Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гахал (Gush Herut–Liberalim (ивритше: גוש חרות ליברלים) деген сөздердің бас әріптерінен құралған, мағынасы – «Бостандық – Либералдар блогы») 1965 жылы құрылғаннан 1973 жылы Ликуд партиясы құрылғанға дейін Израильдегі оңшыл бағытталған негізгі саяси альянс болды, ол орталық оңнан бастап, оңшылға дейін ауқымды болды. Оған Менахем Бегин жетекшілік етті.
Gahal (, an acronym for Gush Herut–Liberalim (Hebrew: גוש חרות ליברלים), lit. Freedom–Liberals Bloc) was the main right leaning political alliance in Israel, ranging from the centre right to right wing, from its founding in 1965 until the establishment of Likud in 1973. It was led by Menachem Begin.
Тарих
Гахал Херут пен Либералдық партияның одағы арқылы 1965 жылғы сайлауға дайындық мақсатында құрылды. Бұл одақ Кнессеттегі екі оңшыл партияны біріктірді, олардың әрқайсысы сол кезде 17 орынға ие болды. Либералдық партия 1961 жылы ғана құрылды, ол жалпы сионистер мен прогрессивтік партияның бірігуі нәтижесінде пайда болды. Гахалдың бағдарламасы көбінесе Херуттың қауіпсіздік және сыртқы саясатқа, ал Либералдық партияның экономика және қаржыға қатысты ұстанымдарын қамтиды. Гахалға Бегин жетекшілік етсе де, бастапқыда одақта Херут пен Либералдық партияның күші шамалас болды. Алайда, Либералдық партияның бірнеше бұрынғы мүшелері одақтан наразы болып, Херутты және оның басшысы Менахем Бегинді тым оңшыл деп санады. Осының салдарынан жеті депутат Либералдық партиядан бөлініп, «Тәуелсіз либералдар» партиясын құрды, ол кейіннен солшыл «Бейімделу» партиясына қосылды. Дегенмен, жаңа партия сайлауға 27 орынмен түсті, бұл тәуелсіздік алғаннан бері Израиль саясатына үстемдік еткен Мапайдан жеті орынға кем болды. Бірақ Мапай да Дэвид Бен-Гурион бастаған сегіз депутаттың Рафи партиясын құру үшін бөлінуіне байланысты өзінің құрамын қысқартты. Бегин басқарған Гахал партиясы сайлаудағы алғашқы сынағында 26 орын жеңіп алды. Алайда, ол 46 орын алған «Бейімделу» (Mapai және Ahdut HaAvoda партияларының жаңа солшыл одағы) партиясынан кем нәтиже көрсетті. Гахалдың үш депутаты «Еркін орталық» партиясын құрып, төртіншісі кейіннен партиядан шықты, осыдан Гахалдың күші әлсіреді. Алты күндік соғыс кезінде «Бейімделу» партиясының басшысы және премьер-министр Леви Эшкол Гахалды ұлттық бірлік үкіметіне қосылуға шақырды. Партия соғыстан кейін де үкіметте қалды және 1969 жылы Эшкол қайтыс болғаннан кейін Голда Меир премьер-министр болғанда өз орнын сақтап қалды. 1969 жылғы қазан айындағы сайлауда Гахал 26 орынды сақтап қалды, бірақ Израиль саясатының тарихындағы ең күшті сайлау нәтижесінде 56 орын алған «Бейімделу» партиясынан жеңілді. Дегенмен, Гахал ұлттық бірлік үкіметінде қала берді. 9 желтоқсанда Роджерс жоспарының жариялануы Менахем Бегинді алаңдатты, нәтижесінде Херут фракциясы Еңбек партиясымен келіссөздерді тоқтатып, жаңа үкіметте ұсынылған алты кабинет орынын қабылдады. БҰҰ-да 18 желтоқсанда Иорданияға жасалған ұқсас американдық ұсыныс, Израильдің Батыс жағалаудан шығуын талап етті, бұл Гахал мен премьер-министрдің арасындағы барлық дауларды жойды, өйткені олар екеуі де бұл мәселені қатаң және белсенді жауап беруді талап ететін сын деп қарады. Алайда, 1970 жылдың тамызында үкімет Роджерс жоспарына қолдау көрсеткенін жариялағаннан кейін Гахал коалициядан шықты. Үкімет кейіннен жоспарға қолдауын кері тартып алды, бірақ Гахал коалицияға қайта қосылмады. 1973 жылғы сайлау алдында Гахал және бірнеше кіші оңшыл партиялар (оның ішінде бұрынғы оқшауланған «Еркін орталық», Дэвид Бен-Гурион Рафиден кеткеннен кейін құрған шағын «Ұлттық тізім» партиясы және парламенттік емес «Үлкен Израиль үшін қозғалыс») «Ликуд» деп аталатын жаңа одақ құрды, бұл еврей тілінде «бірігу» деген мағынаны білдіреді. Ликуд 1973 жылғы сайлауда «Бейімделу» партиясын жеңе алмаса да, 1977 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, Израиль тарихында алғаш рет солшылдарды биліктен ығыстырды.
Gahal was formed by an alliance of Herut and the Liberal Party towards the end of the fifth Knesset in preparation for the 1965 elections. The alliance brought together the only two right wing parties in the Knesset, each with 17 seats at the time. The Liberal Party had only been formed in 1961, by a merger of the General Zionists and the Progressive Party. The Gahal platform largely incorporated Herut's approach to security and foreign affairs and the Liberal Party's approach to economics and finance. Though Gahal was led by Begin, Herut and the Liberals initially had nearly equal strength in the alliance. However, several former Liberal Party members were unhappy with the alliance, identifying Herut and its leader, Menachem Begin, as too right wing. As a result, seven MKs broke away from the Liberal Party to form the Independent Liberals, which later merged into the left wing Alignment. Nevertheless, the new party went into the elections with 27 seats, just seven less than Mapai, the party that had dominated Israeli politics since independence, although Mapai also had been reduced in size due to a breakaway of eight MKs led by David Ben Gurion to found Rafi. Led by Begin, in its first electoral test Gahal won 26 seats. However, it was outperformed by the Alignment (a new left wing alliance of Mapai and Ahdut HaAvoda) which won 46 seats. Gahal was reduced in strength when three of its MKs broke away to form the Free Centre, and a fourth later left. During the Six Day War, Alignment leader and Prime Minister Levi Eshkol invited Gahal to join a national unity government. The party remained in the government after the war, and kept its place when Golda Meir became Prime Minister following Eshkol's death in 1969. In the October 1969 elections Gahal maintained its 26 seat strength, but was comprehensively beaten by the Alignment, which won 56, in the strongest ever election performance in Israeli political history. Nevertheless, Gahal remained within the national unity government. The announcement of the Rogers Plan on 9 December had alarmed Menachem Begin sufficiently to cause the Herut faction to stop haggling with the Labor Party and accept the six cabinet seats offered in the new government. At the UN, a similar American proposal to Jordan on 18 December, explicitly calling for Israeli withdrawal from the West Bank, removed any remaining differences between Gahal and the Prime Minister, since they both saw this as a challenge requiring a blunt and energetic response. However, Gahal pulled out of the coalition in August 1970 after the government announced its support for the Rogers Plan. Although the government later retracted its support for the plan, Gahal did not rejoin the coalition. Before the 1973 elections, Gahal and several smaller right wing parties (including its former breakaway the Free Centre, the National List (a small party founded by David Ben Gurion after he had left Rafi) and the non parliamentary Movement for Greater Israel) to form a new alliance named Likud, the Hebrew word for 'consolidation'. Although Likud failed to overcome the Alignment in the 1973 elections, it comfortably won the next elections in 1977, ousting the left from power for the first time in Israel's history.