Израильдің «Қара пантералар» қозғалысы: Мизрахи және сефард еврейлерінің әділетсіздікке қарсы күресі, тарихы, себептері мен мақсаттары. 1971 ж. құрылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израильдің "Қара пантерлер" наразылық қозғалысы (, транслит. HaPanterim HaShchorim) – Солтүстік Африка және Таяу Шығыс елдерінен келген еврей иммигранттарының екінші буынынан құралған Израильдің наразылық қозғалысы. Бұл Израильдегі сефард және мизрахи еврейлері үшін әлеуметтік әділдік күресін мақсат тұтқан алғашқы ұйымдардың бірі болды, афроамерикандық "Қара пантерлер" партиясынан шабыт алып, олардың атын қабылдады. Оларды бастапқы американдық ұйымнан ажырату үшін кейде "Израильдің қара пантерлері" деп те атайды.
Israeli protest movement
The Black Panthers (, translit. HaPanterim HaShchorim) were an Israeli protest movement of second generation Jewish immigrants from North Africa and Middle Eastern countries. It was one of the first organizations in Israel with the mission of working for social justice for Sephardi and Mizrahi Jews, drawing inspiration and borrowing the name from the African American organization Black Panther Party. It is also sometimes referred to as the Israeli Black Panthers to distinguish them from the original American group.
Тарих
Бұл қозғалысты 1971 жылдың басында Иерусалимнің Мусрара ауданындағы жастар мемлекет құрылғаннан бері Мизрахи яһудилеріне қатысты кемсітушілікке қарсы реакция ретінде құрды. Қозғалыстың негізін қалаушылары "қалыптасқан билік тарапынан әлеуметтік мәселелерге деген бейжайлыққа" наразылық білдірді және басқаша болашақ үшін күресуді қалады. Алғашқы он мүшенің барлығы 18-20 жастағы марокколық көшіп келгендердің балалары болды, олардың көпшілігі бастауыш мектепті тастап, жасөспірімдерге арналған түзету мекемелерінде біраз уақыт өткізді. Олар Иерусалим қалалық әкімдігінің Қоғамдық жұмыс бөлімінің ықпалына түсті, ол оларды өз талаптарын білдіру үшін бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалануға баулыды. Басқа да ықпалды күштер – антисионистік көзқарастағы орта және жоғары білім беру оқушылары болды. "Қара пантералар" Мизрахи яһудилеріне қатысты кемсітушілік Ашкенази билігінің Совет Одағынан келген иммигранттарға деген қатынасында көрінеді деп есептеді. Израильдегі басқа мизрахи ұйымдарының көпшілігі, мысалы, "Шас" сияқты діни болса, "Қара пантералар" секулярлық бағытта болды. 1949 жылдан кейін Мусрара бұрынғы бай араб ауданынан Израиль мен Иорданияның Батыс жағалауы шекарасындағы, миналарға толы, қауіпті аймаққа айналды. Таяу Шығыстан және Солтүстік Африкадан келген яһуди иммигранттарына Израиль үкіметі жеткілікті тұрғын үй бермеді, сондықтан көптеген адамдар Мусрараға қоныстанды. 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін Мусрара шекарадағы қауіпті ауданнан біріккен Иерусалимнің орталығына айналды. Үкімет солтүстік африкалық яһуди тұрғындарының қоныс аударуына әкелетін, советтік иммигранттарға арналған көп қабатты тұрғын үйлер салуды жоспарлай бастады. Чарли Битон, Саадия Марсиано, Рони Оровиц, Реувен Абергел, Мейр Леви.
The movement was founded early in 1971 by young people in the Musrara neighborhood of Jerusalem, in reaction to discrimination against Mizrahi Jews, which existed since the establishment of the state. The movement's founders protested "ignorance from the establishment for the hard social problems", and wanted to fight for a different future. All of the initial ten members were children of Moroccan immigrants, around ages 18–20, and most had dropped out of elementary school and spent some time in juvenile delinquent institutions. They were influenced by the Community Work Division of the Jerusalem municipality, who introduced them to the mass media as an outlet for expressing their demands for change. Other forces of influence were anti Zionist high school and university students. The Black Panthers felt that discrimination against Mizrahi Jews could be seen in the different attitude of the Ashkenazi establishment towards the immigrants from the Soviet Union. While most other Mizrahi organizations in Israel were religious, such as Shas, the Black Panthers were secular in orientation. After 1949, Musrara went from being a wealthy Arab neighborhood to a neglected area with a dangerous no man's land full of mines, on the border of Israel and Jordan's West Bank. Jewish immigrants from the Middle East and North Africa were not given adequate housing by the Israeli government and many settled in Musrara. After the 1967 Six Day War, Musrara went from being a dangerous neighborhood on the border, to being the center of a united Jerusalem. The government began planning to rebuild the neighborhood with high rise apartment complexes for Soviet immigrants, meaning that the North African Jewish residents would be displaced. Charlie Biton, Saadia Marciano, Roni Orovitz, Reuven Abergel, Meir Levi
Қарсылық әрекеттері
1971 жылдың басында қозғалыстың құрылуы жарияланды және қозғалыстың басшыларының қылмыстық істері бар екендігі таратылды. Билік Вади Салидтегі тәртіпсіздіктердің қайталануынан қаушадаланды. Шимшон Вигодар алғашқы ұйымдастырылған демонстрация алдында үнқағаз дайындап, Матцпеннің тағы үш мүшесімен бірге оларды Мусрара ауданына іліп қойды. Олар үнқағазды тарату кезінде полиция ұстап алды. Вигодар жаңа құрылған «Қара пантералар» мен «Матцпен» партиясына қатысты қарым-қатынастың айырмашылығына тоқталды: «Матцпенде болғанда, наразылық акциясына дейін бізді қандай да бір себепсіз түрмеге отырғызу мүмкін емес еді. Матцпен тарихында бізді уақытша ұстаған жағдай есімде жоқ». 1971 жылдың наурыз айының басында Израиль полициясы «Қара пантералардың» кейбіреулерінің қылмыстық тіркелмесі болғандықтан демонстрация өткізуге рұқсат бермеді, ал наразылықты болдырмау үшін партияның бірнеше мүшесі тұтқындалды. Билік пантераларға Иерусалимнің аудандарына қаржы бөлінетінін уәде етті. Пантералар бұл шешімге мән бермей, 1971 жылдың 2 наурызында Иерусалим қалалық әкімдігінің алдына жиналып, кедейліктің ауырлығына, Израильдегі кедей мен бай арасындағы теңсіздікке және еврей израильдік қоғамындағы этникалық шиеленіске наразылық білдірді. Олар еврей-израильдік қоғамында таптық және этникалық кемсітушілікке тоқтау шақырып, тұтқындалған ұйымдастырушыларды босату туралы үнқағаз таратты. Бұл наразылықтың заңсыз болғандығына байланысты оған көп көңіл бөлінді. Оған 200-300 адам қатысты, олардың көп бөлігі Мусрарадан келген жастар емес, израильдік және шетелдік студенттер мен зиялылар еді. Қозғалыс қоғамдық және бұқаралық ақпарат құралдарында қолдаушылардың берік базасын құрды. 1971 жылдың 18 мамырында «Пантералар түні» Израильдің «Қара пантералары» 5000-7000 адамды нәсілдік кемсітушілікке қарсы жаппай демонстрацияға ұйымдастырды. Наразылық Иерусалимдегі Давидка алаңында басталды, олар Сион алаңына бет алған кезде полиция мен демонстрацияшылар арасында жеті сағаттық қақтығыс болды. Демонстранттар алаңның атын Кикар Йехадут Хамизра (Шығыс еврейлері алаңы) деп өзгертуді талап етті. Бұл демонстрация да полиция рұқсатынсыз өтті. Тарихшы Оз Франкель былай деп сипаттайды: «Полицияның су шашу машинасы көк түске боялған суды шашып, көшеде үрей тудырды. 100-ден астам адам тұтқындалды, олардың көп бөлігі жай ғана көрермендер еді, полицияның қатыгездігінің бірнеше жағдайлары тіркелді. Тұтқындау келесі күні де жалғасты. Түн ортасына таяу демонстрацияшылар үш «Молотов коктейлін» лақтырды». Премьер-министр Голда Меир наразылық білдіргендерді жұмыстан шығарып, яһудилер арасындағы бірлікке шақырды. Оз былай деп жалғастырды: «Үкімет содан кейін пантераларды марокколық иммигранттар альянсына қосылуға қысым жасады. Пантералар түрмедегі жолдастарын босату үшін уақытша келісімге келді». Ол қозғалыстың басшыларын заң бұзушылар деп қарады және оларды әлеуметтік қозғалыс ретінде танудан бас тартты. 18 мамырдағы зорлық-зомбылық акциясы үкіметті пантералардың талаптарын қалыспысыз талқылауға итермеледі және шешім табу үшін қоғамдық комитет құрылды. Аталған комитеттің қорытындысына сәйкес, қоғамның көптеген деңгейлерінде кемсітушілік болды. Осыдан кейін әлеуметтік мәселелермен айналысатын ведомстволардың бюджеті айтарлықтай ұлғайды. Алайда, 1973 жылғы Йом-Киппур соғысы көп ұзамай үкіметтің басымдықтарын өзгертті, және бұл ресурстардың көп бөлігі қайтадан қауіпсіздік қажеттіліктеріне жұмсалды. «Пантералар түнінен» кейін және пантералардың жаңа танымал болуынан кейін, топ ел бойынша халықтық қозғалысты құруға үміттене бірақ, ішкі қақтығыстар мен ұйымдастырушылық қабілетінің шектеулі болуына байланысты бұл мүмкін болмады. Олар 1971 жылдың наурыз айынан тамыз айына дейін бірнеше демонстрация ұйымдастырды. Топтың белсенді жақтастары болды, олар Мусрарадан келген жас жігіттер, сондай-ақ зиялылар мен сионизмге қарсы студенттік топтар сияқты адал көмекшілер. Олар «Қара пантералар» болып құрылғанға дейін, көп жағдайда, аудандық топ ретіндегі құрылымын сақтап қалды, Марчано топтың жетекшісі болды. Пантералар Кнессет, Хистадрут және Еврей агенттігінің мүшелері сияқты мекемедегі және одан тыс адамдардың үлкен желісімен байланыстар орнатты. «Қара пантераларға» мемлекет тарапынан, әсіресе, бірнеше айдан кейін үлкен жауап қайтарылды, өйткені пантералар халықтың үлкен бөлігін ұйымдастыра алмады. Эльбаз алғашқы демонстрациядан кейін жақын арада Партияға қосылды және үлкен сомада қаржы бергендігімен және зорлық-зомбылықты ынталандырғандығымен көзге түсті. Олар афроамерикандықтармен солғақталды және өздерін кемсітушілік пен расизмге ұшырағандар деп санады. Олар этникалық және таптық кемсітушілік Израиль қоғамын екіге бөлетініне сенді және ассимиляция мүмкін емес деп ойлады. 2011 жылы белсенділер тобы Иерусалимнің Мусрара ауданындағы екі бағытты «Қара пантералар жолы» және «Олар жақсы емес көшесі» деп атады, соңғысы Голда Меир пантералар туралы айтқан сөздерінен алынған.
In the beginning of 1971, the establishment of the movement was publicized, and it was distributed that the leaders of the movement had criminal records. The authorities became worried that the events of the Wadi Salid riots would be repeated. Shimshon Vigodar made a leaflet before the first organized demonstration and along with three other members of Matzpen, hung them around Musrara. While distributing the leaflet, they were arrested by the police. Vigodar pointed out the difference in treatment towards the newly formed Black Panthers and Matzpen: "When we were in Matzpen, there was no scenario in which we would be thrown in jail for no reason before a protest. I don't remember in the history of Matzpen that we were ever arrested for incitement." At the beginning of March 1971, the Israel Police denied the Black Panthers a permit for a demonstration, due to some of them having criminal records, and some members of the Party were arrested to prevent the demonstration. The authorities promised the Panthers that funds would be allocated towards Jerusalem neighborhoods. The Panthers ignored this decision and proceeded with the demonstration without a permit, gathering in front of Jerusalem's City Hall on March 2, 1971, to protest the distress of poverty, the gap between poor and rich in Israel, and the ethnic tensions within Jewish Israeli society. They passed out a leaflet calling for actions to stop class and ethnic discrimination within Jewish Israeli society and for the release of the arrested organizers. The protest gained more attention in part due to the fact that it was illegal. About 200 to 300 people attended, primarily Israeli and foreign students and some intellectuals, rather than young people from Musrara. The movement successfully built a base of supporters, both in the public and in the media. On 18 May 1971, "The Night of the Panthers", the Israeli Black Panthers organized between 5,000 and 7,000 people to gather in a mass demonstration against racial discrimination. The protest started in Davidka Square in Jerusalem and when they started heading to Zion Square, seven hours of clashes between police and demonstrators began. The demonstrators also demanded to change the name of the square to Kikar Yehadut HaMizrah (Eastern Jewry Square). This demonstration was also held without police permission. Historian Oz Frankel describes "A police water cannon sprayed rioters with jets of water dyed green, only increasing the panic on the street. More than 100 people were arrested, many just onlookers, with several instances of police brutality recorded. Arrests continued into the following day. Close to midnight, demonstrators threw three Molotov cocktails." Prime Minister Golda Meir dismissed the protestors, calling for unity among Jews. Oz continues, "The government then pressured the Panthers to join the establishment‐approved Alliance of Moroccan Immigrants. The Panthers relented, temporarily, so that their jailed comrades would be released." She saw the leaders of the movement as lawbreakers and refused to recognize them as a social movement. The violent protest of 18 May brought the government to discuss seriously the Panthers' claims and a public committee was established to find a solution. According to the conclusions of that committee, discrimination did exist at many levels in society. Following this, the budgets of the offices dealing with social issues were enlarged significantly. However, the 1973 Yom Kippur War soon changed the government's list of priorities, and most of these resources were turned, again, towards security needs. Following "The Night of the Panthers" and the Panthers' newfound publicity, the group had hoped to build a nationwide, grassroots movement, but was unable to due to internal conflicts and limited organizational ability. They did organize several demonstrations during March through August 1971. The group had an active periphery of supporters made up of younger boys from Musrara, and some committed helpers, including intellectuals and anti Zionist student groups. They in many ways maintained their structure as a neighborhood group prior to becoming the Black Panthers, with Marciano as leader of the group. The Panthers made connections with a large network of people in the establishment and outside of it, such as members of Knesset, Histadrut, and the Jewish Agency. The large scale response to the Black Panthers, especially from the State, declined after several months, as the Panthers were unable to mobilize large parts of the population. Elbaz joined the Party shortly after the first demonstration and had a prominent presence because he supplied large sums of money and strongly advocated for violence. They identified with African Americans and viewed themselves as being subjected to discrimination and racism, as well. They believed that ethnic and class discrimination divided Israeli society into two, and did not believe assimilation was an option. was formed after attacks against Russian speaking immigrants. A group of activists named two routes through Jerusalem's Musrara neighborhood "Black Panthers Way" and "They're Not Nice Alley" in 2011, the latter taken from the comments made about the Panthers by Golda Meir.