Манитоба әкімі: монарх өкілінің рөлі мен міндеттері

Кіріспе

Канаданың Манитоба провинциясындағы монархтың өкілі – Манитобаның лейтенант-губернаторы (еркек болса /l//ɛ//f/'/t//ɛ//n//ən//t/, әйел болса lieutenante gouverneure du Manitoba) – провинция ішінде ерекше өкілдік ететін, бірақ Канаданың басқа он провинциясымен, сондай-ақ басқа Достастық елдерімен және олардың кез келген бөлімшелерімен бірдей құқықтарға ие, ал ресми резиденциясы ең көне патшалық – Ұлыбританияда орналасқан монархтың Манитобадағы өкілі. Манитобаның лейтенант-губернаторы Канаданың басқа провинциялық вице-корольдері сияқты тағайындалады және монархтың конституциялық және рәсімдік міндеттерінің көп бөлігін орындауға міндетті. Қазіргі, 26-шы Манитоба лейтенант-губернаторы – Анита Невилл, ол 2022 жылдың 24 қазанынан бері осы лауазымда қызмет етеді.

Рөл мен қатысу

Манитобаның вице-губернаторына бірқатар мемлекеттік міндеттер жүктеледі, сонымен қатар түрлі салтанаттық рөлдерді атқаруы да күтіледі. Вице-губернатор, Манитоба орденінің экс-официо мүшесі және канцлері ретінде, лайықты адамдарды орденге қабылдайды және орнатылғаннан кейін әділеттіліктің рыцары немесе ханымы болып, Иерусалимдегі Святого Иоанна госпиталінің ең құрметті орденінің Манитобадағы вице-приоры атанады. Вице-король сонымен қатар басқа провинциялық құрметтер мен наградаларды, вице-губернатордың атынан аталған және табыс етілген түрлі сыйлықтарды табыс етеді; мұндай сыйлықтар көбінесе басқа үкіметтік органмен немесе қайырымдылық ұйыммен бірлесіп құрылып, олардың қызметімен тығыз байланысты болады. Бұл құрметтер ресми салтанаттарда табыс етіледі, мұндай шаралар вице-губернатордың жыл сайын қатысатын жүздеген басқа да іс-шаралардың арасында болады, ол оларға үй иесі немесе құрметті қонақ ретінде қатысады. Мысалы, 2006 жылы Альбертаның вице-губернаторы 334, ал 2007 жылы 284 іс-шараға қатысқан. Осы шараларда вице-губернатордың қатысуы вице-губернатордың штандартымен белгіленеді, ол көк түсті фонда Манитобаның гербінің эскюшеоны, оның үстінде тәж және он алтын клен жапырағынан тұрады, бұл Канаданың он провинциясын символдайды. Манитоба ішінде вице-губернатор провинцияның басымдық тізімі бойынша тек монархтан кейін келеді, тіпті корольдік отбасының басқа мүшелерінен және корольдің федералды өкілінен де жоғары тұрады.

Тарих

Манитобаның лейтенант-губернаторы лауазымы 1870 жылы Манитобаның Канада Конфедерациясына қосылуымен құрылды және бұрынғы Солтүстік-Батыс Аймақтарының лейтенант-губернаторы лауазымынан өркендеді. Бірақ, лауазым иелері Солтүстік-Батыс Аймақтарының лейтенант-губернаторы және кейін Киуатин округінің лейтенант-губернаторы ретінде бір уақытта қызметін атқаруды жалғастырды, 1905 жылы соңғысы Солтүстік-Батыс Аймақтарына қайта қосылғанға дейін. 1867 жылдан бері провинцияға 24 лейтенант-губернатор қызмет етті, олардың арасында провинцияның алғашқы әйел лейтенант-губернаторы Перл МакГонигал және алғашқы метис лейтенант-губернаторы Ивон Дюмонт болды. Манитоба лейтенант-губернаторының ең қысқа мерзімі Адамс Джордж Арчибальдтікі болды – 1870 жылдың тамызынан 1872 жылдың қазанына дейін, ал ең ұзақ мерзімі Роланд Фэйрберн МакУильямстікі – 1940 жылдың 1 қарашасынан 1953 жылдың 1 тамызына дейін. Лауазымды алғашқы иеленген екі тұлға (Адамс Джордж Арчибальд және Александр Моррис) провинцияда орасан зор билікке ие болды, тіпті де-факто премьер-министрлерге айналды, және бұл тек Джозеф Эдуард Кошон басшылығымен өзгерді. 1919 жылы Манитоба заң шығарушы органы провинциядағы заң шығару процесінен лейтенант-губернаторды алып тастауға бағытталған «Бастама және Референдум» заңына дауыс берді. Лейтенант-губернатор Джеймс Айкинс заңға Корольдік келісімді беруден бас тартты, ал Вестминстердегі Құпия Кеңестің сот комитеті заң федералды тәждің тағайындауына әсер ететіндіктен, құзыретінен тыс екенін және күшін жойғанын мәлімдеді. 1988 жылдың наурыз айында лейтенант-губернатор Джордж Джонсоннан резервтік өкілеттіктерді пайдалану сұралды. Үкіметтегі Жаңа демократиялық партия (ЖДП) заң шығарушы органдағы шағын көпшілігін жоғалтты, өйткені оның заң шығарушы жиналысының мүшесі Джим Уолдинг оппозициялық партияға өтіп, оппозицияның қалған бөлігімен бірге ұсынылған бюджетке қарсы дауыс берді, бұл сенімсіздік мәселесі болды. Осыдан кейін Джонсон заң шығарушы жиналысты таратып, сайлау жариялады, ал премьер-министр Говард Паули премьер-министр және ЖДП-ның басшысы қызметінен қадам басқанын мәлімдеді. Паули өзінен кейін партия басшысы болған адамға «премьер-министрлік лауазымын» тапсыра аламын деп ойлады. Алайда Джонсон Паулиді премьер-министр ретінде қалдырды және провинциялық сайлаудан кейін оның орнын алмастыруды күтті, сонда ЖДП басшысы болған адам заң шығарушы органның сенімін сынап көре алады, егер ЖДП тіпті жеңіске жетсе. Бірақ, ЖДП сайлауда жеңіске жетпеді.

The office of lieutenant governor of Manitoba came into being in 1870, upon Manitoba's entry into Canadian Confederation, and evolved from the earlier position of lieutenant governor of the Northwest Territories, though the occupants continued to simultaneously act as lieutenant governors of the Northwest Territories and later as lieutenant governors of Keewatin District, until the latter was reabsorbed into the Northwest Territories in 1905. Since 1867, 24 lieutenant governors have served the province, amongst whom were notable firsts, such as Pearl McGonigal the first female lieutenant governor of the province and Yvon Dumont the first Métis lieutenant governor. The shortest mandate by a lieutenant governor of Manitoba was Adams George Archibald, from August 1870 to October 1872, while the longest was Roland Fairbairn McWilliams, from 1 November 1940 to 1 August 1953. The first two holders of the title (Adams George Archibald and Alexander Morris) held more power in the province so much so in becoming a de facto Premier and only changed under Joseph Édouard Cauchon. In 1919, the Manitoba legislature voted in favour of The Initiative and Referendum Act, which sought to eliminate the lieutenant governor from the legislative process in the province. Royal Assent to the bill was reserved by Lieutenant Governor James Aikins and eventually the Judicial Committee of the Privy Council at Westminster ruled that, since the law affected an appointee of the federal Crown, it was ultra vires and struck down. Lieutenant Governor George Johnson was called upon to use his reserve powers in March 1988. The governing New Democratic Party (NDP) lost its thin majority in the legislature when one of its Members of the Legislative Assembly, Jim Walding, moved to an opposition party and voted along with the rest of the opposition against the proposed budget, a matter of confidence and supply. Johnson thereafter dissolved the legislature and called an election and the premier, Howard Pawley, announced his resignation both as premier and as leader of the NDP. Pawley felt that he could "hand over the premiership" to whoever succeeded him as party leader. Johnson, however, retained Pawley as premier, waiting until after the provincial election to appoint a successor, so that whoever was by then NDP leader could face and test the confidence of the legislature, should the NDP even win. The NDP failed to win the election, regardless.