Кіріспе
Гумака муниципалитеті, ресми түрде Гумака муниципалитеті, Филиппиннің Кесон провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы санақ бойынша халқы 71 942 адамды құрайды. Ол қазіргі Пиписик өзенінің сағасында, Сьерра-Мадре тауларының етегінде орналасқан. Қала көптеген ата-баба үйлері мен ескі құрылыстарының көптігімен, соның ішінде испан дәуірінен қалған бекінісімен танымал мұралық қала ретінде кеңінен белгілі. Жергілікті билік қазіргі уақытта осы мұралық құрылымдарды болашақ ұрпақ үшін сақтап отыр. Гумака Лусена қаласынан және Манила қаласынан шалқая орналасқан.
Gumaca, officially the Municipality of Gumaca , is a 1st class municipality in the province of Quezon, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 71,942 people. It is located at the mouth of what is now known as Pipisik River and nestled at the foot of the Sierra Madre range. The town is widely known as a heritage town due to the many ancestral houses and old structures that abound in the area, including a fortress from the Spanish era. The local government is currently conserving these heritage structures for future generations. Gumaca is from Lucena and from Manila.
Тарих
Кесон провинциясының ең көне муниципалитеттерінің бірі. Бұрын Бумака (мағынасы – "шайқасқан адам") деп аталған қазіргі Гумака қаласы 14 ғасырда Борнео және Малай түбегінен келген қоныс салушылар тобы Паланас өзенінің оңтүстік жағалауында құрған елді мекен еді. Ол, шын мәнінде, "Асыл және мәңгі адал Манила қаласынан" 11 жыл ғана кіші. Ең ерте белгілі билеуші – Лакан Бугтали. Оның билігі Гусуанмен (қазір Ламон шығанағы деп аталады) шектесетін аймақтарға, Гамао нүктесінен солтүстікке, шығанақтың ар жағындағы Алабат аралдарынан оңтүстік-батысқа қарай, қазіргі Калауаг қаласының солтүстік-шығыс бөлігінен өтіп, Талолонг көзінен, Лопез және Панданан өзендері арқылы, солтүстік-батыстағы Жоғарғы Калилайян өзеніне дейін созылған. Осылайша, 1574 жылы осы елді мекенге Фрай Диего де Оропеса басқаруымен алғашқы испандықтар келді және өздерінің мәдениеті мен үкіметі бар барғайлар тобын тапты. Хуан Альварес Гераның "Viajes por Filipinas: De Manila á Tayabas" (2-ші басылым, 1887) еңбегінде Гумака алғаш рет 1582 жылғы францискандық тізілімде еске алынады. Бұл Хуертаның (1862) көрсеткен жылымен сәйкес келеді. Фрай Диего, болашақ миссионерлік орындарды анықтау үшін қазіргі Ризал, Лагуна және Кесон провинцияларын зерттеуге тағайындалған Хуан де Пласенсия басқаруындағы францискандық пионерлер тобының құрамында болды. Олар халыққа христиан дінін таныстырды және Сан-Диего-де-Алькала пуэблоның қасиетті покровительі деп жарияланды. 1582 жылы алғашқы "визита" құрылды, ал 1686 жылы тәуелсіз (азаматтық) үкіметі бар толыққанды қала құрылды. Бұрынғылары испан монахтарымен басқарылған (Муниципалитет 1574 жылдан қазіргі уақытқа дейін басшылардың толық тізімімен мақтана алады). 1980-жылдардың басынан 1990-жылдарға дейін қалаға ұлтшыл және бұрынғы сенатор Лоренцо Танаданың есімін беру туралы ұсыныстар айтылды. Оның ұлы Вигберто Танада, Кесонның төртінші округінен конгрессмен болып сайланғаннан кейін сайлау өткізуді ұсынды, бірақ атын өзгерту жобасы іске аспады.
Барангай
Гумака саяси тұрғыдан 59 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.
Құрлықпен
Муниципалитет Маниламен Филиппин тас жолы арқылы байланысты, ал Филиппин Ұлттық Темір Жолы Нага мен Легаспиге және кері күнделікті пойыз қызметтерін ұсынады. Муниципалитетте дамуды жеделдету мақсатында, Төлемдік реттеу кеңесі 5-ші Төлемдік жолды Оңтүстік Лусон тас жолының жалғасы деп жариялады. Бұл 420 шақырымдық, төрт қатарлы тас жол, қазір салынып жатқан SLEX 4 тас жолының Барангай Маяодағы соңғы нүктесінен (Кесон провинциясының Лусена қаласы) Матногқа (Сорсогон провинциясы), Матног паром терминалына жақын жерге дейін созылады. 2020 жылдың 25 тамызында Сан-Мигель Корпорациясы Лусенадан Матногқа дейінгі сапар уақытын 9 сағаттан 5,5 сағатқа дейін қысқартатын жобаға инвестиция салатынын хабарлады. 2022 жылдың 3 маусымында Көлік министрлігі мен Сан-Мигель Корпорациясы SLEX Toll Road 5 үшін Қосымша Төлемдік Жеделету Келісіміне (STOA) қол қойды, ол 24 күннен кейін президент Родриго Дутерте бекітті. Гумакаға тағы бір тас жол қызмет етеді – Кесон-Бикол тас жолы (QuBEx), ол Лусена мен Сан-Фернандо (Камаринс-Сур) арасын байланыстырады.
Сан-Диего-де-Алькала бекінісі (Кутанг-Сан-Диего)
Ұлттық тарихи комиссия 1981 жылдан бері ұлттық қазына деп таныған бұл қамалды францискандық діни қызметкер Фрай Франсиско Косте басшылығымен испандар салған. Ол Ламон шығанағынан шабуыл жасаған қарақшылардан және 1700 жылдары голланд шапқыншыларынан қаланы қорғау үшін салынған. Қамалда әлі де зақымдалмаған бірнеше зеңбіректерді көруге болады. Кейбір мәліметтерге сәйкес, бұл қамал мен қазіргі соборға айналған Сан-Диего-де-Алькала шіркеуі арасында туннель болған. Қамалдың платформасындағы құдық арқылы оған кіруге болыпты, бірақ қазір ол жабық. Испандықтар салған төрт қамалдың ішінде тек осы ғана сақталған. Бұл қаланың сүйікті және танымал нысаны, ол қаланың таңбасына енген. Жергілікті тұрғындар қамалды kastilyo деп атайды. Бұрынғы үш қамалды қайта жаңарту туралы ұсыныстар да бар. Үш қамалды қайта жаңғырту Гумаканың төрт қамалдан тұратын бастапқы ансамблін толықтырар еді, ол испан дәуірінде аймақтағы ең маңызды бекініс ансамблінің бірі болып саналды.
Ламон шығанағы
Бұрын Гусуан шығанағы деп аталған Ламон шығанағы, Гумаканың алғашқы билеушісі Лакан Бугтали өлтірген қарақшы Лам Онгтың құрметіне аталған. Бұл, Кесонның солтүстік бөлігін Тынық мұхитымен байланыстыратын су алабы. Ол Атимонан, Гумака, Пларидель, Лопес және Калауаг қалаларының жағалауларын, сондай-ақ Алабат аралын қамтиды. Бұл балық аулауға өте қолайлы және түрлі тірі маржандардың мекені. Шығанақтың көп бөлігі сұр құмнан тұрады, ал кейбір бөліктері тас-талқанмен және тірі маржандармен толы. Су деңгейі төмендеген кезде, жағалаудан бес жүз метрге дейін теңіздің түбіне дейін жүруге болады. Гумака және Пларидель қалаларының жағажайлары құмды және жүзуге өте ыңғайлы, әсіресе сәуір және мамыр айларында (дегенмен, мамыр айының соңында медузалар пайда бола бастағанда сақтық таныту қажет). Шығанақтың кейбір бөліктерінде, жағалаудан шамамен үш метрдей қашықтықта тірі маржандар кездеседі. Лопес қаласында жағалаудан қайықпен 15 минуттық сапарда орналасқан ең жақсы коралл колониялары бар. Ламон шығанағы Кесонның солтүстік бөлігінде орналасқан.
Сан-Диего-де-Алькала соборы
Сан-Диего-де-Алькала соборы Гумака епархиясының тақымы болып табылады және 1582 жылы францискан монахтарының визитасы ретінде құрылған Кесонның ең ірі соборы саналады. Собор Алкалалық Дидакус қасиеттісінің (испан тілінде Сан-Диего) қамқорлығында. Ол Сан-Николас-дель-Пуэртодағы кедей отбасында дүниеге келді және бала кезінде бір шөлге берілді. Ол Францискандықтар деп белгілі Кіші Бауырлар орденіне (көбінесе Францискандықтар деп аталады) қосылды, бұл орден әулие Франциск Ассизскийдің қарапайым, ойшыл және өзін-өзі құрбан етуге дайын өмір салтын жақтады. Әулие Дидакус Ара Коэли монастырының емханасына тағайындалғанда, оның илаһи араласуымен көптеген науқастар керемет түрде жазылды. Оның соңғы қызметі Алкаладағы Санта-Мария-де-Иисус қаласында болды, онда ол тәубеге келген, жалғыздық пен ойшаулық өмір сүрді. Ол 1463 жылдың 12 қарашасында Алькалада ісік салдарынан қайтыс болды (содан бері Сан-Диего-де-Алькала деп аталады). Денесінен жаман иіс емес, хош иіс шықты және денесі қатармады. 1588 жылы қасиетті деп жарияланды. Әулие Мартинге орын беру үшін оның мерекесі 12 қарашаның орнына 13 қарашаға белгіленді. Алайда, 1969 жылы Әулие Мартиннің мерекесі 13 сәуірге ауыстырылғаннан кейін, оның мерекесі қайтадан 12 қарашаға бекітілді.
Ризал алаңы
Ұлттық батыр Хосе Ризальге арналған парк пен ескерткіш 1935 жылы Эриберто Капаррос қала басшысы болған кезде салынды. 1982 жылы жаңғыртылып, күрделі жөндеуден өтіп, жарықтандырылды. Ол қаланың орталық бөлігіндегі Ризаль ауданында орналасқан. Ескерткіште Ризаль тұғырдың үстінде тұрған күйінде бейнеленген. Елдің үш ірі аралдық аймағын – Лусон, Висаяс және Минданаоны бейнелейтін үш әйел ескерткіштің негізінде отыр. Әйелдер өкілдік ететін аймақтарының ұлттық киімдерін киген.
Мұралла
Гумака – жағалаудағы қала болғандықтан, бастапқыда қабырғамен қоршалған қала еді. Испан дәуірінен қалған ескі карталар Пиписик өзенінің сағасынан бірнеше жүз метрге созылған жағалаудың тас (көбінесе коралл тастары және/немесе кірпіштер) мен қатты ағаштан тұратын муралла, яғни қабырға екенін көрсетеді. Оның қазірге дейін сақталған қалдықтары жоқ, тек қабырғаның бір бөлігі болған Сан-Диего-де-Алькала бекінісі ғана бар. Дегенмен, жергілікті тұрғындар бульварды әлі де муралла деп атайды. Теңіздің үлкен бөлігі құрғатылып, қазір Манила шығанағындағы Baywalk сияқты жасалған. Жергілікті билік оны көгалдандырып, жарықтандырып, әсемдегендіктен, қазір гумакейньолар үшін демалуға, ойнауға, мұхиттың салқын желтерін сезінуге не күн батуын тамашалауға тамаша орынға айналды. Жағалау бойында бірнеше дүкендер мен бар бар; алайда бульварда ішуге тыйым салынған.
Араня'т Балуарте фестивалі
Бұл мереке әр жылдың 15 мамырында фермерлердің қамқоршысы Сан Исидро Лабрадордың құрметіне тойланады. Бұл сондай-ақ фермерлерге жыл сайын берілген мол өнім үшін алғыс айту тойы. Ауыл шаруашылығымен айналысатын қала болғандықтан, бұл қаланың ең әсем және көп қатысушысы бар мерекелерінің бірі. Атаудың мағынасы – шамшырақтар (арана) және бастион немесе бекініс (балуарте). Бұл фестиваль Лукбандағы Пахиястардан ерекшеленеді – үйлерді жергілікті өнімдермен безендірудің орнына, балуарттар банан, көкөніс, кокос, ананас және түйнек дақылдары сияқты әртүрлі ауыл шаруашылығы өнімдерімен безендіріледі, олардың кейбіреулері әдемі түрде араналарга орналастырылған. Бұл өнімдер шеруде қасиеттінің өтуінен кейін адамдар тарапынан алынып тасталады. Ең әдемі безендірілген үш балуартқа сыйлықтар беріледі. Түнде «Araña't Baluarte гүлi» деп аталатын шаралар, студенттер, мұғалімдер және осы оқиғаға қатысқысы келетін жергілікті тұрғындар орындайтын халық билері көрсетіледі.
Мәдениеттік тур
Кесон – Кастилия сәулеті мен ерекшелігі бар ескі испан стиліндегі үйлердің мозаикасы. Лукбан, Тайабас, Сариая, Гумака және Маубан қалаларындағы көне үйлерді аралап, ланзоне бауларының ең жақсы өнімдерін татып көріңіз. Немесе фермерлердің қадірлісі Сан-Исидро Лабрадор құрметіне өткізілетін Сан-Исидро фестиваліне қатысыңыз. Естеріңізге сақтау үшін астықтан жасалған гүл шоғын алып, мол өнімге алғыс айту тойында халықпен бірге қуанышқа бөленеңіз.