Кіріспе
Жүгірулерді, қақпаларды және оверлерді тіркеуші – крикет матчының оқиғаларын жазу. Крикетте тіркеуші – барлық жүгірулерді, алынған барлық қақпаларды және қажет болған жағдайда, өткізілген оверлердің санын тіркеуге тағайындалған адам. Кәсіби ойындарда, Крикет ережелерінің 3-тармағына сәйкес, екі тіркеуші тағайындалады, көбінесе әр командадан біреуі. Тіркеушілердің жүгірулердің есептелгеніне, қақпалардың алынғанына немесе оверлердің өткізілгеніне қатысы жоқ. Бұл алаңдағы төрешілердің жұмысы, олар екіұшты жағдайларда, мысалы, жүгірулер батсмендерге есептелмей, қосымша жүгірулер ретінде берілгенде немесе батсменге 4 немесе 6 ұпайлық шекара берілгенде, тіркеушілерге сигнал береді. Төреші әр сигналды көргенін білу үшін тіркеушілер оны дереу растауы керек. Қарындаш пен қарапайым қағазды пайдаланып ұпайды тіркеуге болады, бірақ тіркеушілер көбінесе алдын ала басылған ұпай жазу кітаптарын қолданады, олар көптеген әртүрлі стильдерде саудада қол жетімді. Қарапайым ұпай жазу кітаптары әр батсменнің жүгірулерін, олардың ұпайларын және қалай шығарылғанын, боулерлердің көрсеткіштерін, команданың ұпайын және әр қақпа түскендегі ұпайды тіркеуге мүмкіндік береді. Күрделі ұпай жазу кітаптары көбірек егжей-тегжейлі мәліметтерді және әр батсменге түскен доптардың саны сияқты басқа да статистиканы тіркеуге мүмкіндік береді. Тіркеушілер кейде өздерінің техникаларына сәйкес өздерінің ұпай тізімдерін жасайды, ал кейбіреулері қақпалар сияқты оқиғаларды бөліп көрсету үшін немесе әртүрлі боулерлердің немесе батсмендердің әрекеттерін ажырату үшін түрлі-түсті қаламдарды қолданады. Қазіргі заманғы ұпай тізімінен барлығының қашан болғанын, әр допты кім лақтырғанын, қай батсмен қарсы тұрғанын, батсмен допты тастап кеткені немесе ойнап жібергені, немесе батсмен допты қай бағытта соққан және ұпай алған-алмағанын білуге болады. Кейде доптар арасындағы оқиғалар немесе ауа райы сияқты қосымша мәліметтер де жазылады. Ескі кезде жүгірулер кейде тек таяққа ойылып жазылатын. Осыдан "нокауттар" термині "жүгірулер" деген мағынаны білдіреді. Ал қазіргі заманғы ойында ұпайды тіркеу, әсіресе халықаралық және ұлттық крикет жарыстарында, ерекше мамандыққа айналды. Тіркеушілердің рөлі Крикет ережелерінде жүгірулерді, қақпаларды және оверлерді тіркеу және олардың жазбаларының дұрыстығын бір-бірімен және төрешілермен үнемі тексеру деп нақты анықталған, бірақ іс жүзінде қазіргі заманғы тіркеушінің рөлі басқа талаптармен күрделі. Мысалы, крикет басшылары командалардың оверлерді қандай жылдамдықпен өткізгені туралы ақпаратты жиі сұрайды. Бұқаралық ақпарат құралдары да деректерді, статистиканы және орташа көрсеткіштерді білуді сұрайды. Көптеген маңызды матчтарда бейресми тіркеушілер телекомментаторлар мен газет тілшілері үшін есеп жүргізеді, бұл ресми тіркеушілерге бөгетсіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Англия графтық ойындарында тіркеушілер ұпайларды орталық серверде жаңартатын компьютерде сақтайды, бұл онлайн баспасөздің талаптары бойынша ұпайлардың мүмкіндігінше жаңартылуын қамтамасыз етеді. Ресми тіркеушілер кейде қателіктер жасайды, бірақ төрешілердің қателіктерінен айырмасы, оларды оқиғадан кейін түзетуге болады. Баспа және эфирлік ақпарат құралдарында бейресми түрде ұпай тіркеген кейбір крикет статистиктері өте танымал болды, мысалы, 1966 жылдан 2008 жылға дейін BBC радио комментаторлар тобы үшін ұпай тіркеген Билл Фриндалл және Джо Кинг. ЕЦБ-ның Крикет шенеуніктер қауымдастығы тіркеушілерге оқыту курстарын ұйымдастырады.
the recording of the events of a cricket match
In cricket, a scorer is someone appointed to record all runs scored, all wickets taken and, where appropriate, the number of overs bowled. In professional games, in compliance with Law 3 of the Laws of Cricket, two scorers are appointed, most often one provided by each team. The scorers have no say in whether runs are scored, wickets taken or overs bowled. This is the job of the umpires on the field of play, who signal to the scorers in cases of ambiguity such as when runs are to be given as extras rather than credited to the batsmen, or when the batsman is to be awarded a boundary 4 or 6. So that the umpire knows that they have seen each signal, the scorers are required to immediately acknowledge it. While it is possible to keep score using a pencil and plain paper, scorers often use pre printed scoring books, and these are commercially available in many different styles. Simple score books allow the recording of each batsman's runs, their scores and mode of dismissal, the bowlers' analyses, the team score and the score at the fall of each wicket. More sophisticated score books allow for the recording of more detail, and other statistics such as the number of balls faced by each batsman. Scorers also sometimes produce their own scoring sheets to suit their techniques, and some use coloured pens to highlight events such as wickets, or differentiate the actions of different batsmen or bowlers. It is often possible to tell from a modern scorecard the time at which everything occurred, who bowled each delivery, which batsman faced it, whether the batsman left the ball or played and missed, or which direction the batsman hit the ball and whether runs were scored. Sometimes details of occurrences between deliveries, or incidental details like the weather, are recorded. In early times runs scored were sometimes simply recorded by carving notches on a stickthis root of the use of the slang term "notches" for "runs". In contrast, scoring in the modern game has become a specialism, particularly for international and national cricket competitions. While the scorers' role is clearly defined under the Laws of Cricket to be merely the recording of runs, wickets and overs, and the constant checking of the accuracy of their records with each other and with the umpires, in practice a modern scorer's role is complicated by other requirements. For instance, cricket authorities often require information about matters such as the rate at which teams bowled their overs. The media also ask to be notified of records, statistics and averages. For many important matches, unofficial scorers keep tally for the broadcast commentators and newspaper journalists allowing the official scorers to concentrate undisturbed. In the English county game, the scorers also keep score on a computer that updates a central server, to meet the demands of the online press that scores should be as up to date as possible. The official scorers occasionally make mistakes, but unlike umpires' mistakes these may be corrected after the event. Some cricket statisticians who keep score unofficially for the printed and broadcast media have become quite famous, for instance Bill Frindall, who scored for the BBC radio commentary team from 1966 to 2008, and Jo King. The ECB's Association of Cricket Officials provides training for scorers.
Нысанды есептеу әдістері
Ойынды тіркеу үшін гол соққышылар көбінесе екі әдіс қолданады: қолмен және компьютерлік. Қолмен тіркеу әдісі есеп карточкасы мен қаламды пайдаланады. Бұл карточканы көпшілік «Кітап» деп атайды. «Кітапты» пайдаланып, гол соққышы әр допқа екі негізгі бөлімді толтырады: боулинг талдауы және соққы талдауы. Әр бөлім овердегі доптардың санын, қосымша мүмкіндіктерді (мысалы, кең доптар мен «No Ball») және алынған викеттерді (немесе шығарылған ойыншыларды) қадағалауға көмектеседі. Әр овердің соңында гол соққышы овер талдауын толтыруы мүмкін, онда овер соңындағы есеп, құлаған викеттердің саны, салынған айыппұлдар және талдаудағы боулердің нөмірі көрсетіледі. Көптеген крикет бағдарламалық құралдары алдыңғы бөлігінде батырмалары бар форманы пайдаланады, арқылы гол соққышы доптар бойынша оқиғаларды тіркеуге мүмкіндік алады. Қосымша мүмкіндіктерге доптың соққы алаңынан қозғалысын және доптың қонған жерін көрсететін сызық салу кіреді. Бұл боулингтің орналасуын және соққы таңдауын қадағалайтын қосымша кестелерді ұсынады, оларды жаттықтырушылар деңгейінде пайдалануға болады. Алайда, бұл қосымша ақпарат гол соққышының негізгі міндетінің – ойын есебін дұрыс жүргізудің – бір бөлігі болып табылмайды. Компьютер істен шыққан немесе батареясы бітіп қалған жағдайда, гол соққышылар екі әдісті де бірге қолдануы мүмкін. Компьютерлік бағдарламалық құралдармен қатар, мобильді қосымшалар да қолданылады. Көптеген әуесқой турнирлер смартфондарында мобильді қосымшаларды пайдаланады, себебі олар ыңғайлы және тегін, бұл әуесқой крикетшілер үшін өте қолайлы, олар жеке және арнайы бағдарламалық құралдарға ақша жұмсай алмайды. Мобильді қосымшалар әуесқой крикетшілерге өздерінің есептерін онлайн сақтауға және жеке статистикалық мәліметтер мен графиктерді өздерінің мобильді құрылғыларында алуға мүмкіндік береді. ЕЦБ PlayCricket веб-сайтынан компьютерде де, мобильді құрылғыларда да крикет есебін жүргізуге арналған тегін бағдарламалық құралды қолжетімді етеді.
Нысанды белгілеу
Крикет есебін жүргізуші, әдетте, ешқандай қақпа түспеген немесе ұпай жиналмаған заңды допты ұпай парағына нүктемен белгілейді (содан "нүктелі доп" термині пайда болған). Дәстүрлі түрде жиналған ұпайлар үшін, сол доптан алынған ұпай саны ұпай парағына жазылады. Қосымша ұпайлар үшін арнайы белгілер қолданылады.
Кеңі
Кең допқа арналған дәстүрлі ұпай белгісі тең крест (төрешінің қолдарын жайып, кең допты көрсетуіне ұқсас). Егер ұрысшылар кең доптан байс жүгіртсе немесе доп 4 ұпай үшін шекараға жетсе, әрбір байс үшін әр бұрышта нүкте қосылады, әдетте сол жоғары, содан кейін оң жоғары, содан кейін сол төмен және соңында барлық 4 бұрышта. Егер ұрысшы соққымен қақпаны түйірсе немесе қақпашы оны ұстаса, ұрысшы аут болады және WIDE крест белгісіне 'W' әрпі қосылады. Егер ұрысшы кең доптан байс жүгірген кезде шығып кетсе, аяқталған жүгірлердің саны нүктелермен көрсетіледі және аяқталмаған жүгір үшін бұрышқа 'R' әрпі қосылады.
Топсыз
No ball-ды әдетте шеңбермен көрсетеді. Егер соққышы допты соғып, жүгірсе, онда алынған ұпайлар шеңбердің ішінде белгіленеді. Іс жүзінде, санды жазып, сосын оны шеңбермен қоршау оңай. Егер допсыз беру қабылдаушыдан қашып кетсе және соққышылар байс жүгірсе немесе доп 4 байс үшін шекараға дейін тегіс жүгірсе, алынған әрбір байс шеңбердің ішінде нүктемен көрсетіледі. Мұндай жағдайда да нүктелерді шеңбермен қоршау ыңғайлы. Бұл қосымша ұпайлар боулерге қарсы но-болл ретінде есептеледі, ал емес "филдинг" қосымшалары (филдинг қосымшалары – байс немесе аяқ байс).
Өтінемін .
Бір бос орынды белгілеудің қалыпты түрі – негізінде көлденең қабырғасы және үстінде нүктесі бар үшбұрыш. Егер бірнеше бос орын алынса, онда ұпай саны үшбұрыш ішіне жазылады. Көбінесе санды жазып, сосын оның сыртына үшбұрыш салу ыңғайлырақ.
Аяқпен
Бір аяқты байдың қалыпты белгісі – төменгі жағында нүктесі және жоғарғы жағында көлденең қабырғасы бар үшбұрыш (кері бай белгісі). Егер бірнеше аяқты бай алынса, соққан саны үшбұрыш ішіне жазылады. Көбінесе санды жазып, сосын оның сыртына үшбұрыш салу ыңғайлырақ.