Кіріспе

Америкалық тарихшы (1902–1998)

Генри Стил Коммагер (25 қазан 1902 – 2 наурыз 1998) – американдық тарихшы. Өз заманының ең белсенді және шығармашыл либералдық зиялыларының бірі ретінде, 40 кітап, 700 эссе және мақала жазып, ол АҚШ-тағы қазіргі либерализмді қалыптастыруға үлкен үлес қосты. 1940-1950 жылдары Коммагер маккартизмге және үкімет билігін теріс пайдаланудың басқа да түрлеріне қарсы күресімен танымал болды. Колумбия университетіндегі әріптесі Аллан Невинспен бірге Коммагер 1952 және 1956 жылдары Адлай Э. Стивенсонға, ал 1960 жылы Джон Ф. Кеннедиге академиялық қолдау көрсетуді ұйымдастырды. Ол Вьетнам соғысына қарсы болды және президенттер Линдон Б. Джонсон, Ричард Никсон және Рональд Рейганның, сондай-ақ олардың президенттік өкілеттіктерін теріс пайдаланғанын ашық сынады. Оның маңызды ғылыми еңбектерінің қатарында 1936 жылы жазылған Теодор Паркердің өмірбаяны, «Америкалық сана: 1880 жылдан бергі американдық ой-өрісі мен мінездің түсіндірілуі» (1950) атты интеллектуалдық тарихы (бұл еңбек 1880 жылдардан 1940 жылдарға дейінгі американдық саяси ойдағы либерализмнің эволюциясына назар аударады) және «Ақыл-ой империясы: Еуропа қалай қиялдады және Америка қалай Ағартушылықты іске асырды» (1977) атты интеллектуалдық тарихы бар. Одан басқа, ол «Америка тарихының құжаттары» атты кеңінен қолданылатын жинақтың редакторы болды; 1938 мен 1988 жылдар аралығында оның он басылымы жарық көрді, соңғысы Коммагердің бұрынғы студенті Милтон Кантормен бірлесіп редакцияланды.

Өмірбаян

Коммагер Генри Ирвинг Коммагер 1902 жылдың 25 қазанында Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында Джеймс Уильямс пен Энн Элизабет (Дэн) Коммагердің ұлы болып дүниеге келді. Ол он жасқа келгенде анасы қайтыс болғандықтан, Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) анасының әкесі тәрбиеледі. Чикаго университетінде білім алып, тарих бойынша мынадай ғылыми дәрежелерді алды: философия бакалавры (1923), өнер магистрі (1924) және философия докторы (1928). Олардың үш баласы болды: Колумбия университетінде классицист болған және римдік ақын Гораций туралы маңызды еңбектердің бірін жазған Генри Стил Коммагер кіші (1932–1984); Елизавета Кэрролл Коммагер; және Нелли Томас Макколл Коммагер (қазіргі Нелл Лаш, тарихшы Кристофер Лаштың әйелі). Эван Коммагер «Туыстар», «Оныншы туған күн», «Бью» және «Валентин» сияқты бірнеше кітап жазды. 1979 жылы Коммагер Англияның Линтон қаласында Латын Америкасын зерттеу профессоры Мэри Паулеслендке үйленді. Коммагер 1998 жылдың 2 наурызында Амхерст қаласында пневмониядан 95 жасында қайтыс болды.

Мансап

Коммагер бастапқыда Дания тарихын зерттеді және докторлық диссертациясын Дания философы Иоганн Фридрих Струензее туралы жазды, ол Ағарту дәуіріндегі маңызды реформатор болған. Чикагодағы ұстазы, конституциялық тарихшы Эндрю К. Маклафлиннің ықпалымен Коммагер зерттеу және оқыту қызығушылықтарын американдық тарихқа ауыстырды. Оның тағы бір ұстазы – отарлық Америка тарихшысы Маркус В. Джернеган болды, ол үшін ол кейіннен (Уильям Т. Хатчисонмен бірге) «Америка тарихнамасы бойынша Маркус В. Джернеган мақалалары» (Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1937) атты фестшрифттің редакциясын жасады. Коммагер 1926 жылдан 1939 жылға дейін Нью-Йорк университетінде, 1939 жылдан 1956 жылға дейін Колумбия университетінде және 1956 жылдан 1992 жылға дейін Массачусетс штатындағы Амхерст колледжінде оқытумен айналысты. Коммагер Конституция мен Құқықтар туралы заңды либералды тұрғысынан түсіндірді, оны күшті жалпы үкімет құру ретінде қарастырды, сонымен бірге жеке құқықтар мен бостандықтардың кең ауқымын мойындады. Коммагер 1940-1950 жылдары маккартизмге, Вьетнам соғысына (конституциялық негізде) және Ричард Никсон мен Рональд Рейган әкімшіліктері жасаған заңсыздықтар мен конституцияға қайшы келетін әрекеттерге қарсы шықты. Оның ең басты мақсаты – Орталық барлау агенттігінің бюджеті жасырын болғандықтан, Конституцияның бірінші бабындағы талаптар бұзылатынын көрсету болды, себебі Конгресс мақұлдамағаннан басқа, федералдық үкімет ешқандай қаражатты жұмсай алмайды.

Эсселер

Коммагер тарих туралы жүздеген эсселер мен пікірлер жазды, сондай-ақ танымал журналдар мен газеттер үшін қазіргі заманғы мәселелерге тарихи тұрғыдан қарады. Ол осы мақалалар мен эсселердің ең жақсыларын "Азаттық, адалдық, қарсылық", "Құрылтайға пайдалы өткенді іздеу және тарихнама бойынша басқа эсселер", "Азаттық және тәртіп: Америка саяси аренасына түсініктеме", "Білімділік қоғамдастығы", "Американың жеңілісі: соғыс, президенттік билік және ұлттық мінез-құлық" және "Джефферсон, ұлтшылдық және ағартушылық" сияқты кітаптарында жинақтады. Ол Аполлон-11 Айға қонуы және Уотергейт дағдарысы сияқты оқиғаларға тарихи контекст беру үшін телеарналардың жаңалықтарында және қоғамдық істер туралы деректі фильмдерде жиі сұхбат берді. Бенджамин В. Крамер былай мәлімдейді:

Азаматтық құқықтар

Алғашында Коммагер нәсіл мәселесіне аса ден қоймағанмен, афроамерикалықтардың, сондай-ақ басқа да топтардың азаматтық құқықтарын қолдаушыға айналды. 1949 жылы ол афроамерикалық тарихшы Джон Хоуп Франклинге Оңтүстік тарихи қауымдастығында баяндама жасауға мүмкіндік беру үшін күресті және оны қауымдастыққа таныстыруға келісті. 1953 жылы NAACP Құқықтық қорғаныс қоры «Браун Білім беру кеңесіне қарсы» ісі бойынша Жоғарғы Соттағы аргументтері үшін Коммагерден кеңес сұрады, бірақ ол кезде тарихи тұрғыдан алғанда бұл сот процесінің сәтті болатынына ол көз жеткізбеді, сондықтан адвокаттарға осылай кеңес берді.

Бір-біріне тәуелділік декларациясы

1975 жылы Коммагер өзара тәуелділік туралы декларация жазды және оны 24 қазанда Филадельфиядағы Дүниежүзілік істер кеңестеріне ұсынды. Ол 1976 жылғы 30 қаңтарда Конгресс залында, Филадельфиядағы Тәуелсіздік ұлттық тарихи паркінде Конгрестің бірнеше мүшелерінің қатысуымен рәсімді түрде қол қойылды. Сондай-ақ, бірқатар үкіметтік емес ұйымдар мен Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемелері де оған "қолдау көрсетті". Оқулық Америкадағы құлдықты сынсыз бейнелегені және азаттықтан кейінгі және Жаңару кезеңіндегі афроамерикандықтардың өмірін көрсетуі үшін сынға ұшырады. Оқулықтың 1930 және 1942 жылдар аралығында жарық көрген түпнұсқа басылымдары Ульрих Боннелл Филлипстің "Америкалық негр құлдығы" (1918) тезисін және Уильям Арчибальд Даннингтің зерттеулерін қайталады, құл иелерінің бір жақты жеке жазбаларына сүйене отырып, құлдықты көбінесе игі ниетті институт ретінде бейнелейді. Тарихшы Герберт Гутман айтқандай, бұл зерттеуде "құлдық құлға қандай пайда әкелді?" деген сұраққа жауап ізделді. Оның жауабы құлдық құлдарды Африканың ереуілділігінен құтқарып, оларды христиан дініне өткізіп, қорғап, жалпы алғанда оларға пайдасын тигізді. 1944 жылы NAACP оқулықты сынады; 1950 жылы студенттер мен жас әріптестердің қысымымен Морисон, ешқандай нәсілшілдік ниеті жоқ екенін мәлімдеп (онының қызы NAACP-тің бұрынғы президенті Джоэл Элиас Спингернге үйленгенін атап өтті), талап етілген өзгерістердің көпшілігіне келісті. Алайда Морисон "Самбо" атты құлдыққа қарсы карикатураға қатысты қайта-қайта сілтемелерді алып тастаудан бас тартты, өйткені ол бұл 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы американдық мәдениеттің нәсілшіл табиғатын түсіну үшін маңызды деп санады. Сол дәуірде тіпті ең ағартушыл прогрессивті ойшылдар да адам мінез-құлқының көптеген аспектілерін туа біткен нәсілдік немесе этникалық ерекшеліктердің нәтижесі ретінде түсіндірді. Август А. Мейер, қара түсті колледждің жас профессоры, Тогалу колледжінің профессоры және Коммагердің бұрынғы студенті, Моррисон мен Коммагерге оқулықтарын өзгертуге көндіру үшін хат жазды; ол Моррисонның "оны түсінбегенін" және әсіресе Самбо стереотипінің жас және ықпалды студенттерге тигізетін жағымсыз әсерін түсінбегенін хабарлады. Екінші жағынан, Мейер Коммагердің қара тарих туралы білімі жоқ екенін, бірақ тақырыпқа ашық екенін және үйренуге және өзгертуге дайын екенін анықтады. Морисон "Самбо" туралы сілтемелерді 1962 жылы жарық көрген бесінші басылымға дейін алып тастауға келіспеді. 1953 жылғы 22 маусымда оңшылдардың зиялы жетекшісі Уиттакер Чемберс Американың "тарихтағы кез келген жағдайдан да зорлық-зомбылық, бейтараптық, қауіпті" репрессияға ұшырап отырғанын айтқан Коммагердің "либералдық неврозға" шалдыққанын айтып, қынжырлады.