болған. Сонымен қатар, 1914 жылғы 22 шілдедегі «Midland Daily Telegraph» газетінде кем дегенде Артур Аткинс мырза су құю ыдыстарын бояу тәжірибесіне авторлық құқығын берген. Коммерциялық каналдардың пайдалануы төмендеген сайын бұл практика азайды, бірақ соңғы уақытта демалыс қайықтарының пайда болуымен қайта жанданды. Гүлдер мен қамалдар тақырыбында безендірілген тар қайықтар бүгінгі каналдарда жиі кездеседі, бірақ олар дәстүрлі қолмен боялған дизайнның орнына арзан басылған винилдік көшірмелерді пайдаланады.
Қазіргі заманғы тар қайық
2006 жылы Canal & River Trust (CRT) қайырымдылық қорының, бұрынғы Британдық су жолдарының басқаруындағы каналдар мен өзендердегі лицензияланған қайықтардың саны шамамен 27 000 деп бағаланды. 2014 жылы бұл көрсеткіш 30 мыңнан асты. 2006 жылы жеке тұрақтарда немесе басқа су жолдарында тағы 5000 рұқсатсыз қайық тіркелген. CRT су жолдарындағы қайықтардың көпшілігі болаттан (немесе кейде алюминийден) жасалған крейсерлер, көбінесе тар қайықтар деп аталады. Заманауи демалысқа арналған тар қайықтар демалыс, сонымен қатар демалыс күндерін өткізу, саяхаттау, тұрақты немесе уақытша тұру үшін пайдаланылады. Әдетте, олардың болаттан жасалған корпусы және болаттан жасалған жоғарғы құрылымы болады, бірақ 1970 жылдары демалысқа арналған қайықтарды жасай бастағанда шыны талшығы немесе ағаш көбінесе бортының үстіңгі жағында қолданылды. 1990 жылдан кейін жасалған жаңа тар қайықтар көбінесе заманауи дизельдік қозғалтқыштармен жабдықталған және ішкі жағы жоғары деңгейде безендірілуі мүмкін. Ішкі биіктігі кем дегенде 2 метр болады және көбінесе үйлердегідей тұрмыстық жабдықтармен жабдықталған: орталық жылыту, су ағынатын унитаз, душ немесе ванна, төрт ошақты плита, пеш, гриль, микротолқынды пеш және тоңазытқыш; ал кейбіреулерінде 4G немесе LTE технологиясын қолдана отырып, спутниктік теледидар және мобильді интернет те болуы мүмкін. Сыртқы түріндегі дәстүрлі қайықтармен ұқсастығы адал көшірмеден (жалған «қалқандар» және дәстүрлі бояудың көшірмелерінен) бастап, «түсіндірмеге» (түзу сызықтар мен қарапайым бояуға) және дәстүрлі қайық екенін көрсетпеуге тырыспайтын еркін стильге дейін өзгеруі мүмкін. Олар жеке тұлғаларға тиесілі болуы мүмкін, дос тобымен (немесе ресми түрде ұйымдастырылған консорциуммен) бөлісіледі, демалыс фирмаларына жалға беріледі немесе круиздік қонақүй ретінде пайдаланылады. Азғана қайықтар тұрақты түрде онда тұрады: бір орында орналасқан (бірақ тұрғын үйлерге арналған тар қайықтар үшін ұзақ мерзімді тұрақ табу қазірдің өзінде қиын) немесе желі бойынша үздіксіз қозғалады (әсіресе суық айларда белгілі бір орында тұрады, өйткені каналдың көп бөлігі жөндеу жұмыстары немесе «жабылулар» салдарынан жабылады). Демалыс қайықтарына қызмет көрсету үшін қолдау инфрақұрылымы құрылды, кейбір тар қайықтар қозғалтқышты күтіп-жөндеу және қайықтарды тексеру сияқты қызметтерді ұсыну үшін платформа ретінде пайдаланылады; ал басқалары дизель, қатты отын (көмір және ағаш) және Calor Gas ұсынатын жанармай танкерлері ретінде қолданылады.
Түрлері
Тар қайықтардың көбісінде рульдік басқару тікелей руль арқылы жүзеге асырылады, бұл барлық жұмыс істейтін тар қайықтарда да осылай болған. Рульдік қайықтың артқы бөлігінде, кабинадан жоғары көтерілетін баспалдақтардың үстіндегі люк пен/немесе артқы есіктерден кейін тұрады. Рульдік аймақтар үш негізгі типке бөлінеді, олардың әрқайсысы ішкі кеңістікті барынша пайдалану, дәстүрлі көрініс, жазғы ауа райында немесе ұзақ кештерде барлығына жеткілікті үлкен артқы палубаға ие болу, немесе жаман ауа-райында сыртқы жағдайдан қорғану сияқты әртүрлі қажеттіліктерді қанағаттандырады. Әр типтің өз жақтастары бар. Дегенмен, шекаралар қатаң емес, және кейбір қайықтар жаңа дизайнерлер әртүрлі құрылымдар мен комбинацияларды сынап көру арқылы осы санаттардың арасын шатастырады.
Дәстүрлі құйрық
Қазіргі заманғы көптеген каналдық қайықтар кеме экипажының құрлыққа түсуі үшін артқы есіктерден кейін орналасқан кішкентай, ашық және күзетілмеген "контр" немесе палубаның дәстүрлі орналасуын сақтайды. Контрдан бағыттау мүмкін, бірақ бұл өте қауіпті, себебі пропеллер бір қадам қашықтықта айналып тұрады. "Рульдік ұзарту" рульдікке артқы есіктердің алдындағы жоғарғы сатыда қауіпсіз тұруға мүмкіндік береді. (Жұмыс қайығында бұл саты көмір жәшігінің үстінде орналасқан болар еді). Суық күндері рульдік артқы есіктерді жабып, төменгі жағын кабинаның жылуында қалдырып, тек жоғарғы жағын люктен шығарып, ауа райына ұшыратуға болады. Жақсы ауа райында көптеген дәстүрлі рульдіктер люк жиегінде отырып, айналаға толық көрініс алады. Дәстүрлі қайықтарда "алдыңғы палуба" негізгі сыртқы көрініс аймағы болып табылады, өйткені дәстүрлі артқы бөлік басқа ешкімге қауіпсіз тұруға жеткіліксіз. Ішкі жағынан, дәстүрлі қайықтарда дәстүрлі "кемешінің кабинасының" алдында қозғалтқыш бөлмесі немесе көзден жасырылған жабық қозғалтқыш болуы мүмкін, бұл тұрғын кеңістікті арттырады.
Крейсердің артқы бөлігі
Бұл стильдің атауы, шыны талшықтан жасалған (шынымен нығайтылған пластик немесе GRP) өзен кемелеріндегі үлкен артқы кокпиттерге ұқсайтын кең ашық артқы палубадан шыққан. Бұл, өз кезегінде, 20-шы ғасырда кемелер мен ірі әскери кемелерде қолданылған эллипстік түйінге (құйрыққа) байланысты. "Круизер" типті тар қайықтың артқы бөлігі дәстүрлі қайықтардан өте ерекше: люк пен артқы есіктер "трад" қайықтарына қарағанда алда орналасқан, соның салдарынан қарсы және артқы есіктер арасында кең ашық палуба пайда болады. Бұл палуба арт жағынан және бүйірлерден қоршаумен (мүмкін, отыруға арналған орындармен) қорғалған. Үлкен артқы палуба ашық ауада тамақтануға немесе демалуға қолайлы орын жасайды, жақсы ауа райында және жазғы демалыс маусымында адамдардың палубада жиналуына мүмкіндік береді. Қыс айларында (немесе жаздың қолайсыз ауа райында) рульші ауа-райынан қорғалмауы мүмкін. Жабдықталған моторлық бөлімінің болмауы мотордың жылуы қайықты жылы ұстауға көмектеспейді және палуба астында пайдасыз кеңістік болуы мүмкін. "Круизер" түйіні моторды қайықтың корпусына емес, палубаның астына орналастыруға мүмкіндік береді. Бұл моторға қол жеткізуді қиындатуы мүмкін (ауа райына байланысты), бірақ палубаны толығымен немесе бөліктерге бөліп көтеруге болады, бұл операторға моторлық бөлімшеде тұруға мүмкіндік береді. "Круизер" түйінінің басты артықшылығы – мотор тұрғын кеңістіктен толығымен тыс орналасқандығы. Осындай конфигурацияда моторлық бөлімшеде аккумуляторлар, изоляторлар, жанармай бактерілері, сондай-ақ сирек қолданылатын жиынтықтар, қосалқы бөлшектер мен жабдықтар жиі кездеседі. "Прам қаптамасы" деп аталатын арнайы жабуды "круизер" түйініне орнатуға болады. Бұл қаптама балалар арбасына байланысты аталған, әдетте бүгілетін металл каркасқа бекітілген матадан жасалған. Құрылған кезде бұл "круизер" түйінін жауып, суық немесе жаман ауа райында қайықты пайдалануды ыңғайлырақ етеді.
Жартылай дәстүрлі құйрық
Жартылай дәстүрлі артқы жақ – крейсерлік артқы жақтың "әлеуметтік" артықшылықтарының бір бөлігін алуға, дәстүрлі дизайнды сақтап және жаман ауа райында немесе суық маусымдарда рульшіге қорғаныс беруге мүмкіндік беретін шартты жағдай. Крейсерлік артқы жақтар сияқты, палуба люк пен артқы есіктерден артқа қарай созылады, бірақ осы жағдайда палубаның көп бөлігі кабина қабырғаларынан созылатын қабырғалармен бүйірден қорғалған, бұл рульші мен жолдастары үшін жабық кеңістік құрады, көбінесе отыруға арналған шкафтармен жабдықталады. Қозғалтқыш палуба астында орналасқан, крейсердегідей, кабина мен қозғалтқыш бөлімі арасындағы қашықтықты сақтайды, ал кабинаға түсетін баспалдақтар "жартылай дәстүрлі" әлеуметтік аймақтың бүйірлік қабырғаларынан өтеді. Жартылай дәстүрлі артқы жақтарға балаарабаның жабындары да орнатылуы мүмкін.
Қалқымалы құйрығы бар
Butty қайығы – қозғалтқышы жоқ, дәстүрлі түрде үлкен рульді, әдетте ағаштан жасалған руль (элум деп аталатын, helm сөзінің бұрмалануы) бар қайық. Рульді басқару үшін пропеллер жасаған су күші қолданылмайтындықтан, рульдің ауданы үлкен болуы керек. Қайық тоқтағанда рульді алып тастап, руль тірегіне кері бұрып, жолдан шығарады. Аз ғана butty қайықтары NB Sirius сияқты қозғалтқышты тар қайыққа айналдырылған. "Butty" сөзі "buddy" деген диалектілік сөзден шыққан, яғни серік, жолдас деген мағынаны білдіреді.