Кіріспе

Көптеген христиан конфессиялары үшін Евхаристияның литургиялық тойлануының басталу бөлігі – Интроит. Оның ең толық нұсқасы антифон, псалм жолы және Gloria Patri-ден тұрады, олар тойланудың басында айтылады немесе орындалады. Бұл литургияның өзгермелі бөлігі, яғни литургиялық жыл ішінде ауысып отыратын бөлігі. Католик шіркеуінің Римдік дәстүрінде ол күнделікті Месса мәтініндегідей, немесе Римдік Миссалдың 47-ші ережесінде және Бірінші Римдік тәртібінде (алтыншы-жетінші ғасырлар) көрсетілгендей, "кіреберіс әні" (cantus ad introitum) деп белгілі. Римдік Миссалдың 1970 жылға дейінгі басылымдарында "Introitus" сөзі қолданылды, ол сөздің жалпы мағынасынан (кіреберіс) әріптердің үлкен болуымен ерекшеленді. Амброзиялық және Беневенталық әндерде Интроитке сәйкес келетін нәрсе "интройса" деп аталады. Мосараб, Картуз, Доминикан және Кармелит дәстүрлерінде ол "официум" деп аталады. Қазіргі католиктердің практикасында интроит кіреберіс антифонымен сәйкес келеді және оны сенушілер үнемі дауыстап оқиды немесе әндейді.

Мәтін және литургиялық қолдану

Көптеген интроиттердің антифондары Псалмдардан алынған, бірақ олардың көпшілігі Киелі кітаптың басқа бөлімдерінен алынған. Сирек жағдайларда антифон Киелі кітаптан емес: "Salve, sancta parens", христиан ақыны Седулийден, ол Вергилийдің "Энеидасының" V кітабынан бір жолды үлгі еткен, Триденттік Рим ритуалындағы Қасиетті Марияның жалпы миссалары үшін қолданылатын антифон; 1970 жылғы түзету осы антифонмен бірге Қасиетті Марияның миссалық формуласын сақтап, бірнеше балама ұсынды. Антифондардың сөздері мереке күнінің немесе тойдың тақырыбымен байланысты және көбінесе миссаның литургиялық оқуларымен ортақ нәрсеге ие. Триденттік миссада интроит енді миссада қолданылатын алғашқы мәтін емес. Қарқынды миссада діни қызметкер оны ғибадатхана алдындағы дұғалардан кейін ғана оқиды. 1908 жылға дейін тіпті әнмен оқылған миссада да хор діни қызметкер осы дұғаларды бастағаннан кейін ғана интроитті оқыған, бірақ Папа Пий X діни қызметкердің және министрлердің кіру процесіне сүйемелдеген бұрынғы тәртіпті қалпына келтірді. Триденттік миссада діни қызметкер интроитті миссалда оқиды, тіпті хор оны әнмен оқыса да. Ол оқығанда қол шалу белгісін жасайды, бұл мисса осымен басталған кездегі естелік. Егер миссадан бұрын басқа ритуалдар болса, мысалы, Пальма жексенбісі шеруі немесе Пасха күні алдындағы түрлі рәсімдер, онда мисса жинау дұғасымен басталады; кіру болмайды, сондықтан кіру әні де болмайды.

Инципит қолдануы

Дәл сол сияқты, шіркеу құжаттары олардың инципитімен (латын тіліндегі алғашқы сөздерімен) аталатын болса, масса формулалары олардың Интроитының инципитімен белгілі, яғни формуладағы алғашқы мәтінімен. Сондықтан, өлгендерге арналған масса "Requiem Mass" деп, ал Рождество күні өткізілетін үш масса "Dominus dixit", "Lux fulgebit" және "Puer natus" деп аталады. Сол сияқты, Гаудет жексенбісі – Адвенттің үшінші жексенбісі, Лейтаре жексенбісі – Ұлы оразаның төртінші жексенбісі, ал Квазимодо жексенбісі – Октава немесе Пасханың екінші жексенбісі, себебі осы жексенбілердің кіріспе әндерінің бастауы осылай аталады.

Англикандық литургияда

Англикандық қауымда Интроит – қызмет басында орындалатын ән немесе өлшемді псалм деп аталады. Бұл дәстүр 1549 жылғы «Ортақ дұға кітабына» (Book of Common Prayer) қатысты, бірақ 1552 жылғы нұсқасынан алынып тасталды және Англия патшайымы Елизавета I-нің рұқсатымен қайта орнатылды.