Кіріспе

Әскери операция

"Жалынды жебе" операциясы – Вьетнам соғысы барысында АҚШ және Оңтүстік Вьетнам күштері жүргізген, екі кезеңге бөлінген әскери операция.

Өмірбаян

1965 жылдың ақпанында АҚШ президенті Линдон Б. Джонсон Вьетконг жасақтарының АҚШ базаларына жасаған бірнеше шабуылынан кейін, оның ішінде Холлоуэй лагеріне жасалған шабуылға жауап ретінде, бірқатар қарсы әуе шабуылдарына бұйрық берді.

Операция

1965 жылдың 7 ақпанында Flaming Dart I-ге қарсы 49 рейдтік ұшу орындалды. Flaming Dart I-нің бірінші толқыны Доң Хой маңындағы Солтүстік Вьетнам армиясының базаларын, ал екінші толқыны Вьетконгтың Вьетнамның демилитаризацияланған аймағы (ДМЗ) маңындағы логистикалық және коммуникациялық нысаналарын нысанаға алды. Ұшқыштардың арасында Вьетнам Республикасының Әуе күштерінің (РВНАФ) әуе маршалы Нгуен Као Кьи болды, ол сол кезде Вьетнамның билік құрған хунтасының мүшесі еді. Flaming Dart-қа жауап ретінде Вьетконг Куи Ньонда АҚШ қызметкерлері орналасқан қонақ үйге шабуыл жасады, бұл Flaming Dart II әуе шабуылдарын тудырды. АҚШ Әскери-теңіз күштері үш авианосецтен – Ханкок, Корал теңізі және Рейнджерден 99 истребитель-бомбардировщик ұшырды. Авианосецтерден A-1 Skyraider және A-4 ұшақтары Чанх Хоадағы нысаналық аймаққа тонналап бомбалар мен ракеталар жеткізді, ал F-8E Crusader және F-4B Phantom ұшақтары зениттік позицияларды ракетамен атқылады. Барлығы 33 F-8, F-4 және A-1 ұшағы шабуыл тобын қорғады, егер Ханой маңындағы Солтүстік Вьетнамның МиГтері миссияға қарсы шықса. МиГтер операцияға кедергі келтірмегенмен, зениттік артиллерия Корал теңізінің A-4C ұшағына зақым келтіріп, ұшқышты Дананг әуе базасына шұғыл қонуға мәжбүр етті. Қанаттарындағы пайдаланылмаған бомбалар ұшқыш Данангқа қонған кезде жарылып, ұшақты жойды, бірақ ұшқыш аман қалды. VF-154 эскадрильясының командир-лейтенанты Роберт Х. Шумейкер Чанх Хоа үстінде апатқа ұшыраған F-8 ұшағынан катапульданып шықты, оны PAVN әскерлері тұтқынға алды. Әскери-теңіз күштерінің ұшақтары Чанх Хоаны бомбалағанда, РВНАФ және АҚШ Әуе күштері (USAF) Чап Леге шабуыл жасады. РВНАФ 28 поршенді A-1 ұшағын пайдаланды, ал USAF да тең сандағы реактивті F-100 Super Sabre ұшақтарын нысанаға алды. Farm Gate бағдарламасымен американдықтар оңтүстік вьетнамдық әріптестерімен бірге ұрысқа қатысқан болатын, бірақ АҚШ Әуе күштерінің Оңтүстік Вьетнамдағы реактивті ұшақтарды пайдалануы соғысты күшейтті. Американың коммунистердің өрлеуіне жауабы Солтүстік Вьетнамды бомбалаумен ғана шектелмеді. Вашингтон Оңтүстіктегі нысаналарды жою үшін АҚШ реактивті ұшақтарын пайдалануға рұқсат беріп, әуе күшін пайдалануды да күшейтті. 19 ақпанда АҚШ Әуе күштерінің B-57 ұшақтары Оңтүстік Вьетнамның жер күштеріне қолдау көрсету үшін американдықтар ұшқан алғашқы реактивті шабуылдарды жүргізді. 24 ақпанда АҚШ Әуе күштері тағы да шабуыл жасады, бұл жолы Орталық жоталық аймақтағы Вьетконгтың тықсыруын жойып, көптеген тактикалық әуе шабуылдарын жүргізді. Бұл да АҚШ-тың әуе күшін пайдалануын күшейтті.

Салдары

"Жалпыртқан жебе" операциясының шабуылдарынан кейін 1965 жылдың 2 наурызында 44 айға созылған "Айналған дауыл" операциясы басталды. Соғыс барысында тағы да көптеген әуе шабуылдары жасалды. Соғыс аяқталған кезде Вьетнам соғысы кезіндегі американдық бомбалау науқаны тарихтағы ең ауыр әуе шабуылы ретінде тіркелді, оның жалпы салмағы 7 662 000 тонна құрылтай материалдарына жетті.