Кіріспе

Американдық саясаттанушы (1919–2003)

Ричард Эллиотт Нойштадт (26 маусым 1919 – 31 қазан 2003) – Америка Құрама Штаттарының президенттігі саласында маманданған американдық саясаттанушы. Ол бірнеше президенттердің кеңесшісі болды. Оның "Президенттік билік" кітабы "саяси көшбасшылық туралы жазылған ең ықпалды кітаптардың бірі" деп танылған. Оның отбасы Орталық Еуропадан шыққан еврейлер еді. Нойштадт 1939 жылы Берклидегі Калифорния университетін тарих мамандығы бойынша бітірді. Бағаларды реттеу кеңсесінде экономист болып қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, 1942 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қатысты, онда ол Алеут аралдарында, Окленд, Калифорнияда және Вашингтонда қызмет етті.

Саяси мансап

Нейштадт 1950-1953 жылдары президент Гарри С. Трумэннің басқаруы кезінде Ақ үй кеңсесінің арнайы көмекшісі болды. Келесі жылы ол Корнелл университетінде мемлекеттік басқару профессоры болды, ал 1954 жылдан 1964 жылға дейін Колумбия университетінде үкімет сабағын оқыды, онда ол 1961 жылы Вудро Вильсон қорының сыйлығын алды. Колумбияда Нейштадт «Президенттік билік» (1960; «Президенттік билік және қазіргі президенттер: көшбасшылық саясаты» атты қайта жаңартылған басылымы 1990 жылы жарық көрді) атты кітабын жазды, онда ол үкіметтің жоғарғы деңгейіндегі шешім қабылдау процесін зерттеді. Ол президент АҚШ үкіметінде өте әлсіз екенін, Конгресс мақұлдамаса, маңызды өзгерістерді іске асыра алмайтынын және іс жүзінде жеке сендіру, «Белбуақтың ішіндегі» кәсіби бедел және қоғамдық беделдің үйлесіміне тәуелді болуға тиіс екенін айтты. Джон Ф. Кеннеди сайлауға дейін кітабы жарық көрген Нейштадт жақын арада президенттің кеңесшісі ретінде қажеттілікке ие болды және президенттің қызмет мерзімінің басында нені істеу керектігі және нені істемеу керектігі туралы 20 беттік хатпен кеңесшілік қызметін бастады. Нейштадт Гарри С. Трумэннің, Джон Ф. Кеннедидің және Линдон Б. Джонсонның ресми кеңесшісі, ал Билл Клинтонның бейресми кеңесшісі болды. Ол президенттік туралы оқытқан сабағы Аль Горды ағылшын тілінен саясатқа ауысуға және Нейштадтпен бірге оқуға ықпал етті. Нейштадт Гарвардтағы Гарвард Кеннеди мектебінде профессор болды, онда ол екі он жылдан астам уақыт бойы танымал профессор ретінде оқыды және 1989 жылы ресми түрде зейнеткерлікке шықты, бірақ одан кейін де онда сабақ беріп жүрді. Нейштадт сонымен қатар «жастарды саясат пен қоғамдық қызметке тарту үшін президент Джон Ф. Кеннедидің естелік ескерткіші» ретінде құрылған Гарвард саяси институтының (IOP) бірінші директоры болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Президенттік пікірсайыстар комиссиясының төрағасы болды. 1964 жылы Нейштадт Америка өнер және ғылым академиясының және 1967 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Нейштадт 1988 жылы Луисвилл университетінің Граумайер сыйлығын «Уақытта ойлау өнері: шешім қабылдаушылар үшін тарихты пайдалану және әлемдік тәртіпті жақсарту туралы идеялары» еңбегі үшін алды. Нейштадт сол кездегі Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қамтамасыз ету министрі Джозеф А. Калифано 1970 жылдардың ортасында шошқа тұмауына қарсы вакцинаның сәтсіздігіне әкелген шешімді талдау туралы кітап жазу үшін шақырды. Нейштадттың авторларының бірі, оның аспиранты Харви В. Файнберг, кітаптың Калифано үшін жеке құжат ретінде жазылғандығын айтты, ол кейін оны «Шошқа тұмауының ісі: сырқат ауруы туралы шешім қабылдау» деп жариялауға талап етті. Кітапта шошқа тұмауына қарсы вакцина туралы шешімге кінәні CDC директоры Дэвид Сенсерге жүктеді, бірақ Сенсердің ұсыныстары сол кездегі ақпарат ескере отырып, орынды болды.

Жеке өмір

Оның алғашқы әйелі Берта Каммингс "Берт" Нойштадт 1984 жылы қайтыс болды. 1987 жылы ол британдық саясаткер Ширли Уильямсқа үйленді, ол Кеннеди атындағы Үкімет мектебінде сайлау саясаты профессоры болып та қызмет еткен.