Кіріспе

Американдық философ және педагог

Александр Мейклжон (3 ақпан 1872 – 17 желтоқсан 1964) – философ, университет администраторы, білім беру реформаторы және сөз бостандығын жақтаушы, ең белгілісі Амхерст колледжінің президенті ретінде танымал.

Өмірбаян

Александр Мейклжон 1872 жылғы 3 ақпанда Англияның Ланкашир графтығындағы Рочдейл қаласында Ньюболд көшесінде дүниеге келген. Ол шотланд тегінен шыққан, сегіз ұлдың ең кішісі болған. Сегіз жасқа келгенде отбасы АҚШ-қа көшіп, Род-Айленд штатына қоныстанды. Отбасы мүшелері оны оқуға жіберу үшін ақшаларын біріктірді. Ол Браун университетінде бакалавр және магистр дәрежелерін алды, Фи Бета Каппадан үздік бітіруші ретінде аталды және 1897 жылы Корнелл университетінде философия ғылымдарының докторын қорғады. Браун университетінде оқыған кезінде ол "Theta Delta Chi" студенттік қауымдастығының мүшесі болды. 1912 жылдан 1923 жылға дейін Мейклжон Амхерст колледжінің президенті қызметін атқарды. Ол Сан-Францискодағы Әлеуметтік зерттеулер мектебінің құрылуына бірлесіп бастама көтерді, ол Энн Фаган Джинджер басқаратын "үкіметтік емес ұйым" болды. 1945 жылы Мейклжон АҚШ-тың Лондонда өткен ЮНЕСКО құрылтай жиналысына делегаты болды. Ол сөз бостандығы мен демократия арасындағы байланыстың жақтаушысы болды. Оның пікірінше, демократияның мәні – халықтың өзін-өзі басқаруы. Мұндай жүйенің тиімді жұмыс істеуі үшін халықтың толыққанды ақпараттандырылуы қажет. Осы мақсатқа жету үшін ақпарат пен идеялардың еркін таралуына ешқандай шектеу болмауы керек. Мейклжонның айтуынша, егер биліктегілер сайлаушыларды ақпараттандырмау және сынды басу арқылы манипуляциялауға тырысса, онда демократия өзінің негізгі қағидаларынан тайып кетеді. Мейклжон адамдардың пікірді манипуляциялауға ұмтылуының себебі қоғамға пайда келтіру ниетінен туындауы мүмкін екенін мойындайды. Алайда, ол манипуляцияға бару демократиялық идеалға қайшы келеді деп санайды. Эрик Барендт демократиялық негізде сөз бостандығын қорғауды "қазіргі Батыс демократияларындағы сөз бостандығы теориясының ең тартымды және сөзсіз ең танымал теориясы" деп атады. Мейклжон үйі: Висконсин университеті – Мэдисон қаласындағы Мейклжон үйі (Интегралды либералды зерттеулер бағдарламасының орны) студенттерді салааралық либералды білім беруге тарту арқылы Мейклжонның эксперименталды колледжінің идеалдарын жалғастыруда. Олимпиядағы Evergreen State College (Вашингтон штаты) құрылған кезде Мейклжонның педагогикалық философиясымен терең ықпалда болды және бүгінгі күнге дейін оның негізгі принциптерін сақтап келеді.