Кіріспе
Carl Ortwin Sauer (1889 жылғы 24 желтоқсан – 1975 жылғы 18 шілде) – американдық географ. Сауэр 1923 жылдан бастап Берклидегі Калифорния университетінде география профессоры болды және 1957 жылы зейнеткер профессор атанды. Ол «Америка тарихи географиясының деканы» деп есептеледі және Берклидегі география аспирантурасының қалыптасуына зор үлес қосты. Оның ең белгілі еңбектерінің бірі – «Ауыл шаруашылығының бастауы мен таралуы» (1952). 1927 жылы Карл Сауэр «Мәдени географиядағы соңғы жаңалықтар» деген мақала жазды, онда мәдени ландшафттардың «физикалық ландшафтқа нақышталған формалардан» қалай құралатынын қарастырды.
Carl Ortwin Sauer (December 24, 1889 – July 18, 1975) was an American geographer. Sauer was a professor of geography at the University of California at Berkeley from 1923 until becoming professor emeritus in 1957. He has been called "the dean of American historical geography" and he was instrumental in the early development of the geography graduate school at Berkeley. One of his best known works was Agricultural Origins and Dispersals (1952). In 1927, Carl Sauer wrote the article "Recent Developments in Cultural Geography," which considered how cultural landscapes are made up of "the forms superimposed on the physical landscape."
Отбасы және білім
Сауэр 1889 жылдың 24 желтоқсанында Миссури штатының Уоррентон қаласында неміс тегінен шыққан Уильям Альберт Сауэр мен Россета Дж. Вошоллдың ұлы болып дүниеге келді. Бала кезінде ол бес жыл бойы Германияда білім алды. Кейін ол Central Wesleyan College колледжіне түсті, онда оның әкесі мектеп ботанигі болып қызмет етті және музыка мен француз тілін оқытты. Сауэр аға тарих пен география саласына қызығушылық танытып, олардың тығыз байланыста екенін сезінді. Оның көзқарасы, әрине, ұлының дүниетанымына зор әсер еткен болуы керек. 1908 жылы колледжді бітіргеннен кейін Сауэр қысқа мерзімге Солтүстік-Батыс университетінде геологияны оқыды, содан кейін географияны зерттеу үшін Чикаго университетіне ауысты. Сол жерде геолог Ролин Д. Солсбери және ботаник Генри К. Коулз оған әсер етті. Сауэр Озарк жоталарының географиясы бойынша диссертация жазды (1920 жылы жарияланды) және 1915 жылы докторлық диплом алды. Сауэр 1913 жылдың 30 желтоқсанында Лора Лоренна Шовенгердтқа үйленді; олардың екі баласы болды – қыз бен ұл. Олардың ұлы Джонатан Д. Сауэр өсімдіктер географиясы саласында маманданған география профессоры болды.
Мансап
1915 жылы Сауэр Мичиган университетінің география пәнінен оқытушы болып жұмысқа орналасты және 1922 жылы профессорлық дәрежеге көтерілді. Мичиган штатында жұмыс істеген кезде ол мемлекеттік жерді пайдалану саясатына қатысты. Штаттағы қарағай ормандарын кесу және осының салдарынан туындаған экологиялық зиянға алаңдады. 1922 жылы Мичиган жерінің экономикалық зерттеуін құруға үлкен үлес қосты. Ол отыз жылдан астам төрағалық етті, арнайы американ география мектебін қалыптастырды. Университетке келгеннен кейін көп ұзамай Мексикадағы далалық зерттеулер бағдарламасын бастады, ол 1940 жылдарға дейін жалғасты. Алғашқыда ол Мексиканың қазіргі ландшафттарына назар аударды, бірақ оның қызығушылығы аймақтағы ерте испандықтардың болуы және Солтүстік-Батыс Мексиканың ежелгі үнді мәдениеттерін қамтуға дейін жетті. Ол әсіресе антропология және тарих факультеттерімен тығыз байланыста жұмыс істеді. Мәдени ландшафттар туралы идеялардың дамуына зор үлес қосып, бүгінге дейін сілтеме жасалатын маңызды мақала жазды. Дегенмен, Сауэрдің мақаласы география ғылымына қатысты өзінің көзқарасын баяндаған, оның пікірінше, ғылым мәдени ландшафттармен шектелуге емес, феноменологиялық негізде құрылуға тиіс болды. Сауэрдің сөзіне сүйенсек, "әрбір білім саласы белгілі бір құбылыстар жиынтысына ден қоюмен сипатталады". Географияға жер туралы білімді, яғни ландшафттарды немесе Альфред Хетнердің ойынша, хорологияны зерттеу міндеті жүктелді. "Әрбір ландшафтта жай ғана болатын емес, бір-бірімен байланысты немесе тәуелсіз құбылыстар бар". Сауэр географтың міндетін құбылыстар арасындағы аймақтық байланысты анықтау деп түсіндірді. Осылайша, "географияның міндеті ландшафт феноменологиясын қамтитын, жер бетіндегі әртүрлі көріністерді барлық мағынасымен және түсімен түсінуге мүмкіндік беретін сындық жүйе құру болып табылады". Бұл мақала поэзияға да әсер етті: Сауэрдің ландшафтты тәуелді және әртүрлі деп бейнелеуі, сондай-ақ оның еңбегіндегі адам субъектісінің орталық емес рөлі Чарльз Олсон, Эд Дорн және Дж.Х. Прынннің шығармаларына ықпал етті. Сауэрдің Оңтүстік Америкадағы далалық жұмыстары кезінде жазылған хаттарының жинағы жарияланды. Сауэр өзінің мансабын бастаған кезде географияда басым болған экологиялық детерминизмді қатысты сынға алды. Оның орнына ол "ландшафт морфологиясы" немесе "мәдени тарих" деп аталатын тәсілді ұсынды. Бұл тәсіл уақыт өте келе адамның ландшафтқа тигізген әсері туралы деректерді жинауды қамтыды. Сауэр позитивизмді қабылдамай, әлемді түсінуде нақтылықтан гөрі тарихи көзқарасқа басымдық берді. Ол антрополог Альфред Крёбердің еңбегіне сүйенді, ал кейінірек сыншылар оны географияға мәдениеттің "суперорганикалық" тұжырымдамасын енгізді деп айыптады. Сауэр қазіргі капитализм мен орталықтандырылған үкімет әлемдегі мәдени әртүрлілікті және экологиялық денсаулықты жойып жатқанына алаңдады. Ол ауыл шаруашылығының, сондай-ақ өсімдіктер мен жануарларды қолға үйретудің физикалық ортаға әсер ететініне сенді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Сауэрдің адам және орта география мектебі мәдени экология, саяси экология және тарихи экологияға дамыды. Тарихи экология Сауэрдің ландшафтты және домодерн мәдениеттерді адамның өзгертуіне деген қызығушылығын сақтайды.
Құрмет пен марапаттар
Сауэр көптеген кәсіби наградалар мен құрметті атақтар алды: ол 1944 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
Жоғары оқу орындарының студенттері
Сауэр көптеген докторанттарды тәлімдеді, олардың көпшілігі Латын Америкасы мен Кариб аймағы тақырыбында диссертацияларын қорғап, осылайша Беркли Латын Америка география мектебін құрды. Бірінші буын Сауэрдің өзінің шәкірттерінен тұрды: Фред Б. Книффен (1930), Певерил Мейгс (1932), Дональд Бранд (1933), Генри Бруман (1940), Феликс В. МакБрайд (1940), Роберт Боуман (1941), Дэн Станиславски (1944), Роберт С. Вест (1946), Джеймс Дж. Парсонс (1948), Эдвин Доран (1953), Филип Вагнер (1953), Бригам Арнольд (1954), Гомер Ашман (1954), Б. Лерой Гордон (1954), Фредерик Дж. Симонс (1956), Гордон Мерилл (1957), Дональд Иннис (1958), Марвин В. Микеселл (1958), Карл Йоханнесен (1959), Клинтон Эдвардс (1962) және Леонард Саватцки (1967). Олардың ішінде Парсонс Калифорния университетінде (Беркли) қалды және Латын Америкасы тақырыбында докторлық диссертацияларды жетекшілік етуде өнімді болды. Оның докторанттары Беркли мектебінің екінші буынын құрады: Кэмпбелл Пеннингтон (1959), Уильям Деневан (1963), Дэвид Харрис (1963), Дэвид Раделл (1964), Томас Веблен (1975), Карл Циммерер (1987), Пол Ф. Старрс (1989), Джон Б. Райт (1990) және Дэвид Дж. Ларсон (1994). Латын Америкасынан басқа, Парсонстың докторанттары, мысалы, Альвин В. Уркхарт (1962) Африкада да жұмыс істеді. Деневан Висконсин университетінде (Мэдисон) профессор болды және өз кезегінде үшінші буынды дайындады: Дэниел Гэд (1967), Бернард Ницшманн (1970), Роджер Бёрн (1972), Роланд Бергманн (1974), Билли Ли Тернер II (1974), Грегори Кнапп (1984), Кент Мэтьюсон (1987), Джон М. Трейси (1989) және Оливер Кумс (1992). Микеселл Чикаго университетінің профессоры болды және үшінші буынды да тәрбиеледі. Төртінші буынның өкілі Уильям Э. Дулиттл Тернердің басшылығымен оқып, 1979 жылы докторлық диссертациясын қорғады, Остин қаласындағы Техас университетінің География және қоршаған орта кафедрасында профессор болды және мектептің тағы бір, бесінші буынына дейін дамыды: Дин П. Ламберт (1992), Эндрю Слюйтер (1995), Эмили Х. Янг (1995), Эрик П. Перрамонд (1999), Фил Л. Кросли (1999), Джерри О. (Жобби) Басс (2003), Мария Г. Фадиман (2003) және Мэтью Фрай (2008).