Кіріспе
Неміс кәсіпкері Хельмут Хортен (8 қаңтар 1909 – 30 қараша 1987) – Германиядағы төртінші ірі универмагтар желісі Хортен АГ-ны құрып, иеленген кәсіпкер. Хортен мырзаның бизнес-тәжірибесі нацистік кезеңде гүлденді, ол мәжбүрлі сатудан өткен еврей бизнестерін сатып алды. Оның іс-әрекеті жақсы құжатталған.
Helmut Horten (8 January 1909 – 30 November 1987) was a German entrepreneur who built up and owned the fourth largest chain of department stores in Germany, Horten AG. The business practices of Mr. Horten flourished during the Nazi era, when he purchased Jewish businesses sold under duress. His practices are well documented.
Ерте өмір
Гельмут Хортен 1909 жылдың 8 қаңтарында Пруссия Корольдігіндегі Бонн қаласында дүниеге келді. Оның әкесі судья болған.
Мансап
Хортен өзінің зор байлығын Гитлердің арийлендіру процесінің бір бөлігі ретінде еврей бизнестерін күшпен сатып алу арқылы жинады. Хортен, Леонард Тицке тиесілі Дюссельдорфтың универмагында шәкірт болғаннан кейін, "Gebrüder Alsberg" компаниясының Дуйсбургтағы универмагында жұмыс істеді. 1933 жылы нацистер билікке келген кезде Хортен компанияны еврей иелері Штраус пен Лаутерден сатып ала алды, олар АҚШ-қа қашып кеткен болатын. Бұл мәміледе оған Commerz and Disconto Bank банкірі Вильгельм Рейнхольд көмектесті. Банк жаңа құрылған Хортен & Co. компаниясының серіктесіне айналды. 1939 жылға дейін Хортен бірнеше басқа универмагтарды сатып алды және оның інісі, (кейін) католик әулиесі Тит Мария Хортен 1936 жылы қамауда қайтыс болғанына қарамастан, нацистік үкіметпен жақсы қарым-қатынаста болды. Хортен Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан тапшылыққа ұшыраған тауарлардың тарату құқығын алуға қол жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хортен 1947 жылы Реклингаузенде британдық армияға ұсталды. Аштықтан кейін 1948 жылы босатылды. Ол көп ұзамай компаниясын нығайту мен кеңейтуді жалғастырды, ол әлі де оның меншігінде болды. Хортен АҚШ-қа сапардан кейін Германиядағы алғашқы супермаркетті таныстырды, осы бизнес-модельді көшіру тобын жылдам дамытуға мүмкіндік берді. 1968 жылы 25 000 қызметкері және Батыс Германия маркасымен шамамен 1 миллиард евроға тең айналыммен ол тобын Франкфурт қор биржасында тіркеді. 1972 жылы Хортен өзінің басым үлесін сатып, бизнестен зейнеткерлікке шықты, бірақ ол көп ұзамай құнсызданып қалды. 1994 жылы желі Kaufhof Holding AG компаниясымен сатып алынып, 1996 жылы неміс METRO AG бөлшек сауда тобына қосылды.
Until 1939, Horten acquired several other department stores and enjoyed a good relationship with the Nazi government despite that his uncle, the (later) Catholic saint Titus Maria Horten died in custody in 1936. Horten was able to acquire the distribution rights to certain goods which were scarce due to the Second World War. After the Second World War, Horten was interned by the British Army in 1947 in Recklinghausen. Following a hunger strike he was released in 1948. He soon continued with the consolidation and expansion of his company, which he still owned. Horten introduced Germany's first supermarket after a visit to the United States, the copying of this business model expanding the group quickly. In 1968, with 25,000 staff and turnover of the equivalent of €1 billion in West German marks, he floated the group on the Frankfurt Stock Exchange. In 1972, Horten sold his majority stake and retired from the business, which controversially lost a great deal of value soon afterwards. In 1994 the chain was bought by Kaufhof Holding AG, merged into the German retail group METRO AG in 1996.
Жеке өмір
1960 жылы Хортен Велден-ам-Вертерзеедегі қонақ үйдің барында 19 жасар австриялық Хайди Джелинекпен, одан 32 жас кіші әйелмен танысты. Жұп 1966 жылдың 23 шілдесінде Дюссельдорф Лохаузенде үйленді және 1968 жылдың соңында Швейцарияның Тичино кантонындағы Кроглиоға көшті. Хортен жеке ұшақ ретінде BAC 1 11-ге, Каринтия атымен аталатын бірнеше жеке яхтаға және Мюльхайм-ан-дер-Рурдегі виллаға ие болды. Ол өзінің бизнес орталығы болған Дуйсбургте теннис клубына, карнавалға және зообаққа қайырымдылық жасады. Гельмут Хортен қоры медициналық зерттеулерді қолдайды. Оның жесірі оның 1 миллиард долларлық мүлігін мұраға алды және Австриядағы Вертерзее маңындағы Лайфорд Кейде, Кроглиодағы және Венадағы пентхауста өмір сүрді. Forbes журналы оны әлемдегі ең бай 500 адамның бірі деп санайды, сонымен қатар ол әлемдегі ең үлкен яхталардың бірі – Carinthia VII-ге де ие болды. Хортеннің байлығының көзіне қатысты даулар туғандықтан, Кристис Хайди Хортеннің дүниеден өткеннен кейінгі әшекейлерін сатудан түскен табыстың бір бөлігін Холокост тарихын зерттеу және осыған байланысты мақсаттарға жұмсауға міндеттенді. 2023 жылдың 31 тамызында еврей қайырымдылық қоры мен ұйымдары сатудан түскен қаражатты қабылдаудан бас тартқаннан кейін Кристис аукционды толығымен жойды.