Кіріспе

1990 жылдардың басында Оңтүстік Африканы қамтыған жаңа өзгерістер осы қаланың атын да өзгертті, қазір Мемель Замани ресми атауы болып табылады, бұл Замани елді мекенін құрметтеу үшін жасалды – Мемель қаласына батыс жағынан іргелес орналасқан, онда бірнеше мың қара африкалық тұрады. Апартеид дәуірінде Замани мен Мемельдің арасын гольф алаңы бөліп тұрды, ол екі елді мекен арасында буферлік аймақ қызметін атқарды. Бірақ қазір бұл алаң жойылды, орнына үйлер салынды және буферлік аймақ жоғалып кетті. Қала мен елді мекен енді бір шағын жерде тікелей іргелес орналасқан.

География

Мемель Замани Дракенсбергтің батыс беткейінің қорғаныш жағында орналасқан, ал беткей континенттік бөлініс қызметін атқарады. Мемельдің жоғары биіктікте орналасуы және беткейге жақындығы Мемельдің суық қыстарын анықтайтын басты себептер. Мемельге келгендер қыстың қаншалықты суық болатынына жиі таңғалады. Сонымен қатар, қала жердің ойысында жатыр, ал бұл ойынды алыстағы таулар қоршап тұр. Мемель Замани Клип өзеніне жақын орналасқан, осы өзеннен қаланың сумен жабдықталуы жүзеге асырылады.

Флора мен фауна

Аймақтың флорасын биік таулы шабындықтар басып алады, өзен жағалауларын көптеген экзотикалық күңгірттер (талдар) жабады, ал қалаға көптеген экзотикалық ағаш түрлері отырғызылған. Олардың ішіндегі ең негізгісі – экзотикалық қытайлық иіс ағашы (Celtis sinensis), себебі қыстың суықтығы көптеген жергілікті ағаштардың өмір сүруіне мүмкіндік бермейді. Мемельдің суық қыстарын көтере алатын жергілікті ағаштар – шалфей (Buddleija salvifolia), Каребоум (Rhus lanceolata) және ескі ағаш (африкаанс тілінде ouhout). Фауна (шаруашылық малдан басқа) күндіз сирек көрінеді, көбінесе түнгі өмір сүреді және көптеген түліктер, сондай-ақ суырқан, түлкі қоян, үш түрлі орташа өлшемдегі мысықтар, кірпі, қоян, мангустар және сирек жолбарыс кіреді. Авиафауна өте көп және әлемдік деңгейде танымал.

Климат

Мемельдің климаты өте өзгермелі. Көбінесе биіктігіне байланысты, Мемельде салқыннан жылы, ылғалды жаздар мен суық, құрғақ қыстар болады. Мамыр мен шілде айлары аралығында мұз кез келген күні түсуі мүмкін, кейде 10 °C (14 °F) температура тіркеледі. Сирек жағдайда 15 °C (5 °F) температура да тіркелген. Мемель тұрғындары ауа райына қатысты әзілдеседі, көптері өз қалаларын Оңтүстік Африка ауа райы қызметі ұмытып кеткенін ойлайды, себебі олар Солтүстік Кейп провинциясындағы Сазерленд қаласын елдегі ең суық жер деп көрсетеді. Мемельдің термометрлері Сазерлендтен төмен температураны жиі тіркейді. Тамыз және қыркүйек айларында батыстан күшті дала желдері соғады, ал жазғы алғашқы жаңбырлар қыркүйектен желтоқсанға дейін кез келген уақытта, кез келген бағыттан жауып қалуы мүмкін. Климаттық жағынан алғанда, Мемель Замани қаңтар мен сәуір айлары аралығында ең болжамды болады, күндері көбінесе жылы болып, тұрақты түрде нөсер жаңбырлар жауады.

Ориолдарды іздеңіз Табиғи қорық

Секоэй Влей табиғи қорығы – 30 км² аумақты қамтитын үлкен ылғалды жер. Ол қаладан солтүстікке қарай орналасқан және 1999 жылы Рамсар сайты деп жарияланды. Қорықта 250-ден астам құс түрі қоныстанды, ал қала қазір құсқазындар үшін танымал орынға айналды. 1990 жылдардың басында Birdlife South Africa Wakkerstroom қаласын Оңтүстік Африкадағы ең маңызды құсқазын аймағы деп анықтады және өзінің далалық штабын сонда орналастырды. Кейіннен Мемелде де осы құс түрлерінің барлығы кездесетіні белгілі болды. Секоивлейде қайта қоныстандырылған бегемоттар да бар, «Секои» сөзі африкаанс тілінде «бегемот» деген мағынаны білдіреді. «Влей» сөзі ылғалды жерді білдіреді. Бұрын бегемоттар көп жылдар бұрын осы ылғалды жерде кездескен, бірақ олар ауланып, олардың мекендеу орындары ауыл шаруашылығы үшін кең ауқымды дренаж жүргізу арқылы жойылған. Сондықтан оларды сәтті қайта қоныстандыру маңызды жетістік деп есептеледі. Ұлттық үкімет осы мақсатқа бөлген қаражаттың жоғалуына байланысты қорықтағы туристік жатақханалар көп жылдар бойы қиындыққа тап болды. Алайда, 2015 жылдан бастап туристік шалелер ашылды. 20 ғасырдың басында фермерлер ылғалды жерде егістік жерлерді құру үшін көптеген дренаж каналдарын салған. Бұл ылғалды жерді кептіріп жіберді, және тек 1990 жылдары ғана Rand Water ылғалды жерді қалпына келтіру бағдарламасын бастады. Олардың мотивациясының бір бөлігі – химиялық және механикалық тазартудан бас тартып, таза суды тиімдірек қамтамасыз етуге болатынын түсіну болды, оның орнына ылғалды жер суын Вааль өзеніне қайта жіберіп, қазіргі су жүйесін толықтыру. Жобаның жалпы құны екі миллион рандтан асты, және жағдайды жақсарту жөніндегі жұмыстар әлі де жалғасуда. «Ылғалды жерлер үшін жұмыс» бағдарламасы үш үкімет министрлігінің (Су шаруашылығы, Ауыл шаруашылығы және Туризм) қолдауымен іске асырылуда. Мемель аймағында Зимбабвелік инженер басшылық ететін «Ылғалды жерлер үшін жұмыс» бағдарламасы жыл сайын 30-90 аралығында біліктілігі жоқ жұмысшыларды жұмысқа алып, эрозияны баяулату және батпақты жерді қалпына келтіру үшін габиондар (сым торға салынған тастар) мен бөгеттер салады.

Демография

Оңтүстік Африканың бұл бөлігінде банту және еуропалық көшпенділер келгенге дейін мыңдаған жылдар бойы Сан халқы тұрған. Банту тайпалары еуропалықтар келгенге дейін жүздерше жылдар бойы осы жерді мекендеген. XIX ғасырда голланд және британ тегінен шыққан қоныс аударушылар бұл аймаққа келгенде, жақын жердегі Клип өзенінің жыл бойы ағып тұруы және аймақта көптеген жануарлардың болуы олардың сол жерде қоныс салуына түрткіс болды. Бұл қауым 1914 жылы Мемель қаласының ресми түрде жариялануына дейін біртіндеп өсті. Мемельдің сипаты, жазба тарихының көп бөлігінде, апартеид пен Голланд реформаттық шіркеуі халықтың өмірінде үлкен рөл атқарған, типтік, оқшауланған ауылшаруашылық қауымдастығы болды. Бұл әлі де байқалатын болса да, 1994 жылы демократияның тууынан бері қалада баяу, бірақ сенімді түрлену жүріп жатыр. Соңғы он бес жылда Замани жылдам дамыды. Бұл өрбу, бастапқыда жүздеген лашықтар түрінде, адамдардың үкіметтің уәде еткен кеңейтудің баяу қарқынына қанағаттанбауының салдарынан болды. Сондықтан, олар мәселені өз қолдарына алып, қалашықтың бастапқы апартеидтік шекарасынан тыс жаңа, кішкентай үйлерді біртіндеп салған. Олардың тікелей әрекеттері сәтті болды, үкімет аймақты жедел зерттеп, өте төмен бағамен адамдарға үй салуға арналған учаскелерді ресми түрде жариялады. Бұл лашықтардың құрметті аз бөлігі жекеменшік құрылыстармен алмастырылды. Қайырымдылықпен айналысатын белсенділер Мемельдің экологиялық таза жобаларына негізделіп, қалған лашықтарды алмастыруға болатын жолды көрсету үшін үлгілі қауымдастық құрды (2015 жылдың басында аяқталуы күтілуде). 1994 жылдан бері Мемельге сырттан, тіпті шетелден де ондаған адам көшіп келді, олардың көпшілігі өздері келген қалалар мен елдер ұсынғаннан гөрі салауатты өмір салтын іздеді. 2019 жылға қарай бұл ағын айтарлықтай баяулады. Зимбабвелік диаспора да Мемель қаласына әсер етті, көптеген босқындар өздерінің қираған елдерінде қалудың орнына осы жерге қоныс тепті. Бангладеш, Пәкістан және Қытай азаматтары да жақында осы жерге қоныс аударды, олардың көпшілігі дүкен иелері. 2001 жылғы халық санағында Мемель халқы 469 адамнан тұрды, олар 182 шаруашылықта тұрды. Халықтың 76%-ы өзін "ақ" деп, ал 24%-ы "қара африкалық" деп сипаттады. 75% африкаанс тілінде, ал 19% зулу тілінде сөйледі. Бұл көрсеткіштер тек ескі Мемель қаласына қатысты, ол негізінен ақ нәсілді адамдармен қоныстанған. Олар қазір Мемельдің бір бөлігі болып табылатын Заманиде тұратын мыңдаған қара нәсілді адамдарды ескермейді. Заманиді ескергенде, жағдай өзгеріп, қара африкалықтардың саны басқа нәсілдерден мың есе артық болады (Оңтүстік Африканың көптеген қалаларындағыдай). Зулу және Сото тайпалары Мемель Заманиде ең көп кездеседі. Мемель / Заманиде сонымен қатар қаланың бақшаларында, көшелерінде, жол жиектерінде, бос учаскелерде және жеңіл атлетика жолында мал да көптеп жайылады. Жергілікті тұрғындарға тиесілі болғандықтан, қала тұрғындары оларға көптен бері үйреніп кеткен және олардың бақшаларын мал жеп қоймауы үшін бұрын қоршалмаған көптеген мүліктердің қауіпсіз қоршалуына себепкер болды.

Денсаулыққа қатысты мәселелер

Қант диабеті, гипертония, қатерлі ісік, өңделген тағамдардан нашар тамақтану салдарынан туындаған дұрыс тамақтанбау, тыныс алу инфекциялары және ЖИТС адамдардың бастан кешіретін қиындықтарын одан әрі ушықтырады.

Қазіргі кездегі мәселелер

Кедейлік, біліктіліктің жетіспеушілігі және білімнің жетіспеушілігі Мемель Заманиде күрделі мәселе болып қала береді. Аймақтағы негізгі коммуналдық қызметтерді қамтамасыз ететін Пхумела муниципалитеті бұған қатты ұшырап, сапалы, негізгі қызметтерді ұсынуда қиындық көреді. Мұның белгілері: сумен жабдықтау жиі үзіледі, лайлы су кейде су тазарту станциясына құйылып, үйлердегі крандардан ағып шығады, жолдар тозып бұзылады, көшелерде ұзын шөп өседі, жол жөндеу машиналары су өткізгіш құбырларды қиратады, су есептегіштері дұрыс оқылмайды, есептеу қателіктері және қоғаммен байланыс нашар. 2017/2018 жылдары Мемель/Заманиде жаңа бастауыш мектеп және кітапхана ашылды. Кітапхана жабық тұрақпен, кондиционермен, дәретханалармен, кішкентай балаларға арналған ойын алаңымен, көптеген оқу залдарымен және жабдықталған компьютер бөлмесімен жабдықталған. Бұл жобалар үкімет қаржысымен іске асырылды. Сонымен қатар, Оңтүстік Африка және АҚШ Ротари клубтарының көмегімен Мемельдегі үш бастауыш мектептің бірінде кітапхана құрылды. Жаңа қоғамдық орталық пен полиция бөлімі ашу жоспарлануда. Өте қажетті жаңа медициналық пункт те салынды, бірақ 2019 жылдың мамыр айына дейін ол әлі жабдықталмаған және ашылмаған. Он жылдар бойы Мемельді айналып өтетін басты тас жол нашар күйде болуы мен жылдам жүргізушілердің салдарынан қауіпті болды. 2015 жылы жұмыс аяқталып, жол жаңадан асфальтталды, саяхатты қауіпсіз етті. Дегенмен, 2019 жылдың мамыр айынан бастап үлкен шұңқырлар қайтадан пайда бола бастады.

Экономика

Мемель Замани аймағының экономикасы Оңтүстік Африканың үстірт даласындағы дәстүрлі ауылдық шаруашылық сипатында, мал өсіру және жүгері егісі басым. Туризм де маңызды, себебі құстардың көптігі, айналағы таулар мен батпақтардың табиғи ортасы келушілерді қызықтырады. 2000 жылдардың басында қалалар мен шетелден үй сатып алушылардың келуімен үй бағалары 50 000 рандтан шамамен 600 000 рандқа дейін өсті, бірақ бұл тенденция қазір бәсеңдеді. 2008 жылғы әлемдік экономикалық дағдарыстан кейін Мемельдегі жылжымайтын мүлік агенттері аз қызмет атқарғанын хабарлады. Қала тұрғындары дәстүрлі түрде бақшалар мен жеміс ағаштарының кішкентай бақтарын ұстап келген. Кейбір жаңа келгендер бұл тәжірибені жаңбыр және тасқын суларын пайдалана отырып, пермакультуралық бақтарды дамыту арқылы кеңейтті. Жергілікті органикалық бақшаларда жаз айларында ондаған түрлі көкөністер, сондай-ақ май, йогурт және ірімшік өндіріледі. Егін жинау маусымында кейбір апталарда фермерлер базары өткізіледі. Төрт жеке үй табиғи құрылыс әдістерімен, оның ішінде жермен тығыздау және сабаннан салынған. Аймақ күн және жел энергиясын пайдалануға қолайлы, көптеген жаңа жобалар автономды болуға ұмтылады. "Мемель Органикс" тұрақты өмір салтын қолдаушылардың бастысы болып табылады және кең ауқымды пермакультуралық бақтарды құрды. 2014 жылдың қараша айында олар "Мемель Органикс Бутик қонақ үйлерін" ашты, олардың көп бөлігі жерді тығыздау технологиясын қолданып салынған және жылу едені үшін күн су жылытқыштарын пайдаланады. Бұл жаңалықтардың кейбірі Замани қалашығына да жетті, бірақ Замани тұрғындарының басым көпшілігі әлі де кедейлікте өмір сүруде. Жұмыссыздық деңгейі 50-75% аралығында деп есептеледі, көптеген адамдар мемлекеттік жәрдемақыға, шағын бақшаларға және Гаутенг провинциясында жұмыс істейтін туыстарынан алатын ақшалай көмекке сүйенеді. Үкімет су құбырларын және күн энергиясымен жұмыс істейтін көше шамдарын орнатты.

Медиа

Оңтүстік Африкада демократияның тууы "Мемел Замани" қаласында да еркін демократиялық баспасөздің пайда болуына әкелді. 2013 жылдан бері қалада екі басылым жергілікті кәсіпкерлер тарапынан басылып, таратылуда: "The Memel Chronicle" және "Memel News and Views". Қараңғы, авторитарлық өткеннен арылуға тырысатын қоғамға тән болатын бұл еркін баспасөздің тууы қалада дау тудырды. Кейбіреулер "Memel News and Views" басылымын қауіпті және революциялық деп санады, ал "Memel Chronicle" ескі тәртіпті сақтап қалуға тырысады деп есептеді. 2012 жылы жағдай шиеленісіп, қалалық пошта қызметкері "Memel News and Views" редакторына басылымды тарату үшін пошта кеңсесін пайдалануға рұқсат бермеді, ал қаланың басқа да кәсіпорындары оның үлгісін ұстанды. 2015 жылы "Еркін штат" ("Free State") фильмі Мемель қаласы мен оның төңірегінде түсірілді.