Кіріспе

Жапонияның әскери және ұлттық қауіпсіздік жөніндегі ведомствосы Қорғаныс министрлігі (防衛省) – Жапонияның бейбітшілігі мен тәуелсіздігін сақтауға, елдің ұлттық қауіпсіздігін және Жапонияның Өзін-Өзі Қорғау Күштерін (JSDF) қамтамасыз етуге жауапты Жапония Үкіметінің атқарушы ведомствосы. Министрлікке Қорғаныс министрі басшылық етеді және Жапон үкіметіндегі ең ірі министрлік болып табылады. Министрліктің бас кеңсесі Токио қаласының Шинджуку ауданындағы Ичигаяда орналасқан және Конституцияның 66-бабына сәйкес, толығымен азаматтық билікке бағынуға міндетті. Оның басшысы Мемлекеттік министр мәртебесіне ие. Оған екі вице-министр – парламенттік және әкімшілік, сондай-ақ ішкі бюролар көмектеседі. Басқару құрылымындағы жоғарғы лауазымда Премьер-министр тұрады, ол тікелей Ұлттық диетаға есеп береді. Қорғаныс министрлігі Сыртқы істер министрлігімен бірлесіп Жапонияның қауіпсіздік саясатын әзірлейді. Ұлттық төтенше жағдай туғанда Премьер-министрге Жапонияның Өзін-Өзі Қорғау Күштерінің (JSDF) бөлімдерін Диетаның келісімімен әрекетке жіберуге құқық беріледі. Өте қауіпті жағдайларда Диетаның келісімі кейіннен алынуы мүмкін. Олардың қызметі Қорғаныс министрлігі туралы заңмен (防衛省設置法) реттеледі.

Тарих

2006 жылғы 8 маусымда Жапония Министрлер кабинеті Қорғаныс агенттігін (防衛庁) Министрлер кабинетіне бағынатын, толық құқықты министрлік деңгейіндегі Қорғаныс министрлігіне (防衛省) көтеру туралы заң жобасын бекітті. 2006 жылғы 9 маусымда "Қорғаныс агенттігін құру туралы заңға толықтырулар енгізу туралы заң жобасы" парламентке (Сеймге) ұсынылды. 2006 жылғы 30 қарашада "Қорғаныс агенттігін құру туралы заңға толықтырулар енгізу туралы заң жобасы" Өкілдер палатасынан қабылданды. 2006 жылғы 15 желтоқсанда, Кеңесшілер палатасының мақұлдауымен, Қорғаныс агенттігін құру туралы заңға сәйкес JDA-ның агенттік статусынан министрлік статусына өтуіне қатысты заң жобасы мақұлданды. Бұл заң жобасын Либерал-демократиялық партия, Жапонияның Демократиялық партиясы, Комейто және Халықтың жаңа партиясының өкілдері қолдады. Осы қолдау Кеңесшілер палатасында да болды. Тек Жапон Коммунистік партиясы мен Социал-демократиялық партиясы бұл өзгеріске қарсылық танытып, оның Жапонияны болашақ соғысқа бастауы мүмкін екенін мәлімдеді. Қорғаныс министрлігі 2007 жылғы 9 қаңтарда ресми түрде құрылып, қазіргі атауын және министрлік мәртебесін алды. Содан кейін оның Қорғаныс нысандары әкімшілік агенттігі таратылып, Қорғаныс министрлігінің құрамына енгізілді.

Қорғаныс агенттігі

Жапон қорғаныс агенттігі 1954 жылдың 1 шілдесінде құрылды. 2000 жылдың мамырына дейін оның кеңсесі Акасакада (қазіргі Токио Мидтаун орналасқан) болды. Қорғаныс агенттігін құру туралы заңның 2-бабына сәйкес, 2001 жылы Министрлер кабинетіне бағынуға дейін JDA Премьер-министр кеңсесіне бағынды. Ішкі бюролар, әсіресе Қорғаныс саясаты бюросы, Қаржы бюросы және Жабдықтау бюросы, көбінесе басқа министрліктерден келген шенеуніктер басқарады және Қорғаныс агенттігіндегі азаматтық бақылаудың маңызды орталықтары мен құралдары болып табылады. Қорғаныс саясаты бюросы қорғаныс саясаты мен бағдарламаларын жасауға, күнделікті операциялық қызметтерді анықтауға және Өзіңдік қорғаныс күштерінде (JSDF) ақпарат жинау мен талдауға жауапты. Қаржы бюросы Қорғаныс агенттігінің бюджетін жасау және Қорғаныс агенттігі мен JSDF үшін шығындарды басымдыққа бөлуде маңызды рөл атқарады. Әскери түрлердің әрқайсысы бойынша бөлімшелерге бөлінген Жабдықтау бюросы, жабдықты сатып алуға баса назар аударады. Қорғаныс агенттігі Парламентке (Diet) кез келген ірі сатып алу туралы ұсыныс жасамас бұрын, осы бюролардың әрқайсысы оны қарауы тиіс.

Жапонияны қорғау

Жапония Қорғаныс министрлігі жариялайтын жыл сайынғы ақ кітап – «Жапонияның қорғанысы» (防衛白書). Бұл кітап Жапонияның қорғаныс саясаты, ұлттық қауіпсіздігі және осымен байланысты мәселелер туралы толыққанды есеп ретінде тарту етіледі. Кітап жапон тілінен ағылшын және қытай тілдеріне аударылып, Қорғаныс министрлігінің веб-сайтында жалпы оқуға қолжетімді. Веб-сайтта сондай-ақ 2014 жылдан бастап сақталған цифрлық мұрағаттар да ұсынылады.