Кіріспе

1999 жылы Фрэнк Оздың түсірген фильмі.

Сюжет

Б киноның продюсері Бобби Боуфингер он жасынан бері фильм түсіру үшін ақша жинап келеді: қазір өндіріс шығындарына жұмсау үшін 2184 доллары бар. Оның сценарийін ("Жуас жаңбыр") бухгалтер Африм және оператор Дейв жазған, ол жұмысы арқылы студиялық жабдықтарға қол жеткізе алады. Боуфингер жұмыс іздеп жүрген бірнеше актерлерді шақырады, сондай-ақ оның операторлық тобы ретінде көптеген заңсыз мексикалық иммигранттарды пайдаланады; оған шедеврін тарату үшін студиялық келісім керек. Ол Universal Pictures компаниясының жетекшісі Джерри Ренфродан уәде алады: егер фильмде Кит Рамзи болса, Universal компаниясы фильмді таратады. Рамзи – мақтаншы, невротик және параноик актер – одан бас тартады, сондықтан Боуфингер Рамзидің білмеуіне жасырын түрде барлық көріністерін түсіру жоспарын құрады. Актерлерге Рамзи әдістемелік актерлік өнерді қолданады және сахнадан тыс жерде олармен қарым-қатынас жасамайды деп айтылады, олар Рамзиге жақындап, жасырын камералар Рамзидің қыңыр реакцияларын түсіріп жатқанда өз ретімен сөздерін айтады. Бастапқыда жоспар жақсы жүзеге асырылады: Рамзи (MindHead деп аталатын сайентологияға ұқсас ұйымның мүшесі) фильмнің шетелдіктердің шабуылы туралы сюжетін қабылдайды және оны шынымен шетелдіктер қудалап жүр деп санайды, нәтижесінде өте шынайы және қарқынды орындауға қол жеткізеді. Алайда, оның әлдеқашан осал психикалық күйіне түскен стресс оны ақыл-есін сақтау үшін жасырынуға мәжбүр етеді, бұл фильмнің өндірісін тоқтатады. Боуфингер Рамзиге ұқсайтын Джифф атты адамды жалдайды. Джифф қарапайым, жағымды және соншалықты наив, Боуфингер оны "каскадерлер" машиналарды айдап бара жатқанына сендіріп, қарбалас тас жолдан жүгіріп өтуге көндіреді. Басқа актерлермен сөйлескен кезде Джифф Киттің егіз інісі екенін айтады, бұл ұқсастықты түсіндіреді. Осы жаңа білімді пайдаланып, Боуфингер Джиффке Киттің орналасқан жерін және жоспарларын анықтауды тапсырады, сонда олар оны тосқауылға түсіріп, соңғы сахнаны түсіре алады. Түсірілуі керек тек бір ғана сахна бар: Гриффит обсерваториясындағы финал. Киттің сценарий бойынша айтылмаған сөздеріне риза болғанымен, Боуфингер кейіпкерінің соңғы сөзін "Міндетті түрде ұстаймын, ақымақтар!" деп санайды, бұл фильмнің басты сәті. Боуфингер Дейзиге, әйел басты рөлді ойнаушыға, Китке "шетелдіктерден" қалай құтылу керектігін көрсету сылтауымен сахнаны көрсетуді тапсырады. Түсірілім кезінде Кит қорқып, соңғы сөйлемді айтуға тырысады. Осы сәтте Киттің MindHead ұйымындағы тәлімгері Терри Стриктер, Киттің "шетелдіктер" оның басында ғана емес екеніне дәлел тапқан, обсерваторияға келіп, өндірісті тоқтатады. Боуфингердің операторлары оған Кит Рамзидің түсірілім алаңынан тыс жерде түсірілген кадрларын көрсетеді, егер олар бірдеңе ұстаса. Кадрларда Кит қағаздан жасалған қапты киіп, Лейкер қыздарының жанкүйерлерінің алдында өзін көрсеткені көрінеді, бұған дейін Терри Стриктер оны бұған жол бермеген болатын. Боуфингер Стриктер мен MindHead басшылығын кадрлармен шантаждап, оларды жариялап, Рамзидің мансабын бұзады деп қорқытады (бұл MindHead қаржысына әсер етеді, өйткені Рамзи ірі демеуші). Стриктер келіседі, Боуфингер Киттің көмегімен фильмді аяқтайды, актерлер мен түсірілім тобы ақыры фильмнің премьерасына қатысады, онда олар нәтижеге таңғалады. Фильмнің сәттілігінен кейін Боуфингерге Тайваньда Джифтің қатысуымен жекпе-жек өнерін көрсететін фильм түсіру ұсынысы келеді. Фильм жаңа фильмдегі "Жалған сөмке ниндзялары" фильміндегі жанжал сахнасымен аяқталады, онда "Жуас жаңбыр" фильмінде жұмыс істеген барлық адамдар қатысады.

Өндіріс

Фильмді Браян Гразердің Imagine Entertainment компаниясы Universal Studios компаниясымен бірлесіп жасады. Фильмнің бастапқы атауы "Боуфингердің үлкен ісі" болған. Мартин бастапқыда "Кит Рамси" рөлін Киану Ривз сияқты актерді ойластырған, бірақ Грейзер Эдди Мерфиді ұсынды, және Мартин оған келісті. Фильм алғашқыда 1999 жылдың 30 шілдесінде көрсетілуге жоспарланған, бірақ мамыр айында Universal көрсету мерзімін 27 тамызға ықшамдады. Фильмнің соңғы көрсетілу күні 1999 жылдың 13 тамызы болды. Фильмнің құны 44 миллион АҚШ долларын құрады. Universal компаниясының басшылары тас жолдағы сахнаны кесіп тастауды қалаған, себебі оның тым қымбатқа түсетінін ойлады; Мартин фильмдегі ең қызықты сахнаны кесіп тастамайтынын мәлімдеді.

Кастинг

Грэхам Дэйзиді CNN Entertainment News-ке берген сұхбатында сипаттады. "Бұл Голливудтағы кино жасағысы келетін сәтсіздер туралы, ал мен актриса болғысы келетін қарапайым, әдемі қызмын. Мен мақсатыма жету үшін еш нәрседен де қайтармаймын". Грэхам өзі таңдайтын рөлдерге "ерекше байланысы" бар екенін айтты және "Менің ойымша, бұл адамға, сценарийге ғашық болғандай" деп түсіндірді.

Тақырыптар

Фильм сыншылары «MindHead» атты ойдан шығарылған ұйымды Саентология шіркеуімен салыстырды. Эндрю О’Хейр Salon журналында былай деп жазды: «'Боуфингер' фильмінің көп бөлігі фильм жасаушылардың күдікпен қараған Китті іздеуіне байланысты, ол 'MindHead' деп аталатын Саентологияға ұқсас ұйымға қашады (олардың ұраны: 'Күш арқылы шындық').» Денвер Пост, Дейли Рекорд және Сан-Франциско Хроникалы ұқсас салыстырулар жасады, ал Альбукерки Журналы мен Форт-Уорт Стар Телеграмы «MindHead» Саентологияның «жай ғана жасырылған» пародисы екенін айтты. The New York Times журналында актер Теренс Стамптың фильмдегі рөлі «Mind Head» деп аталатын Саентология сияқты ұйымның секталық көшбасшысы» деп сипатталды, ал The Dallas Morning News және Houston Chronicle газеттерінде Стамптың кейіпкері туралы ұқсас мәлімдемелер жасалды. Жазушы Стив Мартин New York Daily News газетінде «Мен оны жылдар бойы пайда болған және кеткен нәрселердің пастиші деп санаймын» деді және «Саентология қазір көп мақтау немесе кінә алады, өйткені олар ең танымалдары» деп мәлімдеді. Cincinnati Enquirer журналы шолуында «Мартин мырза MindHead-тің Саентологияға негізделгенін жоққа шығарады» деп жазды. Фильмде атақтылар культі және кино продюсерлері Голливудта фильм түсіруге тырысқанда қандай қиындықтарға тап болатыны көрсетілген. Time Out Film Guide бұл фильмді «Голливудтың ақылсыз шеткері туралы сатира» деп атады. Seattle Post Intelligencer газетінде «бұл фильм ақымақ экшн фильмдеріне» және «индустрияның жасқа қатысты көзқарасына» сын айтады деп жазылған. Seattle Post Intelligencer сонымен қатар Эдди Мерфидің фильмде өзін-өзі пародизациялай алатынын атап өтті, соның ішінде «өзінің аңызға айналған күдігімен әзілдеу, өзінің жеке өміріндегі даулы оқиғаларын көрсету және Мартиннің ұзақ әзілінің нысаны болуға рұқсат ету». Рассел Смит The Austin Chronicle газетінде фильмнің «Л.А. кино мәдениеті және миы жоқ блокбастер фильмдерінің» сатирасын атап өтті. Лори Шеер «Холливудтағы шығармашылық мансаптар» кітабында: «Стив Мартиннің Бобби Боуфингер рөліндегі ойыны міңсіз, әсіресе сіз продюсер мамандығын таңдасаңыз» деп жазды. Фильмдегі тақырыптар Мел Брукстің «Продюсерлер» фильмімен салыстырылды; Денвер Рокки Маунтин Ньюс газетіндегі сыншы фильмде «Мел Брукстің «Продюсерлер» фильміне тән асыққандық» бар деп жазды. Роджер Эберт «Мел Брукстің «Продюсерлер» сияқты, бұл үлкен жетістікке жетуге батыл талпынған шеткердегі адамдар туралы» деп жазды. Хьюстон Хроникалының Джефф Миллер Стив Мартиннің кейіпкерін фильмдегі Эд Вудпен салыстырды, ал Лос-Анджелес Таймс газетінің Кеннет Туран Боуфингер Интернешнл Пикчерс компаниясын «Шлокмейстер Эд Вудтың өзі де одан төмен қарарлық компания» деп сипаттады. Сондай-ақ, режиссер Эд Вуд туралы Тим Бертонның атын атаған фильммен салыстырулар жасалды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 111 рецензия негізінде 81% мақұлдау көрсеткіші тіркелді, ал орташа бағасы 7/10 болды. Сайттың сыншыларының консенсусы: "Заманауи кино өндірісіне әжуалық сынайтын, көңілді әзілдерге толы фильм". Metacritic сайтында фильмге 100 балдық шкала бойынша 33 сыншының бағасы негізінде 71 бал берілді, бұл "жалпы жағынан жақсы пікірлер" дегенді білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға "B−" қойылды. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын беріп, "Боуфингер – бәрі де жақсы орындалған комедиялардың бірі" деп жазды. Фильм TLA Video & DVD Guide-дан төрт жұлдыздың үшін алды, онда ол "фильмін түсіру үшін кез келген тәсілге баратын, жақсы көңіл-күймен, күлкілі голливуд продюсері туралы" деп сипатталды. The Seattle Post Intelligencer газеті фильмге шолу жасап, "A−" бағасын берді және "Бұл бір сәт те тынышталмайтын керемет комедия" деп жазды. The Washington Post газетінде Джейн Хорвиц фильмді "қарбалас фарс" деп сипаттады. The Kansas City Star газеті оны "жиі күлкілі комедия" деп атады. The New York Times газетінде Жанет Маслин "Бұл көңілді, жақсы ниетті, "The Producers" фильмінің рухани жалғасы, мырза Мартин үшін комикалық табыс" деп жазды. "The Austin Chronicle" газетінің киносыншысы Рассел Смит фильмге екі жарым жұлдыз беріп, "Мен Мартиннің жанкүйері ретінде оның қайта оралуын күтіп тұрмын, бірақ мені оның жақтастарының қатарына қайтару үшін одан да жақсы жұмыстар қажет" деп жазды. Леонард Мальтин де фильмге екі жарым жұлдыз берді және өзінің "Леонард Мальтиннің Кино Жолдауында" былай деп жазды: "Жағымды актерлер бұл комедияны алға жылжытады; барлық жерде жақсы күлкілер бар, бірақ ол сіз күткендей толыққанды емес". Vulture журналының редакторы Стейси Уилсон Хант Боуфингерді Мерфидің бағаланбаған классикасы деп есептейді. Хантпен сұхбаттасқанда Мерфи: "Мен Боуфингерді жақсы көремін. Бұл өте күлкілі. Көбінесе сценарийде болды, көп импровизация жасағанымды есімде жоқ. Ол қалағандай ойнадым. Бәрі Стив Мартиннің туындысы еді" деді.

Кассалық жинақ

Фильм "The Sixth Sense" фильмінен кейін #2 орында дебют жасады, АҚШ-тағы 2700 кинотеатрда алғашқы аптаның кассалық жиынтығы 18,2 миллион долларға жетті. Екінші аптасында да екінші орынды сақтап, қосымша 10,7 миллион доллар тауып, алғашқы он күнде 35,7 миллион доллар жинады. 1999 жылдың 7 қыркүйегіне қарай "Боуфингер" төртінші орында болды, демалыс күндері 7 миллион доллар жинап, жалпы сомасы 55,5 миллион долларға жетті. 1999 жылдың 13 қыркүйегіне қарай фильм 5-орынға түсіп, 3,7 миллион долларлық кіріс әкелді, жалпы сомасы 60,5 миллион доллар болды. 1999 жылдың 11 қазанына дейін фильм АҚШ-та 65 миллион доллар тауып үлкерді. Фильмнің шетелдегі көрсеткіштері АҚШ-тағыдай сәтті болмады.