Кіріспе

1973 жылы Уотс қаласында, Лос-Анджелесте, Калифорния штатында өткен қайырымдылық концерті мен фильм. Уотстакс – Stax Records компаниясы 1965 жылы Уотс қаласындағы афроамерикалық қауымда болған тәртіпсіздіктердің жетінші жылдығын еске алу үшін ұйымдастырған концерт. Концерт 1972 жылғы 20 тамызда Лос-Анджелес мемориалдық Колизейінде өтті. Концертте Stax компаниясының сол кездегі ең белгілі әртістері өнер көрсетті. Орындалған әндердің жанрларына соул, госпел, R&B, блюз, фанк және джаз кірді. Фестивальден кейін бірнеше ай өткен соң, Stax концерттің ең жарқын сәттерін қос LP пластинкасы түрінде шығарды, ол Wattstax: The Living Word деп аталды. Концертті Дэвид Л. Вулпердің түсірілім тобы түсірді және одан 1973 жылы Wattstax атты фильм жасалды. Фильмді Мел Стюарт режиссерлік етті және 1974 жылы «Алтын глобус» сыйлығының «Ең үздік деректі фильм» номинациясына ие болды. 2020 жылы Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық тұрғыдан маңызды» деп танып, АҚШ Ұлттық кино реестріне енгізу үшін іріктеді.

Фильм шығару

1973 жылы шыққан «Wattstax» деректі фильміне Руфус Томас, Карла Томас, The Staples Singers, The Bar-Kays және тағы да басқалардың фестивальдегі өнернамаларынан өзге, «Wattstax» концертінде өнер көрсете алмаған әртістердің музыкалық орындалулары да кірген. The Emotions тобы «Peace Be Still» евангелистік әнін Уотс қаласындағы Friendly Will баптистік шіркеуінің мінберінен, «Wattstax» концертінен бірнеше апта өткен соң түсірілген сахнада орындайды. Джонни Тейлор 1971 жылғы «Jody's Got Your Girl and Gone» хит-синглін Лос-Анджелестегі Summit Club клубында сахнада, 1972 жылдың 23 қыркүйегінде түсірілген видеода орындайды. Little Milton «Walking the Streets and Crying» әнін Уотс Тауэрс жанындағы теміржол бойында, иілгішпен орындалған қойылымда орындайды. Rev. Jesse Jackson, Operation PUSH жетекшісі, «Wattstax» концертінің жүргізушісі болды. Музыкалық орындалулардың арасында Уотс тұрғындарының күнделікті өмірі, жергілікті кәсіпорындар туралы деректі кадрлар, сондай-ақ қара нәсілді Лос-Анджелес тұрғындарымен сұхбаттар көрсетіледі. Бұл сегменттерде актерлер алдын ала белгіленген тақырыптарды талқылайды, ашық пікір білдірмейді. Осы актерлердің арасында кейіннен «Мұхаббат кемесі» телесериалының жұлдызы болған Тед Лэнг те бар.

Фильмдер релизі

Бастапқыда өңделгендей, «Уотстакс» фильмі Айзек Хейздің «Шафт» фильмінен танымал болған «Шафттан шыққан тақырып» және «Соулсвилл» әндерін орындауымен аяқталды. 1973 жылдың 4 ақпанында Лос-Анджелес музыкалық орталығында «Уотстакс» фильмінің тұсаукесерінен кейін, бірақ АҚШ-та кеңінен көрсетілуге дейін, «Stax Films» және «Wolper Films» компанияларына «Шафт» фильмінің өндірушісі және дистрибьюторы «Metro Goldwyn Mayer» (MGM) компаниясы Хейздің орындауымен «Уотстакс» фильмін шығаруға болмайтынын хабарлады. «MGM» компаниясының «Шафт» фильміндегі музыкаға жасаған келісімшарттары 1978 жылға дейін осы әндерді басқа фильмдерде пайдалануға тыйым салды. 2003 жылы «Уотстакс» фильмі «Apple» компаниясының «Final Cut Pro» және «Cinema Tools» бағдарламаларын қолданып, түпнұсқа 16 мм пленкадан жаңа фильм және HD бейне элементтерін жасау арқылы қалпына келтіріліп, қайта өңделді. Бастапқы дыбыс элементтері жаңа айналмалы дыбыс саундтрегін және саундтрек альбомы үшін жаңа стерео элементтерін жасау үшін пайдаланылды. «Шафттан шыққан тақырып» және «Соулсвилл» әндері де осы кезде фильмге қайта қосылды. Қайта қалпына келтірілген фильм алғаш рет 2003 жылдың жазында АҚШ-та шектеулі көрсетімде шықты. 2004 жылдың қаңтар айында фильмнің қалпына келтірілген нұсқасы «Санденс кинофестивалінде» көрсетілді, содан кейін маусым айында «Sony Pictures Repertory» компаниясы кинотеатрларда қайта шығарды. 2004 жылдың қыркүйегінде «PBS» телеарнасының «P. O. V.» сериясы концерт және фильм туралы жаңа деректі фильмді көрсетті. Сол айда «Warner Bros.» компаниясы фильмді DVD форматында шығарды, ол «Wolper» кітапханасын сатып алғанда бейне құқықтарын иеленді (Warner компаниясының бұрынғы серіктес компаниясы «Warner Music Group» 1968 жылға дейінгі «Stax» жазбаларының көп бөлігіне құқық иесі). «Warner Bros.» компаниясы сондай-ақ қазіргі авторлық құқық иесі «The Saul Zaentz Company» кітапханасына иелік етуінің нәтижесінде «Sony» компаниясынан тарату құқықтарын сатып алды.

Альбомдар шығарылымы

Stax 1973 жылдың 18 қаңтарында «Ваттстакс: Жанды сөз» альбомын шығарды. «Жанды сөз» 220 000-нан астам дана сатылып, сол жылдың соңында «Жанды сөз: Ваттстакс 2» атты екінші, екі дискілік жинақ жарық көрді. «Ваттстакс 2» фильмде көрсетілген концерттен және оған байланысты өнер көрсетулерден қосымша тікелей орындауларды, сондай-ақ басқа музыканттар мен Ричард Прайордың студиялық жазбаларын қамтыды. 2004 жылы фильмнің қайта шығарылуына дайындық кезінде Stax Records (сол кезде Fantasy Records-тің бөлімшесі, кейін Concord Music Group) «Ваттстакс: Фестиваль мен фильмнен музыка» атты үш дискілік жинақты шығарды, онда Ваттстакс концертінен және Лос-Анджелестегі қосымша концерттерден жаңартылған жазбалар енді. 2007 жылы 35 жылдық мерейтойына арналған жаңа нұсқасы шықты. 2004 жылы Stax «Ваттстакс: Саундтректен үзінділер» атты бір дискілік аудио CD шығарды, онда тек деректі фильмге енген әндер ғана болды.